Dropshipping: Trò lừa đảo mới trong thế giới bán hàng online?



Dropshipping: Trò lừa đảo mới trong thế giới bán hàng online?

Lục Kiếm 8:48 16/4/2018

Có gì kỳ quặc hơn những quảng cáo đến từ các thương hiệu bí ẩn, nhìn cực ngầu nhưng lại không quen thuộc cho lắm xuất hiện trên tường Instagram/Facebook nhà bạn. Cứ như thể người ta biết bạn là ai, và bạn muốn gì.

Đối với những người đàn ông, quảng cáo (theo bạn khắp Internet, đôi khi bán cả hàng rởm) có thể là những chiếc đồng hồ kiểu cách. Với phụ nữ, có thể là những món đồ lót sang trọng. Trong nhiều trường hợp, chúng là kết quả của một hiện tượng thương mại điện tử: dropshipping (nôm na là bán hàng bỏ qua khâu vận chuyển, một hình thức kinh doanh, buôn bán mà nhà bán lẻ không giữ hàng trong kho).

Vốn dĩ, dropshipping đề cập đến việc sản phẩm đi trực tiếp từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng mà không qua cửa hàng bán lẻ, là một cách thức kinh doanh xuất hiện từ năm 1970. Amazon thuở ban đầu cũng là một phần của hệ thống này. Forbes viết về Amazon vào năm 1998: “Đặt CD từ CD Now, Music Boulevard hay Amazon.com, rồi đơn hàng của bạn được chuyển đến Valley Media, công ty bán sỉ về mặt hàng “nghe” lớn nhất nước Mỹ, đóng gói và chuyển hàng thẳng đến khách. Trước khi Amazon xây dựng nhà kho riêng, các đơn hàng đặt sách được chuyển đến hai nhà phân phối lớn là Ingram Books và Baker & Taylor, những nơi chịu trách nhiệm giao hàng tới tay người dùng.”

Nhưng trong vài năm gần đây, cụm từ này đã trở thành ám chỉ những người môi giới trực tuyến khôn ngoan, cố gắng bán hàng Trung Quốc giá rẻ cho người tiêu dùng ở các nơi khác, từ những nước khiêm tốn như Việt Nam tới nước Mỹ giàu có thực dụng.

Tuy nhiên, rất có thể, dropshipping chính là một dạng kinh doanh lừa đảo.

Lần theo dấu vết

Tháng 1/2018, nhà báo Alexis Madrigal chia sẻ trên trang Atlantic cho hay ông đã mua hớ khi đặt chiếc áo khoác giá rẻ bất ngờ từ một gian hàng được gọi là West Louis, khi nhìn thấy quảng cáo xuất hiện trên “tường” Instagram của mình.

Sau khi nhận được món hàng “trông thực sự rẻ rách”, ông mới phát hiện ra rằng West Louis là một phần của mớ “thương hiệu” hỗn độn bán những thứ na na nhau trên trang bán hàng trực tuyến Shopify - mà ông gọi là “một lớp trong hệ sinh thái mới nổi”, nơi đã sử dụng quảng cáo trên Facebook, Instagram… để bán những món hàng tậu được trên trang bán hàng trực tuyến Trung Quốc Alibaba.

Chiếc áo Alexis Madrigal đặt mua.

Ảnh: Alexis Madrigal/The Atlantic

Alexis Madrigal còn cho biết một nghệ sĩ tên là Jenny Odell cũng tìm cách lần theo dấu vết của một chiếc đồng hồ được bán “miễn phí” (nhưng mất 10 USD tiền ship) xuất hiện trên quảng cáo Instagram thì tìm ra các công ty có liên kết với nhau: Folsom & Co và Sofi Coastal. Những công ty này tự xây dựng dáng vẻ của startup: kể ra những câu chuyện mùi mẫn, những khát vọng thay đổi thế giới, và thế là một “công ty” kinh doanh ra đời. Chẳng hạn, người ta đã phác họa nên nhà sáng lập có cái tên thông dụng Bradley “tin rằng thời trang và phong cách không đáng đi cùng với cái giá cao vời vợi”. Những câu chuyện như vậy thường rất thu hút người theo dõi, bởi khi mà thế giới có quá nhiều điều bất bình, chúng ta rất dễ ngả lòng theo một ai đó tự nhận đứng ra giải quyết vấn đề. 

Odell nói: Trong ma trận dropshipping, một chiếc đồng hồ được hình thành giữa những sợi dây nhùng nhằng rắc rối khó gỡ, hệ thống Alibaba, nền tảng Shopify, tài khoản Instagram, cùng “ước mơ thánh thiện” của bạn trẻ nào đó.

Shopify chỉ là một đại diện cho vô số các trang thương mại điện tử, tích hợp hoặc làm trung gian cho những thương lái mua hàng từ các trang web Trung Quốc, và bán hàng tới tay người dùng với mức giá rẻ mạt và chất lượng hàng hóa phần lớn thuộc dạng “trời ơi đất hỡi”. Mô hình này cũng đang nở rộ ở nhiều nơi, trong đó có Việt Nam, với quy mô khổng lồ. Chỉ tính riêng tổng lượng tiền giao dịch trên Shopify trong năm 2017 đã đạt 27 tỷ USD, tăng tới 70% so với năm 2016. Từ đó có thể mường tượng ra quy mô thế giới dropshipping khổng lồ thế nào.

Mô hình dropshopping chưa làm ra lợi nhuận.

Tuy nhiên, dường như những công ty chạy theo mô hình dropshipping lại chưa có lợi nhuận. Thậm chí, doanh thu càng cao, lỗ càng nặng nề. Đó là câu chuyện của chính Shopify hay một công ty khác có mô hình tương tự (nhưng trong lĩnh vực âm nhạc) là Spotify.

Phong trào dropshipping

Dù tiềm ẩn nhiều sự không minh bạch, lỗ có vẻ cũng nhiều, song dường như dropshipping là không thể tránh khỏi. Nhiều nhà bán lẻ cũng chú ý đến dropshipping. Chẳng hạn, Macy's, Home Depot và Pier 1 Imports đang sử dụng mô hình này để tăng lượng bán hàng trực tuyến. Công ty thương mại trực tuyến CommerceHub đã bán (được) mình với giá 1,1 tỷ USD - còn lớn hơn nhiều những doanh nghiệp có giá trị lâu năm khác.

Công ty nghiên cứu McKinsey đánh giá rằng xu hướng này chắc chắn sẽ tăng tốc, thúc đẩy “các nhà bán lẻ bước vào vai trò mới, tương tự như người chỉ huy dàn nhạc, trong đó giá trị không chỉ đến từ việc quản lý mối quan hệ với khách hàng mà còn từ việc phối hợp nhiều chuỗi tương tác của trang web thương mại điện tử với nhà cung ứng, đối tác và người tiêu dùng”.

Dropshipping khó làm giàu?

Có rất nhiều người hoài nghi về sự phát triển của dropshipping. Trong đó có David Rusenko, người sáng lập và CEO của Weebly, công ty giúp mọi người xây dựng cửa hàng trực tuyến. Anh nói với Inc.: “Đó chính là hình thức lừa đảo mới nhất. Xưa thì người ta lừa đảo bằng cách giả danh hoàng tử và gửi thư cho bạn. Nay thì là một đống thương hiệu sặc sỡ trên Instagram. Không may là, nó vẫn đang tồn tại vì nó lừa dối rất tinh vi, và mọi người chưa nhận ra được điều đó.”

David Rusenko, người sáng lập và CEO của Weebly, cho rằng dropshipping chỉ là “hình thức lừa đảo” mới.

Ảnh: Weebly

Dropshipping còn mang theo mình món quà chết chóc: vô số các chuyên gia “làm giàu không khó” hứa hẹn sẽ dạy bạn cách “khó mà không giàu”, miễn phí.

Podcast Reply All của Gimlet Media đã nói chuyện với một dropshipper tên Kevin, và anh ta chia sẻ rằng mình đã dành 50.000 USD cho các khóa học về dropshipping trong năm 2017, và giờ thì anh ta đang dạy những người khác. Và rồi, chương trình Reply All đi đến kết luận: “Nói chung, trong toàn bộ lịch sử loài người, khi mọi người khám phá ra cách làm giàu không khó, họ không còn xuất hiện bật mí với mọi người cách làm như thế nào.”

Alex Goldman, đồng dẫn chương trình, nói: “Sau khi nói chuyện với hàng loạt dropshipper, tôi vẫn không thể chỉ ra ai kiếm được một khoản lương tương đương với đi làm toàn thời gian nếu chỉ làm dropshipping. Nhưng điều có thể nhìn thấy ra là: số tiền lớn mà các khóa dropshipping vẽ ra thực chất là là tiền đổ vào làm dropshipping.”

Dropshipping là lừa đảo hay một hình thức kinh doanh tiện lợi? Đó là câu hỏi khó thách thức hệ thống minh bạch.

Ảnh: Tax Jar

Quả thực, có thể nhìn thấy một số “đế chế” từng là Sposify bây giờ, như Amazon, Zappos (cửa hàng bán giày dép và quần áo trực tuyến), nhưng đều có những kinh nghiệm không mấy vui vẻ với mô hình này. Người sáng lập Zappos Tony Hsieh nói với Harvard Business Review: “Chúng tôi không trữ hàng. Thay vào đó, chúng tôi dựa vào các nhà sản xuất giày để vận chuyển trực tiếp tới tay khách hàng. Hệ thống đó không hiệu quả lắm. Chúng tôi không có thông tin chính xác về hàng trong kho của nhà cung cấp. Và vì kho của họ có ở khắp nơi, thời gian giao hàng là không thể báo trước được.”


Lục Kiếm

Tổng hợp