Khi COC còn là viễn cảnh, đụng độ Biển Đông là tương lai gần



Khi COC còn là viễn cảnh, đụng độ Biển Đông là tương lai gần

Chí Đăng 14:43 13/6/2013

Đây là đánh giá khá bi quan của Tiến sỹ Ian Storey – người chuyên nghiên cứu về Biển Đông tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore - khi ông cho rằng tiến trình đạt được một bộ quy tắc ứng xử trên khu vực biển nhạy cảm này luôn bị gián đoạn bởi những tuyên bố chủ quyền đơn phương.

Trên tờ ABS-CBN News của Philippines, ông Ian cho rằng dù Trung Quốc đã đồng ý các nguyên tắc mở thảo luận với ASEAN về COC nhưng chính quyền Bắc Kinh vẫn tiếp tục trì hoãn tiến trình đạt được bộ quy tắc có tính ràng buộc này để duy trì ổn định trên Biển Đông. Bắc Kinh còn từng cho rằng “chưa tới thời điểm chín muồi” để ký kết COC, đồng thời lớn tiếng cho rằng Philippines mới là nước vi phạm DOC, chứ không phải Trung Quốc. Ngày 11/6, trên tờ Financial Times, tham tán kiêm người phát ngôn đại sứ quán Trung Quốc tại London -  ông Hà Nho Long - còn thản nhiên cho rằng, nước này là… nạn nhân chứ không phải “kẻ gây rối” trong khu vực!
 
Tại hội thảo Biển Đông do trung tâm CSIS vừa được tổ chức gần đây, Giáo sư Peter Dutton, Giám đốc Viện nghiên cứu hàng hải Trung Quốc thuộc Đại học Chiến tranh Hải quân Hoa Kỳ dự đoán vụ kiện Philippines rằng, tòa án ITLOS sẽ không đưa ra phán quyết cụ thể về “đường lưỡi bò” bởi trên bình diện pháp lý nó không hề tồn tại. Đây có lẽ chính là lý do quan chức và học giả Trung Quốc đều tìm cách né tránh trả lời câu hỏi từ  cộng đồng quốc tế: “đường lưỡi bò tồn tại trên cơ sở gì?”
Ông Ian còn khẳng định những tranh chấp và căng thẳng trong khu vực đang khiến tiến trình này đi lệch hướng và khiến cho triển vọng đạt được COC trở nên xa vời. Và những vụ tàu cá Việt Nam bị bắn, bị xua đuổi, áp giải là những tín hiệu xấu báo hiệu có thể xảy ra những cuộc đụng độ giữa lực lượng chấp 2 giữa các quốc gia. Riêng đối với vụ kiện Philippines, vị học giả người Úc phán đoán, nếu trong tài phán quyết đường lưỡi bò phi pháp không phù hợp với UNCLOS thì Philippines sẽ giành phần thắng trên phương diện pháp lý và ngoại giao nhưng tiến trình vụ kiện sẽ diễn ra trong vài năm, và trong thời gian đó, sẽ có những biến cố khó lường từ phía các bên.
 
Để đảm bảo sự ổn định và an ninh trên Biển Đông, Tiến sỹ Termsak Chalermpalanupap – Nhà Nghiên cứu cấp cao của Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS), người từng làm việc 20 năm trong Ban Thư ký ASEAN - nhận định Biển Đông cần phải trở thành một khu vực phi quân sự hóa. Theo đó, các nước từng điều động nhiều tàu chiến và máy bay tới khu vực này, xâm phạm chủ quyền của các nước trong khu vực cần rút hết quân về nước. Đồng thời, theo ông này, các quốc gia cần thiết lập một đường dây nóng để thống nhất về các tọa độ trên bản đồ.
 
Bên cạnh đó, ông Chalermpalanupap còn nhấn mạnh rằng Trung Quốc và ASEAN đã cùng ký kết DOC vào năm 2002, một cam kết tìm kiếm những cách thức xây dựng lòng tin và sự tín nhiệm lẫn nhau hài hòa với những nguyên tắc và luật pháp quốc tế.
 
Cho đến nay, những tuyên bố “chấp hành DOC” của Trung Quốc không còn nhiều sức nặng cam kết. Thậm chí nước này đã từng bỏ qua cuộc họp trù bị Hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Brunei ngày 11/4 để chuẩn bị thảo luận về COC. Ngoại trưởng Indonesia Natalegawa mặc dù luôn giữ mình trước Trung Quốc nhưng cũng đã phải cáo buộc Trung Quốc có những hành động đơn phương phá vỡ DOC bằng việc điều 4 tàu chiến của hạm đội Nam Hải ra tận bãi James, chỉ cách bờ biển Malaysia 80 km để tập trận trái phép, theo AP.
 
Dù vài tuần sau đó, trong chuyến công du 4 nước Đông Nam Á của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, Bắc Kinh có thể hiện “sẵn sàng” đàm phán COC, song, Hải quân Trung Quốc vẫn tiến hành quấy rối lãnh hải của các quốc gia láng giềng, đi ngược lại với những tuyên bố của các quan chức nước này. Kyodo News từng dẫn lời một chính khách của ASEAN cho rằng: “Bắc Kinh không muốn bị ‘trói tay’ trên Biển Đông, bởi COC sẽ hạn chế điều đó.”
 
 

Chí Đăng

Từ Khóa :