Vựa rau kỳ lạ trên cồn cát nóng 50 độ C



Vựa rau kỳ lạ trên cồn cát nóng 50 độ C

Biện Như Thinh 19:25 7/6/2016

Những mảnh đất toàn cát trắng nóng bỏng tưởng chừng là vùng đất chết đã được hồi sinh xanh mướt nhờ những đôi bàn tay biết yêu từng tấc đất quý giá để dốc lòng chăm sóc, "chữa bệnh" cho những mảnh đất đã "chết lâm sàng".

Hà Tĩnh: Hồi sinh đất bạc màu
 
Hà Tĩnh địa phương được ví như "Chảo lửa, túi mưa", vùng sa mạc trắng bạc của xã Thạch Văn - huyện Thạch Hà, nhiều năm nay gần như bỏ hoang, không cây gì sống được nhưng sau hơn 1 năm triển khai dự án "Xây dựng mô hình rau củ quả trên đất cát hoang hóa bạc màu ven biển", ít ai ngờ rằng, trên những cồn cát nóng đến 50 độ C nơi đây, một vùng rau quả xanh mướt đã xuất hiện.
 
Nói đến độ nóng của vùng đất Thạch Văn, kể cả ai là người dân Hà Tĩnh cũng phải lắc đầu lè lưỡi: “Những bãi cát ở đây nóng kinh khủng, nhiệt độ lúc nào cũng từ 50- 60 độ C. Nếu ai muốn đi trên cát, ngoài giày dép còn phải cầm thêm lá cây xanh để “ lót” phía dưới. Tuy nhiên, chỉ cần nhấc chân lên, lá xanh cũng đã khô héo”. Nhưng dường như bất chấp sự khắc nghiệt của thời tiết, mầm sống của những luống cải củ, măng tây, mướp đắng,… vẫn đang vươn mình phủ xanh những cánh đồng hoang mạc trắng nơi đây.
 
Câu chuyện biến sa mạc thành vựa rau xanh chỉ mới bắt đầu từ vài năm trước với tâm huyết của rất nhiều người. Trong đó, có ông Dương Tất Thắng, Tổng GĐ Công ty Khoáng sản và Thương mại Mitraco Hà Tĩnh được biết đến như là “ cha đẻ” của dự án trồng rau, củ quả trên cát. Ý tưởng được bắt nguồn từ một chuyến công tác sang Dongshan ( Trung Quốc) qua một vùng đất cát mênh mông nhưng vẫn thấy cây rau màu tốt tươi, ông nghĩ ngay đến những mảnh đất cát Thạch Văn. Và rồi ông mời các chuyên gia từ Trung Quốc, Nhật bản, Isarel tư vấn và thực hiện dự án trồng rau, củ, quả bằng khoa học- công nghệ hiện đại. Để có thể giúp cây mọc và sinh trưởng trên cát, nhà ươm, hệ thống tưới phun tự động hiện đại được trang bị. Và những sản phẩm đầu tiên từ vùng đất Thạch Văn đã cho chất lượng đặc trưng với vị ngọt đáng ngạc nhiên.
 
Ông Bùi Quốc Hoàn, Trưởng ban dự án rau củ cho biết: “ không chỉ đơm hoa kết trái, mà những sản phẩm rau củ ở đây đạt chất lượng rất tốt, năng suất cao: củ cải lớn năng suất đạt 30- 35 tấn/ha, cà rốt 8-10 tấn/ ha, cà chua 10-12 tấn/ha, hành lá 10-15 tấn/ha, măng tây 40-60kg/ha. Toàn bộ nông sản được cung cấp cho chuỗi cửa hàng Mitraco trên địa bàn Hà Tĩnh, Vinh, Hà Nội,…
 
Nghệ An : Những vườn màu bạc tỷ
 
Bãi cát vàng dọc biển Quỳnh dù đã được dải phi lao chắn sóng ôm ấp nhưng vẫn bỏng rát chân người. Vậy mà ở đó vẫn có những vườn rau màu tươi tốt. Nhìn những căn nhà mái ngói khang trang với đầy đủ tiện nghi của họ, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng bởi cách đây 10 năm, người dân xã Quỳnh Liên (thị xã Hoàng Mai, Nghệ An) chỉ biết trông chờ vào những chiếc thuyền thúng quẩn quanh trong lộng, kiếm bát cơm đắp đổi qua ngày. 
 
Người dân nơi đây vẫn còn nhớ như in vùng bãi ngang, biển cạn, không có lạch nước và bến bãi để neo đậu, nên ngư dân chủ yếu dùng thuyền thúng và các loại thuyền công suất nhỏ, quanh quẩn đánh bắt gần bờ, sản phẩm sau mỗi chuyến đi biển về cũng chỉ đủ ra chợ xã đổi vài kg gạo. Biển đã thế, trên bờ cũng chẳng có gì, 100% là cát vàng, trên đó chỉ có cây phi lao chắn cát là sống khỏe. Đói khát, nghèo khổ giống như một định mệnh cứ đeo đẳng mãi... 
 
Mô hình trồng hành hoa của bà Hồ Thị Giang
 
Mãi đến đầu năm 2005, một số hộ mạnh dạn bỏ hẳn lúa, ngô, chuyển sang trồng màu, trong số đó có “dị nhân” chặt phi lao trồng màu Hồ Văn Đước trở thành người đầu tiên trong xã sở hữu vườn màu bạc tỷ. Ông dồn hết vốn liếng gom góp được và vay thêm ngân hàng quyết chí làm giàu. Đầu tiên, ông phá bỏ phi lao, chỉ để một dải sát biển chắn cát, còn lại tập trung vào việc cải tạo đồng cát, khoan giếng, lắp ống nước tưới, đổ cọc bê tông, căng dây lưới… trồng su su, mướp đắng, dưa hấu. Trời không phụ lòng người khi mà những giàn su su trĩu quả lứa này sang lứa khác. Những vụ mùa cứ thế trôi qua trong thắng lợi. Bình quân, mỗi năm, gia đình ông thu trên 100 tấn su su, gần 20 tấn mướp đắng, 15 tấn củ cải, 10 tấn dưa hấu. 
 
Sản phẩm làm ra đến đâu, thương lái đến vườn thu mua đến đó. Dù giá cả lên xuống thất thường nhưng chưa năm nào gia đình ông lỗ vốn, bình quân mỗi năm thu lãi ròng trên 300 triệu đồng. Không chỉ thay đổi cuộc sống gia đình mình, ông Đước còn tạo công ăn việc làm cho trên 10 lao động tại địa phương. Thành công từ mô hình màu của gia đình ông Đước đã góp phần làm thay đổi cách nghĩ, cách sản xuất hàng hóa của nông dân Quỳnh Liên. 
 
Bà Hồ Thị Giang, một hộ chuyên trồng hành hoa tại xóm 6 cho biết, trong các loại cây màu thì hành hoa là loại cây siêu lợi nhuận. Nếu trồng hành hoa, sau 45 ngày sẽ thu về 1 tấn/sào, thu trên dưới 9 triệu đồng. Mỗi năm có thể trồng 7 lứa, trừ các chi phí, lãi ròng có thể lên tới 40 triệu đồng/sào (800 triệu đồng/năm). Chưa kể, có những lúc hành được giá, mỗi sào có thể thu về trên dưới 20 triệu đồng/lứa (45 ngày). 
 
Cái đáng mừng nhất là việc làm rau màu tạo ra công ăn việc làm ổn định cho các gia đình, sản phẩm làm ra được tư thương đến tận vườn đặt cọc trước. Vùng đất nghèo khó Quỳnh Liên xưa kia, nay đã xuất hiện nhiều ông chủ trẻ, dám nghĩ, dám làm, có xế hộp đậu trong nhà.
 
Quảng Nam: Mùa khoai lang vùng đất cát 
 
Ở vùng đất “chưa mưa đã thấm” này, bao đời qua cây khoai lang vẫn là cây lương thực chính, gắn liền với cuộc sống thường nhật của người dân quê. Ở Quảng Nam, khoai lang không chỉ nổi tiếng nơi vùng đất cát “ Quảng Nam có lụa Phú Bông, có khoai Trà Đỏa, có sông Thu Bồn” mà ở các vùng trung du nghề trồng khoai cũng không kém cạnh “ Nhất gái Quế An, nhì khoai lang Quế Mỹ” (làng Quế Mỹ thuộc huyện Quế Sơn, Quảng Nam). Mỗi lần có dịp đi ngang qua cánh đồng khoai xứ Quảng khi đang vào vụ mùa thu hoạch, người ta hay nhắc nhau mua ít khoai khô, khoai chà về làm quà.
 
Vùng đất cát bạc màu được phủ xanh bởi những thửa khoai lang
 
Khắc phục những khó khăn về điều kiện tự nhiên, người nông dân Quảng Nam đã tận dụng mọi nguồn hữu cơ làm phân bón để đồng đất thêm phì nhiêu. Có thể rơm rạ trâu bò ăn thừa dùng làm nguồn giữ ấm cho chúng trong những ngày giá rét cũng trở thành một nguồn phân chuồng quý để bón cho khoai. Ngoài ra còn có gốc đậu phơi khô làm phân bón giúp khoai thêm xanh tốt, mùa thu hoạch thêm bội thu, đặc biệt chất lượng khoai rất ngon, vừa ngọt lại bở.
 
Ngày mùa trong cái nắng chói chang, hương lúa chín, mùi thơm của nồi khoai luộc hòa quyện bay khắp ngõ xóm, đồng quê. Khoai luộc là món phổ biến, dễ chế biến lại giữ nguyên vẹn vị ngọt tinh túy của khoai nơi vùng đất cát Quảng Nam. Từng củ khoai thơm phức, mũm mĩm mới nhìn thôi đã muốn cắn ngập răng, bao lo toan mệt nhoài tan biến...
 
Quảng Ngãi: Màu xanh trên vùng cát trắng
 
Trồng lúa trên đất cát pha, loại đất chỉ thích hợp cho các cây hoa màu. Câu chuyện thật như đùa này đang diễn ra tại xã Đức Minh, huyện Mộ Đức. Cách thị trấn Mộ Đức khoảng 5km theo con đường hướng ra phía biển Đức Minh, trong vườn nhà dọc hai bên đường mát một màu xanh của lúa. Đang tưới nước cho 10 sào lúa, nông dân Phạm Văn Lập, thôn Minh Tân Bắc cho biết: "Nghề trồng lúa trên đất cát pha đã có từ lâu, đến đời mình cũng gắn bó với nó. Thuận lợi hơn là có thể trồng ngay trong vườn nên dễ quản lý sâu bệnh, chuột hại, lại còn tiết kiệm chi phí tối đa, quỹ thời gian chăm sóc lúa cũng dài hơn". Để thuận tiện hơn cho quá trình canh tác, mỗi gia đình cũng không ngại đầu tư một máy bơm để bổ sung nước cho lúa phòng trường hợp ông trời “không cho mưa”. Có thể nói, đây là phương thức canh tác thể hiện sự sáng tạo của nông dân. Mô hình này cần được ứng dụng ra nhiều địa phương khác để tận dụng triệt để nguồn đất cát pha bỏ hoang, nhằm nâng cao số vụ mùa và sản phẩm.
 
Trồng lúa trên đất cát  pha là một phương thức canh tác sáng tạo của nông dân
 
Ở những vùng đất cát bạc màu, tưởng chừng như việc trồng và phát triển cây rau màu là điều không thể, thế nhưng dưới bàn tay cần cù của người nông dân, tại những vùng đất ấy, mùa này là bạt ngàn màu xanh của đủ loại cây hoa màu. Trong đó cà tím đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân xã Đức Thạnh, Đức Minh, Đức Chánh ( Mộ Đức). Về nơi đây, đi đâu cũng dễ dàng bắt gặp những ruộng cà tím xanh tốt. Nơi thì đang trong kỳ thu hoạch, nơi đang chuẩn bị ra hoa, lại có ruộng cà tím vừa được trồng để kịp thu hoạch vào cuối năm. Ngày nào cũng vậy, trên những ruộng cà tím là cảnh thu hoạch rất nhộn nhịp, người thì hái trái, người thì rửa sạch cà để cân cho thương lái, tiếng cười nói giòn giã vì cà tím được giá. Nhận biết cây cà tím thích hợp với điều kiện thổ nhưỡng nên hàng trăm nông dân đã quyết định cải tạo hàng chục hécta đất cát bạc màu để trồng cà tím và các loại cây hoa màu trong mùa mưa. Nhà trồng ít cũng trên 2 sào, nhà nhiều 9-10 sào. Năm nay, ngần ấy diện tích, nhiều hộ nông dân rất vui mừng trước khoản tiền lớn thu được. Một nông dân trong xã chia sẻ: Thời điểm này ruộng cà của gia đình vào giai đoạn thu hoạch rộ. Cứ 2 ngày hái 1 đợt, mỗi đợt hái khoảng trên 600kg. Với mức giá 4.500 đồng/kg, chẳng nói giấu gì, mới thu hoạch 2 đợt, nhưng tôi đã thu về hơn 10 triệu đồng từ 5 sào cà tím.
 
Có thể nói, những cây trồng trên vùng đất cát đã thật sự giúp người nông dân không chỉ thoát nghèo mà còn làm hồi sinh những mảnh đất tưởng chừng như đã chết. Tuy nhiên, nếu phó mặc chúng cho thời gian hoang hoá và ngồi than thân trách phận nghèo, những người nông dân kể trên đã chẳng có thành quả hôm nay.
 

Biện Như Thinh

Từ Khóa :