Philippines kiện Trung Quốc: Thách thức hay cơ hội đối với Tổng thư ký ASEAN



Philippines kiện Trung Quốc: Thách thức hay cơ hội đối với Tổng thư ký ASEAN

Sơn Minh 23:57 28/1/2013

Theo đánh giá của phóng viên phụ trách mảng châu Á của tờ South China Morning Post (SCMP) Greg Torode, Quy tắc ứng xử Biển Đông (COC) đang trong tình trạng nguy hiểm. Mặc dù đây là quan điểm đánh giá cá nhân nhưng cũng có thể coi là đòn tấn công gián tiếp của SCMP, một tờ báo Hong Kong, vào hệ thống truyền thông hừng hực của Philippines.

Theo nhận định của ông Torode, việc Philippines khởi kiện Trung Quốc sẽ cho thêm lý do Trung Quốc trì hoãn đàm phán COC và phức tạp thêm tình hình vốn dĩ đã căng thẳng giữa ASEAN và Trung Quốc.
 
Tuy nhiên, ngay cả trước khi ông Torode đưa ra lời cảnh báo sau khi Philippines quyết định sử dụng tòa án quốc tế bác bỏ yêu sách của Trung Quốc thì COC đã chính thức rơi vào “nguy hiểm” khi chính quyền Bắc Kinh “thận trọng” (theo cách đánh giá của Torode) từ chối đàm phán đa phương với những nước bị đường lưỡi bò trực tiếp xâm phạm. Sau những cuộc đàm phán bế tắc vào tháng 7, tháng 9 và tháng 12, nguyên Tổng thư ký ASEAN, ông Surin Pitsuwan đã bi quan nhận định COC sớm nhất đến năm 2015 hoặc thậm chí lâu hơn nữa mới được đưa ra thảo luận. Trong bối cảnh mỗi nước nhỏ Đông Nam Á đều đuối thế trước Trung Quốc thì quyết định táo bạo của Phlippines, dù chưa thể đánh giá được hiệu quả hay hậu quả đối với khối liên minh này, nhưng đã cho thấy Trung Quốc không thể cứ âm thầm thực hiện kế hoạch hiện thức hóa đường lưỡi bò sau lưng ASEAN.
 
Dù vậy, có thể khẳng định tình huống Philippines sẽ là thách thức đầu tiên dành cho tân Tổng thư ký ASEAN, ông Lê Lương Minh. Từ Diễn đàn kinh tế Davos, trong một cuộc phỏng vấn với phóng viên trang Asia Society, ông Kishore Mahbubani – một thành viên ngoại giao đoàn Singapore đã đánh giá, tin tốt cho ông Lê Lương Minh là sự đối đầu giữa Trung Quốc với ASEAN cho đến nay vẫn chỉ liên quan đến một trong số các nước liên minh. Nghĩa là ông có thể đứng trên đại cục để giải quyết mâu thuẫn này. Việc tăng cường mối quan hệ thương mại – đầu tư sẽ giúp cho ông Lê Lương Minh có được bộ đệm làm giảm căng thẳng tại Biển Đông.
 
Bài toán cân đối thương mại ASEAN – Trung Quốc cũng là một trong vấn đề nan giải khi Trung Quốc cũng đang thực thi chiến lược chia tách, cung cấp các quyền lợi song phương tương tự như các chiến lược ngoại giao song phương. Mới ngày hôm qua, 28/1, nhằm tạo sức ép lên Brunei – tân Chủ tịch ASEAN, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt đã diện kiến Dato Paduka Seri Haji Aminuddin Ihsan – Tổng chỉ huy Lực lượng vũ trang hoàng gia. Theo đó, Trung Quốc sẽ hỗ trợ các lợi ích quan trọng trong thời gian Brunei giữ ghế Chủ tịch. Lời hứa hẹn này dễ làm người ta liên tưởng đến  lời cảm ơn Campuchia - nguyên chủ tịch ASEAN đến từ phía Trung Quốc sau khi Bộ quy tắc COC và đoàn kết ASEAN rơi vào khủng hoảng bế tắc, chia rẽ.
 
Có quá nhiều việc phải làm đối với Tổng thư ký và tân Chủ tịch ASEAN nhưng đã có một đột phá từ phía Philippines và đây có thể là cơ hội để ASEAN thức tỉnh, đối diện với thực tế, các phương pháp ngoại giao song phương với Trung Quốc sẽ trở nên cùng kiệt khi một vài lợi ích trước mắt có thể đánh đổi bằng mất chủ quyền và tự do hàng hải trong khu vực.
 
 

Sơn Minh

Từ Khóa :