Cuộc sống “bình thường mới” đang khiến giá cả leo thang mỗi ngày?



Cuộc sống “bình thường mới” đang khiến giá cả leo thang mỗi ngày?

Phương Linh 10:53 12/6/2021

Thép, gỗ, nhựa, các loại nhiên liệu… Ngô, đậu nành, đường, dầu hướng dương… Nhà cửa, xe hơi, tã lót, giấy vệ sinh…. Giá thành của những sản phẩm này dường như đang tăng vọt lên ở khắp mọi nơi trên thế giới.

Sự phục hồi sau đại dịch đang diễn ra mạnh mẽ. Sau sự sụp đổ gần như toàn diện của nền kinh tế thế giới với hàng loạt doanh nghiệp đóng cửa, hàng triệu công nhân mất việc làm, giờ đây, nhu cầu tiêu dùng, sử dụng các dịch vụ đã tăng trở lại.

Nhưng vì nhiều lý do, trước hết là các công ty, nhà máy đã ngừng làm việc và cho công nhân nghỉ việc khá lâu không thể ngay lập tức đảm bảo có đủ nguyên liệu thô để phục vụ cho việc xây dựng, sản xuất ôtô, lắp ráp các thiết bị đang có nhu cầu tăng cao đột biến.

Sau cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu xảy ra do đại dịch Covid 19, các chuỗi cung ứng toàn cầu bắt đầu hoạt động trở lại, nhưng vô cùng căng thẳng. Tình trạng thiếu các container vận chuyển, làm tắc nghẽn hàng tại các cảng khiến cho vấn đề trở nên tồi tệ hơn, làm tăng chi phí vận chuyển sản phẩm trên khắp thế giới.

Chúng ta vẫn không thể nói trước được nhu cầu tiêu dùng sẽ vượt nguồn cung bao nhiêu, đặc biệt là khi đại dịch tiếp tục hoành hành qua một số nền kinh tế lớn nhất trên thế giới. Nhưng sự thiếu hụt vẫn đang hiện diện ở nhiều nơi, từ các vi mạch, đến thực phẩm như thịt gà, và pho mát... Giá cả đang tăng vọt mỗi ngày.

Quầy bánh mì bên trong chợ Danilovsky ở Matxcơva, nơi giá thực phẩm đang tăng vọt

Một câu hỏi lớn đang được đặt ra: Liệu sự thiếu hụt và tăng giá có phải là vấn đề tạm thời của đại dịch hay không, hay do nền kinh thế toàn cầu đang thay đổi theo những cách mới có thể làm tăng vĩnh viễn chi phí kinh doanh và mở ra một kỷ nguyên lạm phát mới? Câu trả lời có ý nghĩa rất lớn đối với người lao động, nhà đầu tư, các công ty và chính phủ.

Điều chắc chắn là, ít nhất hiện nay, lạm phát đã quay trở lại và rất phổ biến.

Lạm phát ở các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế đã tăng trong tháng 4 lên mức cao nhất kể từ năm 2008. Giá năng lượng tăng đã đẩy lạm phát trung bình hàng năm ở các nước OECD lên 3,3%, và giá cả vẫn tăng lên không ngừng.

Lạm phát bắt đầu như thế nào?

Với giá xăng Mỹ thời điểm hiện tại ở mức cao nhất trong vòng 7 năm qua, thật dễ dàng để quên bẵng rằng thời điểm này năm ngoái, giá dầu đã giảm quá sâu. Dầu thô Brent (loại dầu tiêu chuẩn toàn cầu) đã giảm xuống dưới 20 USD/thùng vào tháng 4/2020 do việc các nước bị phong tỏa vì Covid-19 khiến nhu cầu về hàng không, xe cộ, và từ các nhà sản xuất giảm xuống.

Kể từ đó, Brent đã tăng vọt lên 70 USD/thùng do nhu cầu tăng cao. Thời điểm hiện tại, giá dầu của Mỹ là 70 USD/thùng, tăng vọt lần đầu tiên sau 3 năm ổn định. Một hiện tượng tương tự đang diễn ra trên nhiều loại hàng hóa, các ngành công nghiệp, các sản phẩm…

George Calhoun, giám đốc chương trình tài chính định lượng tại Viện Công nghệ Stevens ở New Jersey, cho biết: Chúng ta chưa từng chứng kiến bất kỳ điều gì dữ dội và xảy ra nhanh chóng đến như vậy. Rõ ràng là, sự phục hồi kinh tế sau Covid-19 đã phát sinh nhiều gián đoạn, không chỉ trong chuỗi cung ứng, mà còn trong các mô hình kinh doanh.

Một tài xế xe tải kiểm tra xăng tại một trạm xăng United Oil ở Sunset Blvd, Los Angeles vào ngày 20/5

Ngành công nghiệp ôtô là một ví dụ điển hình về các sự kiện xảy ra trong năm qua đã làm thay đổi chuỗi cung ứng, thay đổi hành vi của người tiêu dùng, và hiện đang đẩy mạnh những áp lực giá cả.

Đại dịch khiến các nhà máy sản xuất ôtô phải tạm thời đóng cửa vào năm ngoái, trong khi cuộc suy thoái khiến doanh số bán hàng giảm mạnh. Khi các nhà sản xuất ôtô phản ứng lại bằng cách cắt giảm sản lượng xe, các mặt hàng vi mạch từng được những công ty sản xuất ôtô đặt hàng nay đã được bán lại cho các công ty sản xuất điện thoại thông minh, máy tính xách tay và các thiết bị chơi game, những sản phẩm vẫn được tiêu thụ cao do sức mua tăng.

Sau này, khi doanh số bán xe tăng trở lại nhanh hơn dự kiến, các nhà sản xuất đã nhận ra họ đang thiếu các dòng sản phẩm chip. Tình trạng thiếu hụt trên diện rộng đã buộc các hãng như Ford, Volkswagen, Fiat Chrysler, Nissan phải cắt giảm sản lượng và ngừng hoạt động một số nhà máy trong những tình huống đặc biệt.

Khoảng 5.000 chiếc xe chưa hoàn thiện vẫn đang đậu bên ngoài nhà máy Volkswagen Navarra ở Tây Ban Nha do thiếu nguồn cung cấp chất bán dẫn. Ảnh chụp vào ngày 14/5

Điều này đã đẩy giá ôtô mới cao hơn, đồng thời thúc đẩy nhu cầu đối với các loại xe đã qua sử dụng, và đây là một trong những nguyên nhân chính gây ra lạm phát ở Hoa Kỳ.

Các công ty cho thuê xe hơi, nơi đã từng bán “đổ đồng” hàng nghìn chiếc xe trong thời gian đại dịch để bù đắp tài chính cho tới nay đang tìm cách “găm hàng” để tăng giá.

Giá ôtô và xe tải đã qua sử dụng tại Hoa Kỳ đã tăng 10% so với tháng trước vào thời điểm tháng 4 vừa qua, đây là mức tăng lớn nhất kể từ năm 1953, theo Cục Thống kê Lao động. Giá đã tăng 21% so với một năm trước đó, khiến ôtô đã qua sử dụng trở thành động lực chính làm giá tiêu dùng tại Mỹ tăng mạnh trong tháng 4.

Mike Jackson, Giám đốc điều hành của AutoNation (AN), một trong những đại lý ôtô lớn nhất nước Mỹ, cho biết: Nhu cầu tiếp tục vượt quá nguồn cung cho các loại xe mới, và chúng tôi cho rằng điều này sẽ tiếp tục duy trì đến năm 2021, một phần do quá trình gián đoạn sản xuất.

Giá cả hàng hóa tăng vọt

Khi đại dịch tiếp tục hồi phục, chi phí nguyên liệu thô cần thiết để sản xuất hàng tiêu dùng và chi tiêu cho cơ sở hạ tầng rộng lớn ở Trung Quốc đang tăng vọt. Đề xuất về gói cơ sở hạ tầng khổng lồ của Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ chỉ làm gia tăng thêm nhu cầu nếu được Quốc hội thông qua.

Việc tăng cường đầu tư vào công nghệ xanh cũng làm tăng nhu cầu mạnh mẽ đối với các kim loại như nhôm, đồng, những nguyên liệu được sử dụng trong xe điện.

Quặng sắt, đồng và thép, được sử dụng để sản xuất ôtô, nhà ở và thiết bị điện, đã đạt mức giá kỷ lục trong những tuần gần đây. Một số kim loại và hàng hóa nông nghiệp đã tăng khoảng 60% trong năm qua.

Những đống gỗ bên ngoài một ngôi nhà đang được xây dựng trong khu phát triển dân cư CastleRock Communities Sunfield ở Texas

Tại Thượng Hải, giá thép cây, một loại thép dùng để gia cố bê tông, đã giảm từ mức kỷ lục trong tháng 5 nhưng vẫn đắt hơn 16% so với cuối năm ngoái.

Chi phí gia tăng đã đẩy lạm phát giá sản xuất tại Trung Quốc lên mức cao nhất trong gần 13 năm. Chỉ số giá sản xuất của nước này đã tăng 9% trong tháng 5 so với một năm trước, theo dữ liệu chính phủ công bố hôm thứ Tư.

Theo phân tích của Hiệp hội các nhà xây dựng quốc gia, tại Hoa Kỳ, tình trạng thiếu gỗ xẻ liên quan đến việc các xưởng cưa đóng cửa trước đó trong trận đại dịch đã khiến giá cả tăng vọt, làm tăng thêm gần 36.000 USD vào giá xây dựng trung bình một ngôi nhà mới.

Không chỉ trong lĩnh vực xây dựng, chi phí nhựa và bột giấy gia tăng khiến Procter & Gamble và Kimberly Clark tăng giá các mặt hàng gia dụng như băng vệ sinh, tã giấy, giấy vệ sinh.

Danh sách các cuộc khủng hoảng về nguồn cung ngày càng gia tăng đã làm trầm trọng thêm tình trạng khủng hoảng hàng hóa. Vụ tắc nghẽn trên kênh đào Suez đã khiến các chuyến hàng bị trì hoãn vào tháng 3. Hạn hán ở Nam Mỹ đã ảnh hưởng đến sản lượng ngô và đường. Tình trạng đóng băng sâu ở Texas và cuộc tấn công bằng mã độc Colonial Pipeline đã thắt chặt thị trường nhựa và nhiên liệu, trong khi đợt bùng phát Covid-19 ở Ấn Độ đã làm gián đoạn các cảng và chuỗi cung ứng.

Một nông dân đứng nhìn đậu nành được dỡ xuống xe tải trong vụ thu hoạch ở Santa Cruz do Rio Pardo, bang Sao Paulo, Brazil

Warren Patterson, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa của ING cho biết: Đây thực sự là một “cơn bão” kinh hoàng.

Vấn đề mới nhất: JBS Meat, một nhà sản xuất thịt bò và thịt lợn lớn, đã bị một cuộc tấn công mạng buộc công ty phải đóng cửa các nhà máy ở Bắc Mỹ và Úc vào tuần trước. Các nhà phân tích cho biết, hiện các nhà máy đã hoạt động trở lại nhưng sự gián đoạn có thể khiến giá thịt bán buôn tăng vọt.

Theo Patterson, giá lương thực đang tăng do nhu cầu đối với các mặt hàng nông nghiệp như ngô và đậu tương tăng mạnh. Nhu cầu của Trung Quốc với các mặt hàng này đang tăng vọt do việc cần thêm nhiều nguồn thức ăn chăn nuôi khi đàn lợn phục hồi trở lại sau đợt bùng phát dịch lợn tả châu Phi.

Thời tiết khô hạn ở Brazil, Thái Lan và châu Âu đã ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, trong khi Nga, nhà xuất khẩu lúa mì hàng đầu thế giới, đã thực hiện thuế xuất khẩu để hỗ trợ nguồn cung trong nước.

Theo Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc, giá lương thực toàn cầu đã tăng tháng thứ 12 liên tiếp trong tháng 5 với tốc độ nhanh nhất trong hơn một thập kỷ. Các công ty thực phẩm như Nestlé (NSRGY) và Unilever (UL) đã thông báo tăng giá đối với một số dòng sản phẩm nhất định để đáp ứng lượng hàng hóa lạm phát.

Tuy nhiên, hàng hóa không phải là yếu tố duy nhất khiến giá cả tăng cao.

Chi phí hậu cần và nhân công cũng tăng lên, tình trạng thiếu nhân công trong một số ngành có thể làm gia tăng áp lực buộc các công ty phải tăng lương.

Vẫn theo Patterson, xu hướng lạm phát, tăng giá như thời điểm này có thể chỉ là tạm thời vì cho tới khi mọi thứ ổn định trở lại, người nông dân sẽ trồng nhiều cây hơn, nguồn cung dồi dào hơn…

Lael Brainard, thống đốc Cục Dự trữ Liên bang cho biết trong một bài phát biểu vào tuần trước: Mặc dù lạm phát vẫn tăng cao, nhưng mọi thứ sẽ sớm ổn định bởi các nước đã mở cửa trở lại. Nguồn cung sẽ sớm thích ứng với nhu cầu của khách hàng tại thời kỳ bình thường mới sau đại dịch.

Hy vọng rằng tình hình lạm phát trên thế giới xảy ra đúng với những dự báo chuyên môn: Tất cả chỉ là tạm thời.


Phương Linh

Theo CNN

Từ Khóa :