Youtube thiếu an toàn cho trẻ nhỏ như thế nào?

Youtube thiếu an toàn cho trẻ nhỏ như thế nào?

Minh Phương 16:39 27/7/2017

Trong vô vàn nội dung, thông tin ở những video, clip được đăng tải tự do trên Youtube, có nhiều thứ hữu ích, nhưng cũng có không ít thứ phải xếp vào dạng “thuốc độc tâm hồn” với trẻ nhỏ. Vì đó là mạng thông tin mở, mọi nội dung từ hữu ích đến phản cảm, không lành mạnh đều có khả năng xuất hiện ngẫu nhiên trước mắt trẻ. Trong khi đó, cha mẹ ít khi để tâm, tìm biện pháp kiểm soát.

Dù Youtube có chính sách quản lý nội dung nhạy cảm, nhưng chỉ có tác dụng với những video, clip được dán nhãn trước khi đăng tải. Do đó, chức năng này còn khá hạn chế. Không có gì có thể đảm bảo môi trường Internet, Youtube sẽ hoàn toàn “trong lành” để trẻ giải trí, học tập.

Trong các gia đình ở thành phố, trẻ em được sớm tiếp cận với các thiết bị công nghệ, di động. Dể dỗ con ăn, dỗ con chơi ngoan, nhiều bố mẹ đã để trẻ tiếp xúc với thế giới mạng từ khá sớm. Laptop, điện thoại thông minh hay iPad vô hình trung trở thành “bảo mẫu” cho bé trong những lúc cha mẹ còn mải miết với công việc riêng. Sớm tiếp cận với Internet vừa có lợi, nhưng cũng có hại đến sự phát triển, trưởng thành của trẻ nhỏ cả về tâm lý và thể chất.

Trẻ em có thể gặp “nguy hiểm” khi dạo chơi trên Youtube. Ảnh minh họa

Theo đó, trẻ có thể học hỏi nhiều điều hay ho về thế giới này qua các kênh giáo dục, giúp tìm hiểu về thế giới động vật, thiên nhiên, những bí ẩn của cuộc sống, các kiến thức về các lĩnh vực trong cuộc sống. Trong khi đó, những ảnh hưởng tiêu cực cũng không hề nhỏ. Chưa kể đến những tác hại từ màn hình của các thiết bị điện tử đến mắt, sóng di động, wifi đến não bộ, sự ù lì, thiếu vận động khi trẻ chỉ ngồi một chỗ, thì nội dung thiếu chọn lọc, khó kiểm soát từ những kênh giải trí được tạo ra cũng là vấn đề đáng bận tâm.

Kênh giải trí trẻ em có nội dung người lớn

Đầu năm nay, nhiều phụ huynh giật mình lo sợ khi thấy con say mê xem những video, clip có nội dung nhảm nhí, dung tục trên Youtube. Trước đây, họ không để ý vì các nhân vật trong clip đều hóa trang thành những nhân vật hoạt hình được trẻ yêu thích như: Người nhện, công chúa tuyết Elsa, người khổng lồ xanh Hulk... Vì thế, nhiều bậc cha mẹ cứ ngỡ đó là kênh giải trí đơn thuần dành cho trẻ nhỏ, nội dung không độc hại và vô tư để cho con trẻ giải trí.

Nhiều video, clip hở hang, phản cảm lợi dụng hình mẫu các nhân vật hoạt hình nổi tiếng để câu view “bẩn” từ trẻ nhỏ. Ảnh: Youtube

Trên các diễn đàn tin tức, việc để trẻ em tự do xem Youtube trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi của các bậc cha mẹ. Có phụ huynh chia sẻ: Họ thực sự lo lắng, hốt hoảng sau khi xem qua các kênh Youtube mà các bé hay chăm chú theo dõi mỗi ngày.

Đó hầu hết là clip nhảm nhí, không có cốt truyện, thiếu logic và phản giáo dục, thậm chí là phản cảm, không lành mạnh. Ngoài phim đóng giả Elsa, Người nhện và Hulk mà các kênh giải trí (cả Việt Nam và nước ngoài) đua nhau làm còn có Bad Baby - loạt phim nói về người bố và cô con gái hư hỏng suốt này đập phá đồ đạc, chửi bới là làm những chuyện điên khùng như ăn phân. Điều đáng bàn là những video, clip này lại rất hấp dẫn trẻ nhỏ, khiến chúng cười vang thích thú.

Nếu bố mẹ để con tự do trên Youtube, con có thể gặp phải những tấm gương xấu mà không biết.  Ảnh: Youtube

Đối tượng đáng lên án ở đây là đội ngũ sản xuất, đăng tải những nội dụng độc hại lên Youtube mà dán nhãn không đúng hoặc không dán nhãn để câu view “bẩn” từ những đứa trẻ còn non nớt, chưa đủ nhận thức và hiểu biết để tránh xa những thông tin thiếu lành mạnh đó. Có phụ huynh bày tỏ: Chuyện tình yêu, sinh con đẻ cái, cặp bồ, lừa gạt, bạo lực... có thể khiến nhận thức của trẻ bị lệch lạc nếu tiếp xúc từ khi còn nhỏ.

Người đáng trách là cha mẹ vì không bảo vệ được con mình khỏi những luồng thông tin độc hại. Vì họ có thể và có đủ khả năng để truyền dạy cho con những kiến thức cơ bản về cuộc sống, dành thời gian chơi với con nhiều hơn trước khi trao chúng cho “bà bảo mẫu” Youtube.

Dạy trẻ “nghịch dại”

Có những kênh Youtube được người dùng lập ra, ghi rõ là kênh giải trí, hướng dẫn nấu ăn, làm đồ chơi handmade và các thử thách vui nhộn, nhưng trong đó không ít video bày trò “nghịch dại” cho trẻ. Dù có cảnh báo, khuyến cáo không nên làm theo clip, song chẳng có gì đảm bảo những đứa trẻ tò mò, thích khám phá không bắt chước và không gặp tai nạn, sự cố nguy hiểm?

Thơ Nguyễn là một trong số ít kênh giải trí nổi tiếng trên Youtube của Việt Nam được nhiều bạn nhỏ yêu thích. Sau hơn một năm ra mắt (từ ngày 3/6/2016),  kênh Thơ Nguyễn đã thu hút gần 2 triệu người đăng ký theo dõi, đạt gần 1 tỷ lượt xem video. Mỗi video, clip được đăng tải đều có view rất khủng (không dưới 2 triệu view), video cao nhất cũng nhận được gần 5,5 triệu lượt xem sau một tháng đăng tải.

Trong khi được khán giả nhí, nhất là các em học sinh cấp 1, cấp 2 yêu thích, thì kênh Youtube Thơ Nguyễn cũng vấp phải không ít sự chỉ trích từ phụ huynh. Nhân vật chính trong các video của kênh này là “chị Thơ Nguyễn” chuyên bày trò đùa, đố vui, review các loại đồ ăn vặt, thực hiện nhiều thí nghiệm tự phát, các hoạt động sáng tạo nhằm đem lại những phút giây giải trí cho thiếu nhi, trẻ em.

Thế nhưng, lý do kênh Thơ Nguyễn gặp rắc rối và bị “bêu” lên báo là do có những video không hợp với trẻ em dù nó được lập ra dành riêng cho các bạn nhỏ tuổi. Có nhiều video của Thơ Nguyễn bị phản ứng dữ dội nhất như: nghịch đá khô, thử nghiệm đun lon nước ngọt, làm bồn tắm bằng bột thạch, làm bồn tắm bằng hạt nở...

Cụ thể: Trong thí nghiệm đun lon nước, Thơ Nguyễn đã đun 4 lon nước ngọt và bia trên ngọn lửa để xem điều gì sẽ xảy ra. Trong phần mô tả của video này có viết cảnh báo các em nhỏ không nên tự thực hiện lại vì khá nguy hiểm. Thậm chí, Thơ Nguyễn cũng tự gọi thí nghiệm này là trò “nghịch dại, chơi ngu”. Nhưng lời giới thiệu sau đó về video lại kích thích trí tò mò của trẻ: “Ban đầu chị nghĩ rằng chiếc lon nổ, bọt sẽ trào ra. Tuy nhiên, kết quả lại khác với những điều chị mong đợi. Để biết kết cục xảy ra như thế nào các em hãy cùng chị theo dõi hết video nhé. Chúc các em có những giây phút thư giãn vui vẻ”.

May là cuối cùng không phát sinh tình huống nguy hiểm, nhưng việc đun nóng những lon nước có ga dường như không có ý nghĩa gì, không đem lại được những thông tin bổ ích cho trẻ em. Người làm video cũng không giải thích cho các em vì sao những lon nước bị phồng nắp, nổ lụp bụp khi đun trên ngọn lửa. Thậm chí, sau đó, nhân vật Thơ Nguyễn còn uống thử nước Pepsi, Cocacola, Sting và bia sau khi đun nóng và đưa ra những nhận xét khá ngô nghê.

Với đá khô (sẽ rất nguy hiểm khi sử dụng không đúng cách) cũng được Thơ Nguyễn mang ra nghịch trong nhiều video xuất hiện rải rác từ cuối năm 2016 đến nay. Gần đây nhất là video “Thử cho đá khô vào chai nước kín” được đăng tải vào tháng 6/2017. Sau khoảng 1 phút, chai nước chứa đá khô phát nổ, sinh ra rất nhiều khí màu trắng xóa (CO2), lan nhanh ra xung quanh. Video này được Thơ Nguyễn cảnh báo nguy hiểm, không nên tự ý bắt chước. Nhưng với bản tính tò mò có sẵn, lời cảnh báo của Thơ Nguyễn chưa chắc đã có tác dụng với những đứa trẻ hiếu kỳ.

Thơ Nguyễn khuyến khích các em nhỏ cùng “thực hiện các thí nghiệm vui” về đá khô. Ảnh chụp màn hình Youtube

Theo các bác sĩ, đá khô (còn gọi là đá không tan) rất nguy hiểm nếu bảo quản và sử dụng không đúng cách. Đá khô rất lạnh, bốc hơi nhanh tạo thành khí CO2, nên khi tiếp xúc trực tiếp với da có thể gây ra bỏng lạnh. Đá khô không ăn được vì thế rất nguy hiểm nếu ngậm hoặc vô tình nuốt đá khô vào miệng.

Nhiều người đã ngạt thở, chóng mặt, buồn nôn... khi tiếp xúc với đá khô. Nguyên nhân do khí CO2 được sinh ra quá nhiều, làm giảm nồng độ O2 trong không khí. Trong không gian mở, gió được lưu thông tốt thì đây không phải vấn đề nghiêm trọng. Nhưng ở không gian kín, khí CO2 sinh ra từ đá khô sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe trẻ em và vật nuôi trong gia đình. Người lớn ít bị ảnh hưởng hơn.

Bản thân đá khô không gây cháy, nổ, nhưng lại tạo ra áp suất khi có sự thay đổi trạng thái từ rắn sang khí. Do đó, nếu được đặt vào thùng kín, đã khô sẽ khiến thùng vỡ tung, làm bắn ra những mảnh vụn và mảnh đá khô có khả năng sát thương. Nếu tiếng nổ lớn còn gây tổn hại thính giác.

Những nguy hiểm tiềm ẩn của đá khô không được Thơ Nguyễn nhắc đến hoặc giải thích rõ ràng trong video “nghịch dại, chơi ngu”, nên các em nhỏ sẽ không biết được hậu quả nghiêm trọng mà mình có thể gặp phải. Lời cảnh báo của Thơ Nguyễn sẽ không có tác dụng nếu trẻ chưa thực sự nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề. Với nhận thức còn non nớt, thích bắt chước người lớn, hiếu động, tò mò, rất có thể bằng cách nào đó trẻ sẽ có được mẩu đá khô trong tay. Khi đó, hậu quả sẽ khôn lường.

Clip 18+ xuất hiện ngẫu nhiên với tần suất lớn

Chưa hết, gần đây, Youtube đang gặp phải những trục trặc trong việc kiểm soát nội dung trên các kênh video khi các nội dung khiêu dâm, đồi trụy xuất hiện ngày càng nhiều. Đại diện Youtube cho biết: Youtube không được lập ra để lưu trữ, chia sẻ những nội dung, hình ảnh khiêu dâm, đồi trụy.

Do đó, nhiều người nghi vấn công cụ kiểm duyệt chia sẻ của Youtube đã bị lỗi vì khi gõ những từ khóa liên quan đến nội dung đồi trụy, thì kết quả tìm kiếm được trả về rất nhiều với những hình ảnh phản cảm, hở hang, thiếu vải.

Khi nội dung video, clip bị báo cáo, gắn cờ vi phạm, Youtube sẽ xem xét. Nếu phát hiện vi phạm về chính sách, thì mới bị gỡ bỏ. Đây là một lỗ hổng trong chính sách kiểm soát nội dung phản cảm, đồi trụy của Youtube. Theo một nhà sản xuất video trên Youtube, người dùng có thể dễ dàng đăng tải những clip phản cảm, đồi trụy lên Youtube hàng ngày. Do đó, Youtube khó có thể xóa hết được những video vi phạm.

Bên cạnh những video, hình ảnh không lành mạnh, những nội dung không phù hợp với từng lứa tuổi cũng xuất hiện ngày càng nhiều mà Youtube chưa có chính sách quản lý chặt chẽ.

Tính năng Youtube Kids không thể sử dụng tại Việt Nam

Youtube Kids là phiên bản được thiết lập riêng cho trẻ nhằm bảo vệ trẻ khỏi những nội dung xấu trên Youtube. Nếu nhìn thấy những video không thực sự phù hợp với lứa tuổi, khả năng phát triển trí óc của trẻ có thể bị ảnh hưởng nặng. Những nội dung ở Youtube Kids được ban biên tập của Google chọn lọc kỹ, nên thân thiện, phù hợp với trẻ nhỏ.

Tại nước ngoài, YouTube Kids được đánh giá rất cao và được coi như kênh giáo dục quan trọng với trẻ nhỏ. Nhưng tính năng này chỉ được cho phép hạn chế tại một số nước chứ không phổ biến toàn cầu. Hiện tại, Youtube Kids không thể sử dụng tại Việt Nam. Vì thế, trẻ em Việt Nam chưa được Youtube “bảo vệ” khỏi những thông tin không phù hợp với lứa tuổi.

Trước khi Youtube đưa ra cơ chế kiểm soát hợp lý hơn để đảm bảo lọc được những nội dung phù hợp với từng nhóm độc giả, đảm bảo môi trường mạng trong sạch, văn minh, cha mẹ cần giám sát, quản lý thời gian con lên mạng. Nếu cần thiết, hãy cài đặt các công cụ, ứng dụng, phần mềm giúp “theo dõi” và quản lý, định hướng để con tiếp xúc với các kênh thông tin an toàn hơn, tránh được những nội dung “đen” lan tràn trên mạng.


Minh Phương