Nga - Mỹ: Quay lại bàn cờ Syria với nguy cơ cuộc chiến tranh lạnh mới



Nga - Mỹ: Quay lại bàn cờ Syria với nguy cơ cuộc chiến tranh lạnh mới

Nguyễn Minh 22:38 26/9/2015

Nhiều người vẫn nhớ ông Putin từng khiến Tổng thống Mỹ “mất điểm” tại Syria. Giờ đây, khi quốc gia Hồi giáo tự xưng IS bành trướng lãnh thổ, khủng hoảng di dân đang khiến châu Âu hỗn loạn, Nga lại một lần nữa quay lại với kịch bản mới mà một số nhà nghiên cứu sử học cho rằng: Rất có thể cuộc chiến tranh lạnh phiên bản 2.0 đầy nguy hiểm đang bắt đầu.

Ngày 22/9, tại Hội nghị Carnegie Moscow Center, Robert Legvold, giáo sư danh dự của Đại học Columbia đánh giá Nga và Mỹ đang chấp nhận sự thù nghịch và đối đầu như “điều bình thường”. Cả hai nước đang trong vị thế không hề tốt. Lịch sử từng cho thấy trong cuộc chiến tranh lạnh đầu tiên, cả hai nước vẫn giữ nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau. Nhưng giờ đây, điều đó không còn nhiều.
 
Đến nay, dù cả Nga và Mỹ đều cho thấy chiến lược ngăn chặn khủng bố. Nhưng phương pháp mà hai nước tiến hành hoàn toàn khác nhau. Nếu chính quyền Obama tìm cách cải thiện môi trường chính trị, tạo khoảng trống cho lực lượng du kích trung lập thân thiện, thì Putin đổ tiền và vũ khí chống lưng cho chính quyền Assad.
 
Trong 2 năm qua, không có cuộc hội đàm nào giữa Putin và Obama.
Tuy nhiên, hai nước vẫn duy trì liên lạc cấp ngoại trưởng.
 
Trong cách nhận định từ Washington, việc Moscow viện trợ quân sự tại Latakia và Tartus sẽ nhóm mồi lửa cho cuộc chiến tranh dân sự, khiến khủng hoảng di dân ngày thêm trầm trọng. Với Putin, cuộc chơi bắt đầu tại Syria thì sẽ phải kết thúc tại đó, tạp chí Foreign Policy bình luận. Nếu không giúp ông Assad, người đã buộc phải thừa nhận nguy cơ sụp đổ chính quyền trước IS, thì nghĩa là những gì Putin dày công xây dựng sẽ mất cả. Trong khi đó, sự ảnh hưởng lớn nhất đến địa chính trị quốc tế của Nga cho đến nay là Syria. Bởi vậy, khi đã đặt cược vào “con ngựa hụt hơi” Assad, Putin sẽ phải chơi đến cùng để không rơi vào thế: kẻ thua cuộc.
 
Trong cuộc chạy đua tại Trung Đông, Nga từng suy giảm vị thế trong cuộc cách mạng Mùa xuân Arab. Mỹ phục hồi tầm vóc trong cuộc chiến tranh xâm lược Iraq. Khi nước này rơi vào thế bế tắc, sự quyết đoán của Nga có thể tạo nên khác biệt. Điều này từng diễn ra năm 2013 với chiến thắng của Putin trong việc “bảo vệ hoà bình” khi Obama không thể đưa ra quyết định trừng phạt Assad có liên quan đến thảm sát vũ khí hoá học. Tuy nhiên, sau đó một năm, hình ảnh của Nga trong cuộc khủng hoảng Ukraine rơi vào vai diễn của kẻ xâm lược. Thiệt hại danh tiếng đi cùng những tổn thất nghiêm trọng của một nền kinh tế suy yếu bởi các đòn trừng phạt và nhu cầu tiêu thụ dầu trên thế giới giảm sút.
 
Những diễn biến này cho thấy cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ - Nga trong tuần tới sau hai năm quan hệ lạnh lẽo sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khủng hoảng Syria và bối cục Trung Đông trong tương lai. Liệu hai nước có bị hút vào cuộc chiến diễn ra theo các chu kỳ lịch sử trong suốt 3 thập kỷ qua?
 
Đến nay, hai phương pháp kiến tạo liên minh chống IS của Nga - Mỹ là không thể dung hoà. Các giải pháp chính trị hoàn toàn bắng bóng. Những luồng tiền và vũ khí tài trợ đến từ các cường quốc vẫn được coi là nguyên nhân tạo nên cuộc trốn chạy tàn khốc của hàng triệu người Syria. Cả thế giới sẽ hướng sự chú ý vào cuộc họp mặt Nga - Mỹ tại UN. Cảm hứng phản chiến nhân văn của Giáo hoàng Francis liệu có tạo nên sự khác biệt trong chính sách đối ngoại giữa hai nước này?
 
Xem thêm
 

Nguyễn Minh

Từ Khóa :