Doanh nghiệp FDI: Lỗ ảo - Lời thật



Doanh nghiệp FDI: Lỗ ảo - Lời thật

Đồng An 17:1 24/9/2013

Trong báo cáo Thanh tra Chính phủ năm 2012 về nghĩa vụ nộp NSNN của các doanh nghiệp chế xuất trên địa bàn thành phố Hà Nội, TP.HCM, Bình Dương và Đồng Nai đã hé mở một vài cái tên doanh nghiệp FDI thua lỗ nhiều năm một cách bất thường.

Báo cáo xác nhận 125 trong tổng số 399 doanh nghiệp ở khu chế xuất bị thanh tra hạch toán lỗ trong 3 năm 2009 - 2011. Trong đó, có tới 36 doanh nghiệp lỗ 3 năm liên tiếp với tổng lỗ lên tới 2.800 tỷ đồng; 69 doanh nghiệp khác có lỗ 2 năm liên tiếp với tổng lỗ 1.829 tỷ đồng.

Tại Hà Nội, đáng chú ý là trường hợp Công ty TNHH Sumitomo Bakelite Việt Nam 100% vốn Nhật Bản (khu công nghiệp Thăng Long) lỗ 777 tỷ đồng và công ty TNHH điện tử Meiko Việt Nam (khu công nghiệp Thạch Thất - Quốc Oai) lỗ 300 tỷ đồng trong 3 năm liên tiếp. Đồng Nai cũng điểm mặt 4 cái tên lớn trong danh sách đợt này, bao gồm công ty TNHH Toshiba Asia với mức lỗ lũy kế 3 năm là hơn 430 tỷ đồng; công ty TNHH Kureha Việt Nam lỗ 264 tỷ đồng trong 3 năm; công ty TNHH Fujitsu Việt Nam và công ty TNHH Olympus Việt Nam lỗ lần lượt 292 tỷ đồng và 256 tỷ đồng trong vòng 2 năm. TP.HCM và Bình Dương “đóng góp” hai đại diện lớn là công ty TNHH Freetrend Industriala Việt Nam (TP.HCM) với mức lỗ 222 tỷ đồng trong 2 năm và công ty TNHH Saigon Stec (Bình Dương) lỗ lũy kế 3 năm trên 218 tỷ đồng.
 
Theo Tổ chức công dân vì công bằng thuế (CTJ) – một tổ chức phi lợi nhuận ở Mỹ, Apple không phải là đại gia duy nhất cất tiền ở các thiên đường thuế để tránh một lượng lớn tiền đi vào ngân sách chính phủ. Những đại gia khác có thể điểm mặt chỉ tên ra như Google, General Electric, Coca-Cola, Wal-Mart, Cisco Systems, American Express, Dell, Microsoft, Nike, Fortune… Hầu hết những cái tên này cũng bị đưa vào tầm ngắm của các nhà chức trách Anh.
Nếu nhìn qua, có thể xem đây là một nét mới đáng kể bởi các báo cáo thanh tra khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI trước đó hầu như vắng bóng các tên tuổi cụ thể, mà chỉ nêu nghi ngờ chung chung và hứa hẹn sẽ cho thanh tra tiếp như trường hợp của Coca-Cola chưa từng có lợi nhuận hay Nestlé chỉ có lãi 4 năm sau 20 năm đầu tư ở Việt Nam. Tuy nhiên, không giống như Coca-Cola vẫn đạt mức lời cao ngất ngưởng trên thị trường toàn cầu song lại lỗ nặng nề ở Việt Nam, hầu hết các doanh nghiệp này thuộc nhóm các công ty điện tử Nhật Bản đang có quy mô thua lỗ hoặc lãi rất ít trên toàn cầu. Với bệ đỡ này, công ty con ở Việt Nam hoàn toàn có quyền… lỗ, thế nên, những con số được nêu trên hầu như cũng chỉ mang tính chất… tham khảo. Mâu thuẫn lớn như trường hợp của Coca-Cola hơn 20 năm vẫn chỉ bị đặt dưới dạng nghi ngờ, ngay cả doanh nghiệp Việt còn thay đổi lỗ lãi lung tung trên sàn chứng khoán với chênh lệch lỗ, lãi có thể tới cả trăm tỷ đồng mà chưa thấy cơ quan nào có tín hiệu động đậy, thì cũng không ai lạ nếu như không phát hiện được điều gì “bất thường” ở các doanh nghiệp trên.
 
Không những vậy, dù xác nhận một số doanh nghiệp vẫn có “tốc độ tăng doanh thu hàng năm vẫn cao, hoạt động sản xuất kinh doanh liên tục được mở rộng, nhiều doanh nghiệp đã có số lỗ vượt quá số vốn chủ sở hữu”, song lần này chi tiết lại không được nêu ra.
 
Đặc biệt, các doanh nghiệp vẫn thủ sẵn vô số lý do chính đáng khác như kinh tế khó khăn, thị trường èo uột, trong khi sức ép cạnh tranh thì lớn, chi phí đầu vào tăng và định mức tiêu hao vật tư cao… Dù cơ quan quản lý có cho rằng các doanh nghiệp đã sử dụng mánh lưới “chuyển giá trong giao dịch liên kết” thì cũng sẽ chỉ tồn tại dưới dạng… giả thuyết. Nguyên nhân thì không mới, và cứ cho là đã bắt đúng bệnh, vậy mà giới quản lý, sau 25 năm đổi mới đón nhận hàng vẫn bó tay cảm thán đổ cho khó xác minh được thông tin đầu ra đối với các doanh nghiệp nước ngoài, cũng như đưa ra Cơ chế định giá xuất nhập khẩu và Luật chống chuyển giá, nên cơ quan thuế không đủ cơ sở để truy vấn. Khâu yếu kém thuộc về hệ thống luật pháp sẽ được quy cho lỗi tập thể để rồi không ai phải chịu trách nhiệm trước hàng chục ngàn tỷ đồng tiền thuế thất thoát mỗi năm, và cán bộ thuế tự thấy “bí” khi thu và truy thu thuế. Thế nên, 50% tổng số doanh nghiệp FDI đang hoạt động trên cả nước báo lỗ rồi lại tiếp tục đầu tư như Nestlé vẫn rót 230 triệu franc Thụy Sĩ tiếp tục xây dựng một nhà máy mới tại KCN Amata (Đồng Nai) trở thành điều bình thường, trong khi các đơn vị sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ của Việt Nam, dù chỉ ngồi bán hàng ở một diện tích nhỏ vài mét vuông, cũng bị thu rất đúng, rất đủ, không sót một đồng nào.
 

Đồng An

Từ Khóa :