Chầu văn và những giá đồng dựng lại tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam



Chầu văn và những giá đồng dựng lại tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam

Thuận Thành. Ảnh: Hiếu art 21:54 8/11/2012

Với mục đích tôn vinh nghệ thuật Chầu Văn và mong muốn quốc tế công nhận Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam, Câu lạc bộ Bảo tồn nghệ thuật chầu văn Việt Nam kết hợp với Trung tâm Văn hóa Pháp đã tổ chức chương trình giới thiệu và biểu diễn loại hình nghệ thuật này trong 2 đêm mùng 6 và mùng 7 tháng 11. Ý định với nghệ thuật cổ thì tốt đẹp, song bao giờ cũng có những hạn chế bởi suy nghĩ “cổ”.

Đây là lần thứ 2 nghệ thuật hát chầu văn được tổ chức bài bản, nhằm phổ cập rộng rãi cho quần chúng hiểu về lối hát, cũng như tính chuyên nghiệp của nghệ thuật hát chầu văn, GS –TS Nguyễn Đức Thịnh, chủ nhiệm câu lạc bộ cho biết.
 
Tại 2 đêm diễn, nội dung như nhau và được chia làm 2 phần rõ rệt: 
 
Phần 1: Hát và giới thiệu cụ thể một số  lối hát văn trong Chầu Văn Thờ : Bỉ,Thổng,Miễu, Phú Bình, Phú Nói, Phú Chênh, Dọc, Vãn, Cờn, Hãm, Dồn...
 
Phần 2 : Đi sâu vào các lối hát được sử dụng trong nghi lễ hầu thánh đồng thời diễn xướng lên đồng.
 Được thể hiện bởi các cung văn nổi tiếng trong giới hát văn như : Văn Chung, Trọng Quỳnh, Khắc Tư, Thanh Long,...
 
Người xem đã bị chầu văn mê hoặc như lạc bước cùng những giá chầu biến ảo, thỏa mãn cả phần nghe và phần nhìn lôi cuốn. Ngoài phần diễn xướng,khán giả còn được nghe giới thiệu về lịch sử, văn hóa và ý nghĩa của loại hình nghệ thuật độc đáo này. Với những thông tin hữu ích cho biết sự tích của từng câu hát và từng giá đồng, sự hiểu biết và cảm nhận về Tín ngưỡng thờ Mẫu của khán giả đối với các loại hình nghệ thuật cổ càng thêm sâu sắc.
 
Dù mục đích của 2 đêm biểu diễn là nhằm phổ cập rộng rãi cho quần chúng, nhưng vé mời của ban tổ chức lại có hạn nên đa phần khán giả là những người tầm tuổi 30 trở lên, đã có hiểu biết về chầu văn mới quan tâm và tìm đến thưởng thức.
 
Hơn nữa, nếu hoạt động này chỉ nhằm để có sự công nhận của quốc tế thì có lẽ không thực tế, bởi cũng giống như nhã nhạc cung đình hay ca trù , sau khi Nhà nước đổ tiền của ra làm hồ sơ xin công nhận và lấy được bằng chứng nhận, các loại hình này lại ngày càng ít có ảnh hưởng trong cuộc sống, nhất là sau khi những người “tâm huyết” đã ăn chia xong quyền lợi ở đó. Có thể nói, với những di sản văn hóa phi vật thể nếu vẫn được “phổ biến” theo lối cũ thì chỉ khiến “di sản” mãi là đồ cổ, không có giá trị thực tiễn trong cuộc sống hiện đại, mà chỉ phục vụ sở thích của một nhóm nhỏ.
 
Vì thế, cũng giống như Xẩm tàu điện mới được tổ chức cách đây 2 tuần, hay ca trù và chầu văn, các loại hình nghệ thuật cổ vẫn chưa thu hút được nhiều sự quan tâm của giới trẻ, những thế hệ 9x, để họ tiếp tục nuôi dưỡng và theo đuổi nghệ thuật cổ truyền. Nên chăng, với sự phát triển của xã hội, các loại hình nghệ thuật cổ này cần có những hình thức tổ chức khác để thu hút và quảng bá phù hợp với giới trẻ, chứ không chỉ đơn thuần là tổ chức nhỏ lẻ, biểu diễn quanh đi quẩn lại các trích đoạn quen thuộc là đã “phổ cập” xong cho quần chúng. Với cách làm cũ như vậy thì khó có thể lôi cuốn thế hệ mới, và như vậy thì sự “phổ cập” rộng rãi cho quần chúng của nghệ thuật cổ sẽ trở nên xa vời và mãi mãi không thành hiện thực nếu vẫn suy nghĩ theo lối “cổ”.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Thuận Thành. Ảnh: Hiếu art

Từ Khóa :