Xịt khử mùi: Thơm người, bẩn không khí



Xịt khử mùi: Thơm người, bẩn không khí

Thu Thủy 22:30 3/3/2018

Các loại xịt khử mùi, nước hoa và xà phòng có thể khiến chúng ta có cơ thể thơm tho nhưng lại là chất có hại với môi trường, làm ô nhiễm không khí ở mức độ cao như khí thải từ phương tiện giao thông vận tải ngày nay gây ra. Các nhà nghiên cứu ở Mỹ cho rằng, muốn không khí sạch hơn thì cần ngưng sử dụng các loại xịt khử mùi, nước hoa.

Đó là một phát hiện gây nhiều kinh ngạc từ nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Khoa học (Science). Các nhà nghiên cứu nhận thấy các hóa chất có gốc dầu hỏa được sử dụng để sản xuất nước hoa, sơn và các sản phẩm tiêu dùng, mỹ phẩm có thể (và kết hợp, phản ứng với nhau) gây ra các chất ô nhiễm cho môi trường giống như khí thải từ các loại xe cơ giới. Các chất tạo thành thường ở dưới dạng các hợp chất hữu cơ dạng rắn hoặc lỏng dễ bay hơi tự nhiên khi tiếp xúc với áp suất khí quyển tại nhiệt độ thường (hay còn gọi là VOCs),.

VOCs tương tác với các hạt khác trong không khí như NOx để tạo thành ozone, gồm các khối sương khói nitơ oxit, cacbonic, alđehyt, peoxit axetyl nitrat và một lượng nhỏ các chất oxi hóa. Khối sương khói này có thể gây bệnh hen, hen suyễn, sẹo phổi vĩnh viễn và ô nhiễm bụi mịn PM 2.5. Những hạt bụi siêu mịn có kích thước cực nhỏ có thể gây đau tim, đột quỵ và ung thư phổi.

Nói chung, khói lẫn sương có liên quan tới các nguồn phát thải từ phương tiện giao thông vận tải. Từ những năm đầu thập kỷ 70 của thế kỷ trước, các nhà quản lý đã thúc đẩy các nhà sản xuất ô tô đầu tư công nghệ nhằm giảm đáng kể phát thải VOC. Khí phát thải từ giao thông cùng với thuốc trừ sâu, các sản phẩm chăm sóc tóc, làm đẹp cũng được coi là góp phần làm ô nhiễm không khí

Tiến hành thí nghiệm trong phòng thí nghiệm giúp các nhà khoa học phát hiện ra rằng phun thuốc khử mùi hoặc lấy một lượng lớn kem dưỡng ẩm sinh ra các chất gây ô nhiễm không thể nhìn thấy được.

Nhóm nghiên cứu cho biết, nghiên cứu của họ được lấy cảm hứng từ việc đo lường VOCs trước đó được tiến hành tại Los Angeles, chỉ ra nồng độ các hợp chất gốc dầu mỏ từ các nguồn nhiên liệu hóa thạch ở mức cao hơn dự tính. Như nồng độ ethanol cao gấp 5 lần so với dự kiến và tăng theo thời gian.

Nhà khoa học, Tiến sĩ, tác giả nghiên cứu chính Brian C. McDonald (Viện Nghiên cứu Khoa học Môi trường, thuộc Đại học Colorado, Boulder) cho biết: “Có thể thấy khí phát thải thực sự giảm nhanh chóng. Điều này có ý nghĩa quan trọng để tìm kiếm các nguồn ô nhiễm khác và đánh giá chúng trong các mối tương quan quan trọng”.

Lượng tiêu thụ nhiên liệu, kem dưỡng ẩm, mỹ phẩm, son phấn của con người ngày càng nhiều hơn. Và tiến sĩ McDonald cùng các cộng sự đã phát hiện thấy sự khác biệt đáng kể về lượng chất ô nhiễm từ các sản phẩm này bay hơi trong không khí.

Theo một nghiên cứu của nhà nghiên cứu hóa học Jessica B. Gilman (làm việc tại Ủy ban Quản lý không khí và các quốc gia vùng Đại Tây Dương) cho biết, các tài xế có thể sử dụng vài lít xăng mỗi tuần, nhưng số xăng đó “được chứa trong một bể kín, đốt cháy để tạo năng lượng và giải phóng khí CO2”. Dù sự phát thải là khí CO2, không phải VOCs gây khói bụi nhưng nó cũng là nguyên nhân chính gây biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Trong khi đó “những VOCs sinh ra từ các sản phẩm tiêu dùng hàng ngày – mặc dù với lượng ít như một muỗng cà phê hay một tia nước, một lần xịt – thì phần lớn những hợp chất này vẫn sẽ có thể tiếp xúc với nhau trong khí quyển và gây ra các phản ứng hóa học, hình thành ozone và các hạt nhỏ”, Tiến sĩ Gilman nói.

Các nhà nghiên cứu cho biết, 40% hóa chất thành phần của các sản phẩm tiêu dùng bị khuyếch tán trong không khí.

Nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình máy tính mô phỏng chất lượng không khí ở Los Angeles, tạo dữ liệu từ thành phần hóa học trong các sản phẩm tiêu dùng và ống bô thải khói để tính toán lượng khí phát thải. Sử dụng mô hình này, họ có thể thấy dấu vết của các hợp chất hóa học từ các sản phẩm chăm sóc cá nhân và cũng ước tính được lượng VOCs phát thải từ sơn và các hóa chất khác khi được giải phóng ra bên ngoài. Từ đó nhóm nghiên cứu nhận thấy, gần một nửa số VOCs trong không khí ở Los Angeles có thể do các sản phẩm tiêu dùng.

Ô nhiễm không khí ở Los Angeles năm ngoái

Ravi Ramalingam, lãnh đạo Ủy Ban Tài nguyên Không khí California nói rằng ông rất ngạc nhiên khi sơn và nước hoa tạo ra lượng khí thải lớn hơn cả ô tô và xe tải.

Ông cho biết, cơ quan của ông đã nghiên cứu, khảo sát các thành phần hóa học của khoảng 300.000 sản phẩm trang điểm, làm đẹp được bày bán hoặc sử dụng tại California. Kết quả ban đầu cho thấy lượng khí thải từ các sản phẩm này cao hơn ước tính trước đó, mặc dù thấp hơn so với nghiên cứu của tiến sĩ Dr. McDonald và các đồng nghiệp của ông. Ông Ramalingam nói rằng, có thể phương pháp nghiên cứu khác nhau đã tạo ra sự chênh lệch về số liệu.

Cũng theo ông Ramalingam: “Hiện nay chúng tôi vẫn đang tìm kiếm cơ hội giảm phát thải từ các sản phẩm tiêu dùng”.

Từ cuối những năm 1980, California đã điều chỉnh phát thải từ các sản phẩm tiêu dùng. Theo đó Liên bang cũng đưa ra các quy định nhằm thiết lập giới hạn phát thải VOC cho một loạt các mặt hàng bao gồm sơn, vecni và đồ gỗ sơn.

Những người tiêu dùng có thể bị thúc đẩy, khuyến khích để chuyển sang các sản phẩm “tự nhiên”, mặc dù các nhà nghiên cứu nói rằng đó không phải giải pháp triệt để. Ví dụ, một nhóm các hợp chất được gọi là terpenes khiến cho nhiều sản phẩm làm sạch có hương thơm của thông hoặc cam quýt. Những terpenes này có thể được sản xuất tổng hợp hoặc chiết xuất tự nhiên từ cam.

“Nhưng dù là thành phần tổng hợp hay tự nhiên, một khi đã vào trong không khí thì nó rất dễ phản ứng với các chất khác” – Tiến sĩ Gilman cho biết.

Nhà nghiên cứu Galina Churkina (trường Nghiên cứu Môi trường và Lâm nghiệp Yale), không tham gia nghiên cứu này nhưng lưu ý rằng, nghiên cứu không đề cập tới phát thải liên quan đến các nguồn sinh học như cây cối và động vật. Còn các tác giả nghiên cứu nói rằng nghiên cứu của họ chưa kết thúc tại đây.

Có hàng chục ngàn hóa chất trong các sản phẩm tiêu dùng mà các nhà nghiên cứu vẫn chưa xác định được những hóa chất cụ thể nào có thể tạo thành ozone hay hạt mịn PM 2.5.

“Một trong những điều mà chúng tôi hy vọng cộng đồng biết là nguồn năng lượng của chúng ta và các sản phẩm tiêu dùng được sử dụng hàng ngày đang liên tục thay đổi bầu khí quyển của chúng ta”.

Đáng chú ý, một số VOCs đang được sử dụng trong các sản phẩm tiêu dùng để thay thế cho chlorofluorocarbons (viết tắt là CFCs, là hợp chất hữu cơ chứa cacbon, clo và flo thường dùng để làm lạnh, điều hòa không khí, có thể gây tử vong). Đầu những năm 1980, chlorofluorocarbons bị loại bỏ vì chúng bắt đầu làm mỏng tầng ozone của Trái Đất.

Tiến sĩ McDonald cũng đưa ra một số lời khuyên với những người muốn tìm kiếm giải pháp “tiêu dùng xanh”, đó là: “Sử dụng ít nhất các sản phẩm khửi mùi, tạo hương thơm... có thể để không khí sạch hơn”.


Thu Thủy

Theo NYTimes