Từng có bộ trưởng Việt Nam từ chức vì bê bối



Từng có bộ trưởng Việt Nam từ chức vì bê bối

Hiền Mai 22:36 26/7/2013

Mấy hôm nay, câu chuyện từ chức của các lãnh đạo cao cấp đang là đề tài được dư luận bàn tán. Quả thực từ trước nay, văn hóa từ chức còn quá xa lạ trong chốn quan trường Việt Nam. Thực tế cũng đã có vài vị đầu ngành của nước ta xin từ nhiệm, nhưng trong tâm thế không hoàn toàn tự nguyện.

Cách đây gần 10 năm, ngành nông nghiệp Việt Nam đã bị xáo trộn rất nhiều bởi một vụ tham ô thuộc dạng khủng thời bấy giờ. 100 tỷ đồng thất thoát là con số lớn song điều khiến dư luận sốc hơn cả là cơ quan điều tra công bố khá nhiều quan chức bị liên đới trong vụ gây lũng đoạn của  Công ty Tiếp thị đầu tư thương mại do Lã Thị Kim Oanh làm giám đốc. Khi đó người đứng đầu ngành Nông nghiệp & Phát triển nông thôn là ông Lê Huy Ngọ đã phải ra tòa đối chất đến hai lần với thuộc cấp của mình là hai thứ trưởng có liên đới trong vụ việc. Sau đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định kỷ luật cảnh cáo Bộ trưởng Ngọ, nhưng trước đó, ông cũng đã bị kỷ luật Đảng với hình thức cảnh cáo. Ngay sau khi nhận quyết định từ Thủ tướng Phan Văn Khải, Bộ trưởng Lê Huy Ngọ đã nộp đơn xin từ chức với lý do nhận trách nhiệm đã buông lỏng quản lý dẫn đến sai phạm trong vụ Lã Thị Kim Oanh.
 
Vụ việc đã gây chấn động một thời gian, bởi đây là vị bộ trưởng đầu tiên đã dám từ bỏ chức vụ vì những sai phạm trong ngành mình quản lý. Nhiều người tỏ ra tiếc nuối, bởi ông Ngọ được đánh giá là người tận tụy với công việc và có nhiều đóng góp, song cũng nhiều ý kiến ủng hộ với lý giải rằng là một nhà lãnh đạo có bản lĩnh, có nhân cách, có ý thức tổ chức cao Bộ trưởng Lê Huy Ngọ xin từ chức là một việc làm đúng đắn, hợp đạo lý và sẽ là một tấm gương cho các vị chức sắc khác.
 
2 năm sau, ngành chính trường cũng lại một phen xáo động khi tiếp tục chứng kiến một vị bộ trưởng từ chức. Nguyên nhân cũng bắt nguồn từ một vụ tham nhũng gây hậu quả nghiêm trọng. Hàng nghìn tỷ đồng đã trôi sông vị sự ăn chia của một số cán bộ trong ngành và ban quản lý dự án PMU 18, nhiều công trình giao thông quốc gia xuống cấp vì nạn bớt xén, gian lận. Mà trớ trêu thay vụ việc được phát hiện từ việc cán bộ tha hóa, bị bắt quả tang đánh bạc hàng triệu đô-la.
 
Tuy nhiên, trong các bản báo cáo về vụ việc, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải khi ấy là ông Đào Đình Bình chưa thực sự cầu thị, cũng như chưa làm rõ trách nhiệm cá nhân khiến Thủ tướng phải nhiều lần yêu cầu ông làm lại bản kiểm điểm. Thậm chí Thủ tướng còn đề nghị Bộ Chính trị xem xét đình chỉ chức vụ với vị Bộ trưởng GTVT. Đầu tháng 4/2006, trước sức ép của dư luận, ông Bình đã buộc phải nộp đơn xin từ nhiệm.
 
Thực ra việc quan chức cấp cao từ nhiệm cũng đã từng xảy ra năm 2001, khi Bộ GD&ĐT tiến hành cải cách giáo dục. Lúc đó, Vụ trưởng  Tiểu Học Nguyễn Kế Hào đã nhiều lần phản đối chương trình cải cách này, đặc biệt là bộ sách giáo khoa mới vì cho rằng chúng bộc lộ nhiều sai lầm về tư duy khoa học và tính thực tiễn. Sau nhiều lần phản đối bất thành, ông Hào đã nộp đơn xin từ chức để thể hiện rõ quan điểm và nhanh chóng được chấp nhận trong sự ngỡ ngàng của người trong giới cũng như dư luận.
 
Chưa bàn đến chất lượng chuyên môn quản lý của những  vị lãnh đạo này, song họ cũng đã thật dũng cảm khi chấp nhận từ bỏ chức vụ không dễ gì đạt được. Bởi theo như lời TS Nguyễn Sĩ Dũng từng phát biểu trên VnExpress thì  xưa nay chức tước vẫn đưa lại nhiều cơ hội nên các quan chức thường cố bám lấy cái ghế đến suốt đời. Quả thực chức tước thường đi đôi với quyền lực, gắn với bổng lộc, đặc lợi. Hơn nữa, làm quan ở Việt Nam vẫn được coi là một sự thành đạt vậy nên người ta thường quan niệm học để “làm quan”. Và khi đã ăn sâu và tâm thức như vậy thì bảo từ bỏ chức vị là rất khó.
Ông Sĩ Dũng cũng từng nói rằng và từ chức là văn hóa lương tri. Nếu có một văn hoá chính trị dựa trên lương tri thì việc từ chức khi không hoàn thành nhiệm vụ là điều gần như bắt buộc. Ở nước ngoài việc từ chức cũng không có gì là quá nghiêm trọng, giới chức sẵn sàng từ nhiệm vì những sự cố đau thương, hay những scandal, những sai phạm của ngành mình quản lý cũng bởi họ ý thức trách nhiệm rất cao trước cộng đồng và xã hội. Có lẽ quá mong mỏi về một văn hóa từ chức trong giới quan chức Việt Nam, mà mỗi khi có tai nạn nghiêm trọng hay những vụ gian lận, tham nhũng dư luận trong nước cũng dấy lên những làn sóng yêu cầu các vị đầu ngành phải từ chức làm rõ trách nhiệm, ví như vụ sập cầu Cần Thơ, tai nạn giao thông và gần đây nhất là vụ chất lượng vaccine …
 
Tuy nhiên, để có thể dũng cảm đưa ra một quyết định khó khăn là từ bỏ bổng lộc và đặc quyền là một quyết định vô cùng khó khăn nên cũng cần cả một lộ trình. Đó là hệ thống pháp luật quy định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của từng danh chức cũng như các quy định về từ chức của cán bộ. Ngoài ra, cũng cần Đẩy mạnh tuyên truyền trong xã hội về văn hóa từ chức; nên khuyến khích sự tự nguyện từ chức và đánh giá cao những người có đủ dũng khí, lòng tự trọng, biết liêm sỉ tự nguyện từ chức, đồng thời định hướng dư luận xã hội cũng không nên nặng nề đối với những người tự nguyện từ chức. Từ đó, bản thân cán bộ lãnh đạo, mới nhận thức rằng chức vụ không chỉ đi liền với quyền lợi, mà đi liền với trách nhiệm, với tinh thần, thái độ cống hiến, hy sinh. Song để các quan chức nước nhà làm quen được với văn hóa từ chức thì có lẽ còn lâu lắm.
 

Hiền Mai

Từ Khóa :