Khí đốt và Trung Quốc: Phần chìm và nổi của tảng băng quan hệ Nga - Nhật



Khí đốt và Trung Quốc: Phần chìm và nổi của tảng băng quan hệ Nga - Nhật

Lục Kiếm 23:11 30/4/2013

Hôm nay, ngày 30/4, Thủ tướng Nhật Bản đang ở Nga để cùng Tổng thống Vladimir Putin bàn về lợi ích và chủ quyền dân tộc. Phần nổi là nhu cầu ngày càng cao về nguồn tài nguyên khí đốt của Nhật Bản mà trữ lượng dầu và khí khổng lồ của Nga đang cần thêm người mua. Ẩn bên dưới là Trung Quốc - đất nước có mối quan hệ phức tạp với cả hai quốc gia và đang có những hoạch định riêng để tăng cường nhập khẩu nguồn khí đốt thiên nhiên từ Nga.

Nhật Bản là nước nhập khẩu khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới. Nhu cầu của quốc gia này đã tăng vọt kể từ sau cuộc khủng hoảng hạt nhân ở Fukushima dẫn đến việc phải đóng cửa 48/59 lò phản ứng hạt nhân thương mại. Ngay cả khi một số nhà máy điện tiếp tục hoạt động, Tokyo vẫn phải chịu áp lực trước yêu cầu tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế điện hạt nhân, từng cung cấp 30% sản lượng điện cho Nhật Bản trước xảy ra thảm họa kép.
 
Nhu cầu năng lượng của Nhật Bản gia tăng vào đúng thời điểm không thể thuận lợi hơn với Nga, nhất là khi nhu cầu đá phiến của Mỹ sụt giảm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành khí đốt của quốc gia này, đồng thời gây áp lực lên các công ty như Gazprom trong việc tìm kiếm khách hàng mới.
 
Ảnh: AFP
 
Mối quan hệ căng thẳng giữa Nhật Bản và Trung Quốc trên quần đảo Senkaku càng trở thành lý do tốt hơn nữa cho sự hợp tác giữa Nhật Bản và Nga. Fyodor Kukyanov - Biên tập viên tạp chí Russia in Global Affairs (Chính sách đối ngoại nước Nga) - nhận định với tờ Bloomberg rằng: Mối quan hệ Nhật - Nga đang bị chi phối bởi Trung Quốc. Cả hai nước đang cố gắng cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực. Điều đó đã góp phần thúc đẩy quan hệ bang giao giữa hai nước.
 
Tuy nhiên, Nga cũng đang nuôi dưỡng mối quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc. Thỏa thuận được chờ đợi từ lâu giữa Gazprom và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) gần như đã hoàn tất, cho phép Nga cung cấp ít nhất 30 tỷ m3 khí đốt cho Trung Quốc trong 30 năm, kể từ năm 2018. Do đó, tất yếu sẽ xảy ra cuộc đua giữa Nhật Bản và Trung Quốc để xem quốc gia nào sẽ được hưởng lợi từ Nga nhiều hơn.
 
Ảnh: AFP
 
Nhưng thực tế luôn tồn tại những bất đồng trong quan hệ Nga - Nhật. Bốn hòn đảo được cho là có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt khá dồi dào mà Nhật Bản tuyên bố chủ quyền, nhưng đang nằm dưới sự kiểm soát của Nga sau Chiến tranhh Thế giới lần thứ 2 vẫn là rào cản trong quan hệ giữa hai nước. Ngày 29/4, Tổng thống Putin và Thủ tướng Abe cam kết sẽ nỗ lực tìm kiếm giải pháp để giải quyết tranh chấp lãnh thổ đã kéo dài nhiều thập kỷ. Hai nhà lãnh đạo bày tỏ quyết tâm vượt qua "những khác biệt hiện tại" trên các hòn đảo tranh chấp thông qua con đường đàm phán hòa bình đã bị đình trệ từ năm 2003.
 
Tuy nhiên, thực tế vẫn chưa có dấu hiệu thỏa hiệp cụ thể nào, ngoài những cam kết chung chung. Vì thế, dư luận thế giới cho rằng có ít hy vọng về bước đột phá ngay lập thì, bởi ông Abe nổi tiếng là nhà lãnh đạo có chủ trương cứng rắn trong vấn đề chủ quyền. Hành động trèo lên xe tăng thể hiện thái độ không khoan nhượng trước kẻ xâm phạm ngay trước thềm chuyến thăm nước Nga của ông đã cho thấy điều đó. Trong khi đó, ông Putin cũng tỏ thái độ không nhượng bộ khi tuyên bố: Đàm phán được thúc đẩy không có nghĩa hôm sau mọi chuyện đều được giải quyết ngay.
 
Với những tranh chấp lãnh thổ và cuộc cạnh tranh lớn về năng lượng giữa các nước trong khu vực Đông Á, rõ ràng vẫn còn nhiều cuộc  “thương lượng” cần được thực hiện trong chuyến đi lịch sử của một Thủ tướng Nhật Bản đến Nga trong một thập kỷ qua.
 
Hai bên nhất trí sẽ cùng hợp tác đầu tư vào cơ sở hạ tầng, y tế, công nghệ, "thành phố thông minh" và các nguồn năng lượng thay thế. Các tập đoàn lớn của hai nước cùng bày tỏ mối quan tâm và hứa hẹn nhiều hợp đồng sẽ được ký kết. Kirill Dmitriev - người đứng đầu Quỹ Đầu tư trực tiếp của Nga (RDIF) - cho biết: Khu vực Viễn Đông đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, Ngân hàng Vnesheconombank của Nga và Ngân hàng Hợp tác quốc tế của Nhật Bản, Ngân hàng Hokkaido và chính quyền vùng Amur đã đạt được những thỏa thuận hợp tác ban đầu.
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :