Giao tình hàng hải Trung Quốc-Malaysia càng thêm mặn nồng



Giao tình hàng hải Trung Quốc-Malaysia càng thêm mặn nồng

Lục Kiếm 22:8 16/11/2013

Giao tình hàng hải giữa Trung Quốc và Malaysia đã có bước phát triển mới khi gần đây, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Hishammuddin Hussein tuyên bố quân đội hai nước sẽ tổ chức cuộc diễn tập quân sự chung đầu tiên vào năm 2014. Tuyên bố này được ông Hussein đưa ra trong chuyến thăm Bắc Kinh nhằm tăng cường mối quan hệ và hợp tác quốc phòng giữa hai nước, ngay sau chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Kuala Lumpur hồi đầu tháng này.

Hợp tác quốc phòng và an ninh giữa Trung Quốc và Malaysia chính thức bắt đầu từ năm 2000 với việc ký kết một hiệp định khung hợp tác lâu dài, bao gồm điều khoản trao đổi giữa các quan chức quốc phòng và cả những doanh nghiệp làm việc trong lĩnh vực này. Sau đó, vào tháng 9/2005, Trung Quốc và Malaysia đã ký Bản ghi nhớ về Hợp tác quốc phòng bao gồm trao đổi và đào tạo nhân viên, cũng như đối thoại an ninh hàng năm, và kể từ đó, hai nước đã tiến hành hàng loạt các chuyến thăm cấp Bộ trưởng Quốc phòng và tổ chức các cuộc thăm viếng giữa các cảng biển hải quân. Tại cuộc tham vấn an ninh - quốc phòng đầu tiên Trung Quốc - Malaysia được tổ chức tại Kuala Lumpur vào tháng 9/2012, hai bên đã đồng ý tiếp tục trao đổi và hợp tác cấp cao trong các vấn đề đào tạo và an ninh phi truyền thống.
 
Với tuyên bố về một cuộc tập trận chung, tờ Diplomat cho rằng mối quan hệ hợp tác giữa hai bên sẽ ngày càng trở nên chặt chẽ, bất chấp việc chỉ hai tuần trước đó, đã xuất hiện báo cáo rằng Malaysia sẽ thành lập một đang cho lập căn cứ hải quân gần bãi cạn James đang tranh chấp với Trung Quốc nhằm “bảo vệ vùng biển và dự trữ dầu khí tiềm năng” của nước này. Đây cũng là khu vực từng diễn ra cuộc tập trận với quy mô lớn của quân đội Trung Quốc hồi tháng 3/2013 – một động thái mà Janes nhận định chính là minh chứng rõ ràng nhất của việc “Trung Quốc xác lập chủ quyền hầu hết diện tích vùng Biển Đông”.
 
Đây có thể chỉ là một hành động ở cấp độ “nhắc nhở” bởi phản ứng “im hơi lặng tiếng” của Malaysia sau cuộc tập trận của PLA. Theo nhà phân tích Shahriman Lockman, cả Thủ tướng và Bộ Ngoại giao chỉ đưa ra những tuyên bố qua loa và mơ hồ. Thậm chí, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Hishammuddin Hussein từng nói rằng Malaysia không hề lo lắng về các chuyến tuần tra thường xuyên của Trung Quốc tại Biển Đông. Dù điều này không có nghĩa là Malaysia thân Trung Quốc đến mức có thể bỏ qua chuyện này, song nó cũng cho thấy rằng hai bên đã đạt được một sự ăn ý nào đó trong việc chỉ giữ căng thẳng không vượt ngoài tầm kiểm soát.
 
Không giống như với Manila, Bắc Kinh dành nhiều thời gian “vỗ về” Kuala Lumpur bằng lợi ích cụ thể, như đã từng tuyên bố “hiểu rõ vai trò của Malaysia trong khu vực Đông Nam Á” – đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc tại Đông Nam Á, cũng có một phần diện tích biển tranh chấp song chưa từng yêu cầu tàu Trung Quốc rời khỏi vùng biển này. Trung Quốc cũng không hề công khai ngăn cản Malaysia tiến hành thăm dò dầu khí, mà chỉ nhắc đi nhắc lại bề dày lịch sử ngoại giao và lợi ích kinh tế song phương đã được cụ thể hóa bản hiệp ước thương mại trị giá 16 tỷ USD vào năm 2017.
 
Mặc dù tuyên bố về cuộc tập trận chung còn khá mơ hồ khi không có thông tin cụ thể như địa điểm, quy mô diễn tập, cũng như lực lượng quân sự nào sẽ tham gia, song ông Hishammuddin đã xác nhận cuộc tập trận chắc chắn sẽ bao gồm cả lực lượng hải quân. Đây có thể được xem là một trong những cục gạch đầu tiên cho “con đường tơ lụa trên biển”, tập trung vào việc thiết lập một mạng lưới kết nối giữa các cảng biển và hợp tác hàng hải, mà Trung Quốc đã đề xuất với các nước ASEAN. Trong khi đó, theo Defense News, Hishamuddin đã mời người đồng cấp - tướng Thường Vạn Toàn - đến thăm căn cứ hải quân Mawilla 2 của Malaysia trên đảo Borneo thuộc vùng Biển Đông. Điều này càng minh chứng rõ nét cho lưu ý của chuyên gia các vấn đề về Đông Nam Á Carl Thayer rằng: mối quan hệ Trung Quốc-Malaysia đã được đẩy lên ở tầm “chiến lược”. Trước đó, Thủ tướng Malaysia Najid từng tuyên bố Malaysia sẵn sàng hợp tác với Trung Quốc về vấn đề Biển Đông, và cho phép Trung Quốc thiết lập trường đại học ở Thủ đô Kuala Lumpur. Giáo dục luôn là quân cờ đáng ngại nhất trên bàn cờ, bởi nó không lập tức gây ra một điều gì rõ ràng, mà “mưa dầm thấm lâu” làm yếu nền móng tương lai.
 
Cuộc tập trận chung giữa Malaysia và Trung Quốc đã đi ngược với sự gắn kết giữa các nước ASEAN mới được nhen lên gần đây. Phản ứng từ các nước khác có thể là không hài lòng, song sẽ khá yếu, khi quốc gia có tiếng nói mạnh mẽ nhất với hành vi xâm lấn của Trung Quốc là Philippines còn đang phải lo khắc phục hậu quả thảm họa Haiyan gây ra. Và điều đó sẽ tạo cơ hội để Trung Quốc siết chặt lợi ích với các nước đang có quan điểm không vững vàng trước các cuộc tranh chấp.
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :