Myanmar: thất bại tồi tệ của Aung San Suu Kyi



Myanmar: thất bại tồi tệ của Aung San Suu Kyi

Nguyễn Kim 13:6 12/4/2018

Hai năm sau khi lên nắm quyền, các bảng tổng kết của chính phủ mà Aung San Suu Kyi, người từng là biểu tượng của nhóm đối lập dân chủ Myanmar, và hiện đang là thủ lĩnh, xác nhận một sự thất vọng tồi tệ.

Sau nhiều năm chống cự đầy dũng cảm và đáng trọng chống lại độc tài, trong đó là mười lăm năm bị giam tại nhà riêng, Aung San Suu Kyi, người được giải Nobel Hoà Bình, đã thành công trong việc thương lượng với nhóm đảo chính quân sự một sự chuyển giao chính phủ và các cuộc bầu cử. Đảng của bà, Liên minh quốc gia dân chủ (LND), đã dành được một thắng lợi hoàn toàn trong các cuộc bầu cử tự do đầu tiên của mùa thu năm 2015, nhưng "Lady", như người Myanmar gọi bà, bị Hiến pháp ngăn cản ngồi vào vị trí Tổng thống bởi vì bà đã cưới một người Anh. Khi bắt đầu xây dựng chính phủ, tháng 3 năm 2016, bà đã hài lòng với vị trí bộ trưởng ngoại giao, đồng thời là cố vấn quốc gia, những vai trò mà trong thực tế khiến cho bà tương đương với chức thủ tướng.

Tiếc thay, có vẻ như Aung San Suu Kyi, hiện 72 tuổi, đã thành công khi là một nhà bất đồng chính kiến hơn là khi thực hành quyền lực. Chắc chắn rằng quyền hành của bà bị giới hạn rất lớn bởi các điều khoản trong thoả thuận với giới quân sự: 25% ghế trong quốc hội phải dành cho họ, và họ đã giữ tất cả các cần gạt của hệ thống an ninh và hoàng gia. Điều trách cứ lớn nhất mà nước ngoài dành cho bà thì có lý, sự bị động khi đối mặt với chiến dịch xoá bỏ tộc người của quân đội Myanmar với người hồi giáo Rohingya, đuổi họ sang Bangladesh.

Nhưng các bảng tổng kết thì cũng không khá gì hơn trong các lĩnh vực bà có thể vận hành: giáo dục, phát triển, sức khoẻ, cuộc chiến chống đói nghèo. Rất ít tiến triển được thực hiện, trong một quốc gia mà 40% của 51 triệu người dân sống dưới mức nghèo đói. Các chuyên gia không hài lòng về sự vắng bóng của một tầm nhìn và chiến lược tổng thể của chính phủ, mà các sáng kiến bị cản trở mạnh mẽ bởi sự quan liêu thừa hưởng từ thời độc tài.

Một vấn đề khác được nêu ra ngay trong lĩnh vực của Aung San Suu Kyi: cách mà bà thực hành quyền lực, sự độc đoán, xu hướng đặc quyền cho sự trung thành hơn là tài năng trong việc lựa chọn các bộ trưởng và cố vấn. Những cựu chiến binh của LND, những người đã từng trải qua nhiều năm trong tù với các điều kiện gian khổ, đã không nhìn thấy được sự phát triển của xã hội và thường tỏ ra không có khả năng thích nghi với một nền chính trị mở cửa. Các chiến binh trẻ, những người đã được bầu trong sự hào hứng khi thấy phong trào của LND năm 2015, đã thất vọng bởi sự bất lực của họ khi muốn có thay đổi; nhiều người đã cho biết sẽ không tiếp tục cho kỳ bầu cử sắp tới.

Và hơn hết là những lo ngại về sự thiếu khả năng của LND chống lại các cuộc tấn công vào tự do báo chí, một trong những điều khoản lớn của thoả thuận chuyển giao. Một người gần gũi với Aung Sann Suu Kyi, Win Myint, một cựu tù chính trị, vừa được chọn đứng đầu nhà nước. Người ta nói rằng ông có nhiều năng lượng và động lực hơn người tiền nhiệm, hoàn toàn mờ nhạt. Liệu ông có khả năng phối hợp để mang lại sức sống mới cho ê kíp của giải Nobel? Đó là những gì người ta đang mong đợi ở Myanmar.


Nguyễn Kim

Theo Le Monde