Hãng Zara, Anthropologie và Patowl bị cáo buộc “chiếm đoạt văn hóa”



Hãng Zara, Anthropologie và Patowl bị cáo buộc “chiếm đoạt văn hóa”

Phương Linh 0:48 7/6/2021

Mexico đã cáo buộc các thương hiệu thời trang Zara, Anthropologie và Patowl “chiếm đoạt văn hóa” của nước mình, đồng thời cũng tuyên bố các hãng này tận dụng những thiết kế do người dân bản địa của đất nước Mexico tạo ra nhưng không tạo ra bất cứ lợi ích nào cho cộng đồng.

Trong một loạt các bức thư được viết cho các thương hiệu, Bộ Văn hóa Mexico đã yêu cầu một "lời giải thích công khai cho lý do tại sao các công ty thời trang này lại có thể tư nhân hóa tài sản tập thể”, đồng thời kêu gọi được trả lại những thiết kế sáng tạo này về đúng nơi đã phát minh ra những kỹ thuật thêu và thiết kế họa tiết.

Các bức thư đều được Bộ trưởng văn hóa Alejandra Frausto Guerero kí tên. Nội dung của bức thư cũng xác định một số mặt hàng quần áo từ 3 thương hiệu nêu trên đã “lấy cắp” mẫu từ những người thợ thủ công bản địa vùng Oaxaca.

Trong một thông cáo báo chí, Bộ Văn hóa đã đưa ra vấn đề bằng một ví dụ từ chiếc váy midi thêu hoa màu xanh của Zara: Thương hiệu Tây Ban Nha đã vẽ các biểu tượng của tổ tiên và trang phục truyền thống "huipil", được sản xuất bởi người Mixtec ở San Juan Colorado, Mexico lên sản phẩm của mình, đồng thời nói thêm rằng những người thợ thủ công ở đây thường phải mất ít nhất một tháng trời để làm ra từng sản phẩm. Hiện mặt hàng không còn được bán trên trang web của Zara.

Chính phủ Mexico cho biết những biểu tượng đặc trưng trên chiếc quần đùi thêu của Anthropologie gợi nhớ đến những biểu tượng được sử dụng bởi cộng đồng Mixe

Một chiếc quần sóc thêu của Anthropologie cũng trở thành ví dụ bị cáo buộc về hành vi chiếm đoạt văn hóa. Chính phủ Mexico tuyên bố rằng món đồ có giá gần 70 USD, có các biểu tượng gợi nhớ đến những thứ được cộng đồng Mixe ở Santa Maria Tlahuitoltepec sử dụng. Cho tới ngày cuối cùng của tháng 5, chiếc quần sóc này vẫn được bày bán trên trang của Antropologie.

Trong khi đó, những chiếc áo  "thêu dải hoa" của Patowl được cho là lấy cảm hứng từ kỹ thuật thêu của cộng đồng Zapotec ở San Antonino Castillo Velasco. Chính phủ cáo buộc hình thêu hoa thủ công trên áo sơ mi của Patowl là sự bắt chước của một kỹ thuật phức tạp được gọi là "hazme si puedes" (hãy làm cho tôi nếu bạn có thể), đồng thời hình họa trên áo sơ mi cũng bao gồm các họa tiết hình hoa pansy (hoa păng sê, hoa cánh bướm) của cộng đồng này.

Trong một tuyên bố gửi qua email cho CNN, công ty mẹ của Zara, Inditex, cho biết họ có "sự tôn trọng cao nhất" đối với "Bộ (Văn hóa) và các cộng đồng ở Mexico", nhưng nói thêm rằng "thiết kế được đề cập không phải do họ cố ý vay mượn hoặc chịu ảnh hưởng của nghệ thuật của người Mixtec của Mexico”.

Mexico cho rằng những chiếc áo "thêu dải hoa" của Patowl vay mượn từ kỹ thuật thêu của cộng đồng Zapotec của nước này

Cả Patowl và công ty mẹ của Anthropologie là URBN đều không trả lời yêu cầu bình luận của CNN.

Trong thông cáo báo chí của mình, Bộ Văn hóa cho biết "tài sản tập thể" của các cộng đồng bản địa đã bị các thương hiệu thời trang “tư nhân hóa”. Bộ yêu cầu những thương hiệu này phải có một “khuôn khổ đạo đức” để làm việc trực tiếp với những người thợ thủ công đã tạo ra các mẫu hoa văn truyền thống.

Bộ Văn hóa đã so sánh một chiếc váy Zara (trong ảnh) với những chiếc váy "huipil" do người Mixtec ở San Juan Colorado, Mexico sản xuất

Bộ văn hóa Mexico cho rằng họ đang thực hiện nhiệm vụ “ngăn chặn đạo nhái văn hóa” từ các công ty quốc gia và xuyên quốc gia, đồng thời bảo vệ quyền lời cho những người bản xứ mà trước đây từng bị coi thường.

Đây không phải là lần đầu tiên Mexico cáo buộc các thương hiệu thời trang chiếm đoạt những ý tưởng sáng tạo của những người dân bản địa trong nước họ. Tháng 11 năm ngoái, nhà thiết kế người Pháp Isabel Marant đã phải đưa ra lời xin lỗi sau khi Bộ Văn hóa nước này tuyên bố nhãn hàng của cô đã sử dụng một mẫu do cộng đồng Purepecha tạo ra. Marant đưa ra lời xin lỗi chân thành nhất và thừa nhận việc cô được “truyền cảm hứng từ” cộng đồng Mixe bản địa.

Vào năm 2019, Bộ cũng cáo buộc thương hiệu quần áo nữ Carolina Herrera của Mỹ sử dụng các họa tiết của Mexico "mà không được phép, không tôn trọng, không có bất kỳ sự cân nhắc kinh tế nào”. Mặc dù hãng không trả lời yêu cầu bình luận của CNN vào thời điểm đó, nhưng giám đốc sáng tạo Wes Gordon cho biết trong một tuyên bố với tờ Guardian rằng thương hiệu đã cố gắng "làm nổi bật tầm quan trọng của di sản văn hóa tráng lệ này" và “tôn vinh cho sự giàu có của văn hóa Mexico” thông qua các họa tiết trên quần áo.

Trẻ em trong trang phục truyền thống ở Oaxaca, Mexico

Mùa thu năm ngoái, Bộ trưởng Bộ văn hóa Frausto đã tuyên bố Mexico sẽ không còn dung thứ cho việc chiếm đoạt văn hóa của các thiết kế địa phương mà các hãng sử dụng không xin phép và bỏ ra bất kỳ lợi nhuận nào cho những người dân bản địa đã sáng tạo ra sản phẩm.

Trong những năm gần đây, mức độ mà các nhà thiết kế thời trang thu được lợi nhuận từ việc kết hợp các thiết kế văn hóa mà không thừa nhận nguồn gốc của chúng đã trở thành một điểm gây tranh cãi trên cộng đồng.

Hành động quyết liệt này của Mexico đang làm sáng tỏ các vấn đề giúp bảo vệ quyền lợi của những người bản địa mà trước đây từng bị cho là… vô hình.


Phương Linh

Theo CNN

Từ Khóa :