Bong bóng tín dụng Trung Quốc bất ổn chưa từng thấy trong lịch sử



Bong bóng tín dụng Trung Quốc bất ổn chưa từng thấy trong lịch sử

Vân Du 23:44 17/6/2013

Trước sự lũng đoạn ngày càng tăng của hệ thống tín dụng đen và áp lực của việc người vay tìm mọi cách đảo nợ các khoản vay ngắn hạn, Trung Quốc có thể rơi vào tình trạng giảm phát như Nhật Bản. Đó là lời cảnh báo của tổ chức xếp hạng tín dụng Fitch vừa đưa ra.

Trả lời phỏng vấn của tờ Daily Telegraph, bà Charlene Chu, chuyên gia của hãng xếp hạng tín dụng Fitch, nhấn mạnh: “Rõ ràng mô hình tăng trưởng dựa vào tín dụng của Trung Quốc đang sụp đổ. Điều này có thể khiến Trung Quốc lặp lại “bi kịch” giảm phát kiểu Nhật Bản”.
 
Theo bà Chu, rủi ro hệ thống vẫn không ngừng tăng. Chính điều đó khiến cho Fitch không thể thống kê được số lượng người đi vay, người cho vay và giá trị tài sản đảm bảo.
 
Bên cạnh đó,  bà Chu cho rằng tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng Trung Quốc đều dừng ở mức rất an toàn: 1%  nhưng thực chất đã bị bóp méo bởi những sản phẩm tín chấp tại các quỹ tín thác, quỹ quản lý tài sản và các dạng cho vay bất hợp pháp đang chiếm tới hơn nửa số tín dụng mới. Mối lo ngại ngày càng tăng lên khi một loạt các sản phẩm tín chấp ở Thanh Đảo, Ordos, Cát Lâm và các nơi khác chiếm tới 1,4 nghìn tỷ USD trong hệ thống “ngân hàng bóng tối”. Trong khi đó, sự kiện ngân hàng  Everbright vỡ nợ với khoản vay liên ngân hàng cách đây 10 ngày và lãi suất cho vay ngắn hạn Shibor đột ngột tăng mạnh là dấu hiệu cho thấy thanh khoản đang dần cạn kiệt.
 
Bà Chu cho biết ở hệ thống ngân hàng ngầm, một nửa các khoản vay phải được đảo nợ sau mỗi 3 tháng, và 25% được đảo nợ sau mỗi 6 tháng. Về nguyên tắc, cách thức này cực kỳ nguy hiểm bởi những khách hàng làm ăn không hiệu quả nhưng vẫn được “tái cấp vốn”. Đây cũng là tình trạng tương tự xảy ra tại Northern Rock, Lehman Brothers và các ngân hàng khác ở phương Tây trước khi sụp đổ. Mặc dù, các ngân hàng Trung Quốc bắt buộc phải có khoảng 3 nghìn tỷ USD dự trữ tại Ngân hàng trung ương, nhằm tạo “một khoản tiết kiệm khổng lồ” đề phòng cho một cuộc khủng hoảng toàn hệ thống. Tuy nhiên, số tiền này vẫn chưa đủ để đảo ngược tình thế khi điều tồi tệ xảy ra. 
 
Hồi tháng 4, Fitch đã hạ xếp hạng nợ dài hạn của Trung Quốc xuống còn AA-, nhưng vẫn cho rằng chính phủ nước này “đủ sức” để đối phó với một cuộc khủng hoảng ngân hàng cho dù tồi tệ đến đâu. Tuy nhiên, đến nay bà Chu phải quan ngại: “Chính phủ Trung Quốc có rất nhiều vũ khí và sẵn sàng hỗ trợ khu vực ngân hàng. Song câu hỏi đặt ra ở đây là điều này có ý nghĩa gì đối với sự tăng trưởng của nền kinh tế ngoài những rủi ro về chính trị và xã hội.”
 
Có thể thấy, Trung Quốc đã khá thành công khi tránh được kịch bản “hạ cánh cứng”, siết chặt vay nợ và hạn chế hiện tượng đầu cơ bất động sản. Tuy nhiên, vấn đề mới nổi lên phức tạp hơn nhiều khi mô hình tăng trưởng dựa vào tín dụng đang trên đà sụp đổ. Tỷ lệ tăng trưởng GDP trên mỗi đồng nhân dân tệ cho vay đã giảm từ 0,85 xuống còn 0,15 trong 4 năm qua. Trong khi đó, Wei Yao, chuyên gia kinh tế của Societe Generale, cho biết tỷ số khả năng trả nợ của các công ty Trung Quốc đã chạm ngưỡng 30% GDP. Đây là ngưỡng thường thấy trước khi bùng nổ các cuộc khủng hoảng tài chính. Khi đó, rất nhiều doanh nghiệp sẽ không có khả năng trả cả gốc lẫn lãi. Chuyên gia này cảnh báo có thể Trung Quốc sắp bước thời thời điểm Minsky, khi “kim tự tháp” nợ sụp đổ vì quá nặng. 
 
Bên cạnh đó, những diễn biến phức tạp trên thị trường cho vay qua đêm ở Trung Quốc cũng cho thấy nhiều tín hiệu bất ổn đối với bong bóng tín dụng của nền kinh tế thứ hai thế giới này. “Chúng tôi tin rằng một loạt các giải pháp thắt chặt tín dụng trong 3 tháng qua đã đạt đến mức trầm trọng khi tình trạng thoái nợ trong ngân hàng đang diễn ra. Thanh khoản thắt chặt sẽ rất nguy hiểm cho nền kinh tế”, Trương Trí Uy, chuyên gia của Nomura cho biết.
 
Trong khi đó, tờ tạp chí Chứng khoán Trung Quốc khẳng định: “Không còn chỗ để cắt giảm lãi suất và tỷ lệ dự trữ trong 6 tháng cuối năm nay”. Đây là những dấu hiệu đầu tiên cho thấy các nhà chức trách Trung Quốc đang chuẩn bị những chiến thuật mới để đối phó với “cơn bão” báo cáo “xấu” trong những tuần gần đây.
 
Theo số liệu thống kê của tạp chí Chứng khoán Trung Quốc, tỷ lệ tín dụng trong hệ thống tài chính của Trung Quốc có thể chiếm tới 221% GDP, tăng gần gấp 8 lần trong thập kỷ qua, đồng thời cảnh báo các doanh nghiệp sẽ phải bỏ ra khoảng 1 nghìn tỷ USD để thanh toán tiền lãi vay trong năm nay. “Gánh nặng nợ nần của các công ty Trung Quốc cao hơn rất nhiều so với các doanh nghiệp tại các nền kinh tế khác. Các công ty hiện chủ yếu tập trung vào việc trả nợ hơn là đầu tư cho sản xuất”, tờ tạp chí này nhận định.
 
 

Vân Du

Từ Khóa :