Liệu Việt Nam có vượt qua được thử thách ‘cải cách’ để hưởng lợi từ TPP?



Liệu Việt Nam có vượt qua được thử thách ‘cải cách’ để hưởng lợi từ TPP?

Vân Du 20:59 16/11/2013

Khi tham gia TPP, Việt Nam sẽ là một trong những nước có cơ hội được hưởng lợi nhiều nhất vì mục tiêu chính của TPP là giảm thuế và những rào cản hàng hóa cho dịch vụ. Tuy nhiên, không cơ hội nào lại không đi kèm thách thức. Một trong số đó nếu tham gia vào TPP là một cuộc “cải cách” thực sự để có thể chạm tới “miếng bánh” lợi ích từ TPP.

Phát biểu tại Hội nghịHiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) và sự tham gia của Việt Nam” do Bộ Công Thương phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 15/11 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh, nhấn mạnh TPP sẽ mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam. Bởi khác với Hiệp định WTO chỉ mang tính đàm phán một chiều, tức là Việt Nam phải mở cửa thị trường cho các nước thành viên WTO và không có quyền đòi hỏi ngược lại thì Hiệp định TPP là một hiệp định “có đi có lại”, các nước tham gia đều phải mở rộng thị trường với các thành viên.
 
Nhận định về lợi ích của việc gia nhập TPP đối với Việt Nam, Giáo sư Peter A. Petri, Đại học Brandeis (Mỹ) cho rằng: “GDP Việt Nam vào năm 2015 sẽ tăng thêm 26,2 tỷ USD từ lúc TPP được ký kết (dự kiến vào cuối năm nay). Nếu Nhật tham gia, con số gia tăng sẽ là 35,7 tỷ USD”.
 
Trong khi đó, các chuyên gia cũng đánh giá rằng với việc gia nhập TPP, các ngành hàng xuất khẩu Việt Nam, chẳng hạn dệt may là da giày là hai ngành có kim ngạch xuất khẩu chiếm tỷ trọng lớn sang thị trường Hoa Kỳ, sẽ rất có lợi. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của dệt may –ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam- chính là khả năng tự chủ, thoát khỏi sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong nguồn cung nguyên liệu đầu vào nếu muốn được hưởng mức ưu đãi thuế 0% khi tham gia vào TPP thay vì mức thuế 17,3% hiện nay. Tuy nhiên, đây là một nhiệm vụ hết sức khó khăn bởi hệ thống kết nối giữa hai đầu cung ưng nguyên liệu và sản xuất thành phẩm ở Việt Nam khá rời rạc, manh mún, thường xuyên bị xé lẻ bởi những tính toán riêng.
 
Theo TS. Lê Đăng Doanh “không bông hồng nào mà không có gai”, nghĩa là gia nhập TPP có thể mang lại cơ hội nhưng cũng kèm theo vô số thách thức khác. Trong đó, TS. Doanh cho rằng thách thức lớn nhất là vấn đề cải cách, ông nhấn mạnh rằng một trong những cải cách khi gia nhập TPP là về quyền của người lao động. Trong TPP, người lao động sẽ được tự do thành lập nghiệp đoàn, tự do thương thảo hợp đồng với chủ sử dụng lao động. Song, điều này có thể mâu thuẫn với Luật Công đoàn tại Việt Nam, buộc Việt Nam phải điều chỉnh để phù hợp với các cam kết quốc tế.
 
Ngoài ra, việc gia nhập TPP cũng đòi hỏi các nhà làm chính sách Việt Nam phải hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để thu hút được vốn đầu tư nước ngoài, tạo ra sân chơi công bằng giữa các doanh nghiệp, thay đổi chính sách chi tiêu của Chính phủ, minh bạch hóa thông tin. Thách thức cải cách này xem ra khó có thể thực hiện ngay trong một khoảng thời gian ngắn khi thời gian dự kiến tham gia TPP của Việt Nam không còn nhiều.
 
Trong khi đó, theo báo cáo thường niên về môi trường kinh doanh thế giới 2014 của Ngân hàng Thế giới được công bố hôm 29/10/2013, trái ngược với đà bứt phá của các quốc gia Đông Nam Á, Việt Nam vẫn “dậm chân tại chỗ” với thứ hạng 99/189. Điều đáng nói là nhiều chỉ tiêu “sát sườn” với các doanh nghiệp như nộp thuế, thành lập doanh nghiệp, bảo vệ đầu tư… bị đánh giá ở mức cực kỳ thấp, thậm chí là gần như đội sổ toàn cầu. Nếu không  nhanh chóng cải thiện môi trường kinh doanh cho các doanh nghiệp, đây không chỉ là rào cản đối với các nhà đầu tư nước ngoài mà còn “giết chết” sức cạnh tranh của chính các doanh nghiệp nội trước tiềm lực của những “ông lớn” nước ngoài. Đây quả là một “nấc xà” mới có thể sẽ quá sức với Việt Nam nếu không có được sự “luyện tập” chuẩn bị trước để nhảy qua.
 
 

Vân Du

Từ Khóa :