Sự thật phía sau Apple



Sự thật phía sau Apple

Duy Trung 20:55 5/3/2012

iPad 3 rồi đến iPhone 5 của hãng Apple sắp được tung ra trên toàn cầu với vẻ chói sáng của đỉnh cao công nghệ. Nhưng đằng sau hình ảnh lung linh đấy là cái giá mà hàng trăm nghìn công nhân lắp ráp tại Trung Quốc phải trả bằng mồ hôi, nước mắt và thậm chí cả tính mạng.

Phần lớn các sản phẩm công nghệ đang rất nổi tiếng hiện nay của Apple đều được lắp ráp và hoàn thiện tại các khu nhà máy Foxconn ở Trung Quốc trước khi ra mắt tại thị trường thế giới. Tổng doanh thu của Apple năm 2011 là hơn 100 tỷ đô, phần lớn đến từ các sản phẩm như iPhone, iPad và Macbook. Nhưng từ khối tài sản khổng lồ này đi ngược về đoạn “dây chuyền” lắp ráp linh kiện tại Foxconn, sẽ thấy một thực tế không có gì đáng tự hào dưới góc độ nhân văn của “Quả táo”.
 
Hiện nay, tại nhà máy lắp ráp linh kiện Foxconn ở thành phố Thâm Quyến (Trung Quốc) có hàng trăm nghìn công nhân. Phần lớn số họ đang tham gia các dây chuyên hoàn thiện các sản phẩm iPhone, iPad. Những tưởng được làm việc cho một hãng công nghệ nổi tiếng nhất thế giới với các sản phẩm mà hàng triệu người trên thế giới rất hâm mộ như thế phải là một nơi hoàn hảo lắm. Nhưng trong thời gian qua nhiều sự thật tại các khu nhà máy Foxconn đã được phơi bày với một thực tế khiến nhiều người phải giật mình.
 
Thu nhập trung bình của các công nhân tại Foxconn khoảng 285USD/tháng. Và dù họ phải làm thêm hàng chục giờ mỗi tháng thì tính ra đồng lương vẫn rất rẻ mạt. Chưa tính so sánh với doanh thu mỗi tháng của Apple, chỉ tính riêng giá nhân công so với các nhà máy lắp ráp khác trên thế giới thì công nhân tại Trung Quốc phải nhận một mức lương thấp hơn cả. Công nhân tại Foxconn chỉ nhận được 8USD, bằng 1,6% giá bán cho một chiếc iPad rẻ nhất hiện nay.
 
Các công nhân trong một hoạt động nâng cao tinh thần tại khu nhà máy Foxconn,
với chiếc áo "phải mặc" có nội dung: Tôi yêu Foxconn
 
Công việc hàng ngày của công nhân tại Foxconn thuộc loại rất nhàm chán. Họ làm theo dây chuyền trong chuỗi lắp ráp linh kiện, cả ngày chỉ làm một công đoạn bằng tay tại khâu nào đấy cho sản phẩm. Quy định làm việc trong im lặng và lặp đi lặp lại một hành động từ ngày này qua ngày khác như một cái máy dưới sự giám sát chặt chẽ đã khiến nhiều công nhân mắc bệnh trầm cảm. Các công nhân cũng phải sống chung với nhau đến 8 người một phòng trong các khu tập thể. Thu nhập thấp, bị trầm cảm và áp lực công việc thường xuyên là những lí do chính đã dẫn đến một loạt vụ tự sát của các công nhân trong những năm qua. Tính riêng năm 2010 đã có 14 công nhân tự sát vì áp lực công việc quá nặng nề. Có lẽ chưa ở nơi nào mà xung quanh khu tập thể của công nhân lại phải lắp một hàng rào lưới để ngăn chặn các vụ tự sát. Đến mức Foxconn đã có một yêu cầu các công nhân phải ký vào một hợp đồng cam kết không được tự sát trong quá trình làm việc tại đây.
 
Ngoài những vụ tự sát, nhiều công nhân thường xuyên suy kiệt vì áp lực công việc tại Foxconn
 
Trong năm 2011, Apple đã bán được tổng cộng là hơn 70 triệu chiếc iPhone, 32 triệu chiếc iPad, 17 triệu chiếc Macbook,… Ít ai biết con số khổng lồ đó cũng tỷ lệ thuận với mức độ áp lực mà những công nhân tại Foxconn phải chịu đựng.
 
Công nhân tại Foxconn có khác nào động vật không? Đó là một câu hỏi có vẻ hơi tàn nhẫn. Nhưng thậm chí nó lại được chính Terry Gou – chủ tịch Hon Hai, tập đoàn mẹ của Foxconn - khẳng định là như thế! Trong một cuộc họp Gou đã nói rằng tập đoàn của ông có hơn một triệu công nhân, mà con người cũng như động vật và việc quản lý hơn một triệu con vật khiến Gou đau đầu. Chưa dừng lại ở đó, Terry Gou còn mời Chin Shih-chien, giám đốc của một vườn bách thú tại Đài Loan đến giảng về cách thức nuôi dạy và điều khiển động vật để các quản lý của Foxconn học tập!
 
Hành động này đã dấy lên làn sóng chỉ trích mạnh mẽ hơn nhằm vào Foxconn. Trong vài năm qua rất nhiều tổ chức bảo vệ người lao động đã lên tiếng phản đối cách quản lý khắc nghiệt và hành động bóc lột sức lao động của Foxconn và Apple. Tuy nhiên, dù cho đã có một vài sửa đổi cho điều kiện làm việc của công nhân nhưng tình trạng “nghẹt thở” vẫn phủ bóng lên các khu nhà máy này.
 
Cửa sổ các phòng ngủ tại khu tập thể cho công nhân Foxconn phải gắn hàng rào sắt ngăn chặn tự sát
 
Foxconn là một công ty chuyên về lắp ráp linh kiện trên thế giới, dù chỉ là một đối tác cung ứng cho quy trình hoàn thiện các sản phẩm của Apple nhưng để xảy ra những tình trạng này không thể nói rằng hãng “Quả táo” vô can. Trung Quốc có một thị trường lao động lớn nhất thế giới hiện nay, việc Apple chọn đây làm nơi sản xuất các sản phẩm chủ đạo của mình không chỉ đơn thuần chỉ là giá nhân công thấp. Thực tế cho thấy, với các nhà máy tại Mỹ và châu Âu, Apple khó có được một yêu cầu về tăng thời gian làm thêm giờ và để mặc các điều kiện lao động tồi tệ đến thế. Điều này có thể cho thấy Apple không chỉ bắt tay được với Foxconn mà còn được chính quyền sở tại của Trung Quốc “cho phép” bóc lột sức lao động của chính các công dân nước mình.
 
Công nhân phải làm việc bằng tay và đối mặt với những hóa chất độc hại
tại Nhà máy Foxconn sản xuất những sản phẩm công nghệ "thông minh" của Apple
 
Tuy vậy, sau những vụ bị truyền thông phanh phui về điều kiện làm việc tại Foxconn không phải như trong mơ, nhưng vì hoàn cảnh khó khăn hàng nghìn người dân Trung Quốc vẫn đến đây để kiếm việc làm. Xét cho cùng, người bị thiệt thòi nhất vẫn là những công nhân đang phải làm việc tại nơi đây, phục vụ cho “bữa tiệc kinh tế” của những ông lớn.
 
Steve Job là một CEO tài năng không chỉ của Apple mà hàng triệu người trên thế giới rất hâm mộ. Giờ đây, Tim Cook cũng không kém phần sắc xảo đang kế tục sự nghiệp lẫy lừng từ người tiền nhiệm. Các sản phẩm iPhone, iPad, iPod và Macbook đều được thừa nhận là những sản phẩm công nghệ đáng mơ ước nhất hiện nay trên thị trường thế giới. Những thành công này của tập đoàn Apple rất rõ ràng, nhưng trên con đường tỏa sáng ấy đang có một vệt dài đen tối trong khâu lắp ráp sản phẩm tại Foxconn – nơi những người công nhân chưa được hưởng thành quả lao động xứng đáng.
 
Apple đã xây dựng thành công “Quả táo khuyết” trở thành một biểu tượng đáng hãnh diện trong giới công nghệ. Nhưng tính nhân văn trong triết lý kinh doanh của Apple cũng đang bị khuyết từ những sự việc đã và đang diễn ra tại các khu nhà máy Foxconn.
 
Sinh viên Đài Loan và Trung Quốc biểu tình trước cửa hàng của Apple tại Hồng Kông
để phản đối những điều tồi tệ diễn ra tại Foxconn mà "Quả táo" cũng đã ít nhiều "tiếp tay".

Duy Trung

Từ Khóa :