Obama khuyến cáo Trung Quốc không nên dùng vũ lực ở Hoa Đông



Obama khuyến cáo Trung Quốc không nên dùng vũ lực ở Hoa Đông

Lục Kiếm 21:50 8/6/2013

Ngày làm việc thứ hai trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh không chính thức diễn ra trong ngày 8/6 dưới ánh mặt trời thiêu đốt ở California, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã thúc giục Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận tìm cách “xuống thang” căng thẳng trong tranh chấp chủ quyền ở vùng biển Hoa Đông với Nhật Bản và khẳng định mọi mâu thuẫn cần được giải quyết thông qua ngoại giao.

Reuters trích lời Cố vấn an ninh quốc gia Tom Donilon cho biết: Tổng thống Obama đã nói với người đồng nhiệm cần tìm kiếm giải pháp hạ nhiệt căng thẳng, chứ không phải gia tăng căng thẳng. Mọi vấn đề cần thông qua kênh ngoại giao để giải quyết, chứ không nên dùng vũ lực ở Hoa Đông.
 
Lời nhắc nhở không mới này của Tổng thống Obama ám chỉ đến tranh chấp lãnh thổ ở quần đảo Senkaku đang có nguy cơ tiến đến xung đột vũ trang. Khi lượng lớn chiến đấu cơ và tàu tuần tra thường xuyên “gầm gừ” nhau, không ai có thể đảm bảo sẽ không xảy ra “tai nạn”. Tuy nhiên, lời cảnh cáo này có thể chỉ là biến thể của tuyên bố trước đó: Hoa Kỳ, đồng minh thân cận với Nhật Bản, sẽ đứng trên lập trường trung lập, song phản đối sử dụng vũ lực hay bất cứ nỗ lực đơn phương nào nhăm thay đổi hiện trạng trong khu vực.
 
Trước đó, trong buổi làm việc đầu tiên (ngày 7/6), hai bên đã nhất trí cần gây thêm áp lực lên Bình Nhưỡng để buộc Triều Tiên từ bỏ tham vọng hạt nhân. Trong thời gian gần đây, đặc biệt sau vụ thử tên lửa cuối tháng 12/2013, Trung Quốc luôn tỏ thái độ “thất vọng” về “người hàng xóm nghèo”. Tuy nhiên, quốc gia này vẫn “gần gũi” Triều Tiên với lý do lo ngại cho hòa bình biên giới. Do đó, dù các quan chức Hoa Kỳ khẳng định Trung Quốc đã sẵn sàng hợp tác chặt chẽ hơn trong vấn đề căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên, nhưng lại không công khai bất cứ biện pháp cụ thể nào ngoài “tăng cường đối thoại”. Giới phân tích chính trị cho rằng: Thái độ của Trung Quốc chưa rõ ràng. Alan Romberg - Giám đốc phụ trách các vấn đề về Đông Á thuộc Trung tâm Stimson - nhận định: Quan hệ Trung - Triều có nhiều vấn đề. Thậm chí, các mối quan tâm có thể không cùng một hướng, nhưng “họ cần nhau”.
 
Dù Donilon khẳng định: Tổng thống Obama đã không ngần ngại nói về vấn đề tin tặc Trung Quốc tấn công nước Mỹ trong ngày hội đàm đầu tiên. Nhưng trong cuộc họp báo sau đó, ông Obama lại né tránh chỉ trích Trung Quốc một cách trực diện. Ông chỉ tuyên bố: “Mỹ muốn một trật tự kinh tế quốc tế, trong đó các quốc gia tuân thủ những quy tắc chung, nơi thương mại là tự do, công bằng, nơi Mỹ và Trung Quốc có thể chung tay xử lý những vấn đề như an ninh mạng hay bản quyền sở hữu trí tuệ”. Trong cuộc họp báo, Chủ tịch Tập Cận Bình cũng chỉ nhận vai “người bị hại” trong các vụ tin tặc tấn công và nhấn mạnh sự hợp tác của hai bên trong cuộc chiến này. Donilon cho biết: Nếu vấn đề an ninh mạng không được giải quyết thỏa đáng, nó sẽ trở thành chướng ngại lớn trong quan hệ kinh tế Mỹ - Trung. Còn phía Bắc Kinh khẳng định sẽ hợp tác chứ không đối đầu trong vấn đề này.
 
Trong cuộc họp, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi “một mối quan hệ mới” giữa hai cường quốc, ngụ ý sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ không gây ra mối đe dọa với Mỹ. Thế nhưng thực tế cho thấy điều ngược lại. Hai quốc gia “đối đầu” kịch liệt nhất với Trung Quốc trong vấn đề chủ quyền là Nhật Bản và Philippines cũng là hai đồng minh quan trọng của Mỹ ở châu Á. Tướng Thích Kiến Quốc - Phó Tổng tham mưu trưởng PLA - từng trấn an rằng: Lợi ích lâu dài của Mỹ và Trung Quốc không đè lên nhau, nhưng cảnh báo sẽ chống lại những gì mà ông gọi là chiến lược “can thiệp và lật đổ” của phương Tây, ngăn chặn sự can thiệp từ bên ngoài vào Biển Đông. Nói cách khác, Tướng Thích Kiến Quốc muốn ám chỉ Mỹ không nên thể hiện vai trò trong mâu thuẫn chủ quyền biển đảo ở khu vực này. Theo TIME, việc Tân Hoa xã “phân tích” rằng: Bắc Kinh “đã nỗ lực không ngừng nghỉ đảm bảo hòa bình và an ninh trong khu vực” có thể khiến người Ấn Độ, Nhật Bản, Đài Loan, Philippines và Việt Nam phải “cau mày”.
 
Có thế thấy, dù khu nghỉ mát ở California có đẹp và thoải mái đến đâu hay các nhà lãnh đạo mang “hình tượng mới” lên nắm quyền, thì cuộc đấu tranh giữa hai quốc gia không vì thế mà hạ nhiệt. Tờ USA Today dẫn lời nhà phân tích Christopher Johnson - cựu quan chức Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) - cho rằng: Cuộc gặp “lịch sử” giữa ông Obama và ông Tập Cận Bình không đạt được đột phá nào đáng kể. Ngay từ đầu, Nhà Trắng đã nói mục đích của cuộc họp không phải là “ký kết” hay “tăng cường hiểu biết” mà là để tạo mối quan hệ “thoải mái hơn” giữa lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhằm tránh xung đột có thể xảy ra khi những mâu thuẫn chưa được tháo gỡ. Theo New York Times, biến đổi khí hậu, chứ không phải an ninh mạng, là thứ duy nhất được hai bên đồng thuận sau ngày làm việc đầu tiên.
 
Tuy tỏ ý muốn tăng cường tự do hóa thương mại và bảo vệ môi trường, song TIME nhận định: Trung Quốc cũng không có dấu hiệu cải cách ở các lĩnh vực khác ngoài kinh tế. Trong chuyến thăm Úc năm 2011, ông Obama từng nói: Sự thịnh vượng mà không đảm bảo tự do, dân chủ chỉ là sự trá hình che giấu cái nghèo.
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :