Xét nghiệm máu phát hiện ung thư - Start-up thu hút cả Bill Gates



Xét nghiệm máu phát hiện ung thư - Start-up thu hút cả Bill Gates

Lục Kiếm 18:17 11/1/2016

Liệu một xét nghiệm máu có thể phát hiện bệnh ung thư sớm, khi vẫn còn trong giai đoạn dễ điều trị? Nghe có vẻ như khoa học viễn tưởng, nhưng Illumina, công ty công nghệ sinh học trị giá 24 tỷ USD đi đầu trong lĩnh vực xét nghiệm giá rẻ mà hiệu quả, cho biết điều này sẽ có thực trong vài năm nữa.

Công ty đã tung ra một start-up có tên gọi GRAIL (lấy từ cụm “holy grail for cancer doctors” - “chén Thánh” cho bác sĩ ung thư) với 100 triệu USD tài trợ từ những nhân vật tên tuổi như Sutter Hill Ventures, ARCH Ventures, Bezos Expeditions của Jeff Bezos, Bill Gates, và dĩ nhiên, phần lớn vốn là từ Illumina. Đây là một start-up có ý nghĩa về y tế, kinh tế và xã hội, nếu nó thực sự có thể sử dụng.
 
Jay Flatley, Giám đốc điều hành của Illumina suốt 16 năm qua và đã phát triển khả năng tự cải thiện của DNA để phục cho quá trình điều trị y tế, cho hay: start-up này sẽ hướng trực tiếp tới xét nghiệm với ung thư tuyến tụy, rất phổ biến ở Mỹ và cũng là bệnh mà Steve Jobs đã phải sống chung đến khi ra đi.
 
“Đây là đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của chúng tôi”, Robert Nelsen làm việc ở ARCH, nói về GRAIL. Nelsen đã giúp thành lập Illumina, cũng như một vài start-up như Juno Therapeutics thu được 310 triệu USD trước khi lên sàn, Denali Therapeutics tập trung vào các bệnh về não đã thu hút được 217 triệu USD hồi năm ngoái. “Vẫn còn đang trong giai đoạn nghiên cứu phát triển và chứng minh y học, nhưng bạn sẽ sớm thấy chỉ với một xét nghiệm duy nhất, một khối lượng thông tin khổng lồ về ung thư sẽ hiện ra.”
 
Flatley cho biết ý tưởng về GRAIL đã nảy nở từ 8 tháng trước, khi các nhà nghiên cứu của Illumina đang cố gắng áp dụng kỹ thuật giải trình tự DNA (DNA sequencing) trong máu. Họ phát hiện ra rằng kỹ thuật này có thể phát hiện dấu vết DNA lỗi một cách nhanh chóng.
 
Jay Flatley, CEO của Illumina
 
Giám đốc Illumina Richard Klausner rất phấn khởi trước phát hiện này. “Chúng ta biết rằng DNA sẽ biến đổi ngay từ giai đoạn đầu của ung thư. Giờ chúng ta có thể đo đạc chính xác đến kinh ngạc. Tôi cho rằng đây là một trong những đột phá lớn nhất trong lĩnh vực ung thư. Trong tương lai, chỉ cần xét nghiệm máu hay nước tiểu là có thể phát hiện sớm bệnh ung thư.”
 
Ung thư về cơ bản là sự biến đổi DNA, tức là các tế bào không còn nghe lệnh của cơ thể là ngừng phát triển hay tự hủy diệt đi khi cơ thể thấy đã quá đủ hay không cần dùng đến. Chúng phát triển quá mạnh mẽ làm tổn thương hệ thống miễn dịch và dần dần tổn thương cơ thể.
 
Một mẩu rất nhỏ DNA biến đổi hiện diện trong máu, có thể ngay từ giai đoạn đầu. Flatley cho biết nghiên cứu mới có thể “sục sạo” trong máu, tìm ra các DNA lỗi, giải trình chúng và sẽ cho biết một cách gần như chính xác liệu người được xét nghiệm có bị ung thư hay không, hạn chế tối đa chuyện xét nghiệm nhầm. Tất nhiên, tất cả giờ vẫn chỉ là dự đoán.
 
 
Vẫn có hoài nghi. Phân tích máu, hay còn được gọi là “sinh thiết lỏng”, là một trong những lih5 vực được chú ý nhất trong công nghệ sinh học. Cách đây không lâu, start-up Guardant Health  đã thu hút được 100 triệu USD để tiếp tục sinh thiết cho bệnh nhân ung thư. Exosome Diagnostics cũng đang làm việc trên sinh thiết lỏng, khép lại vòng tài trợ với 60 triệu USD. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy liệu phát hiện sớm tế bào ung thư trong máu trước khi bất kỳ triệu chứng nào khác có thể mang lại kết quả thực sự cho người bệnh. Nhiều câu hỏi được đặt ra: Liệu xét nghiệm phát hiện ung thư ở quy mô nhỏ hơn như vậy có thể gây phiền hà không cần thiết, khi có thể khiến người ta vội vàng đi trị bệnh trong khi chúng quá nhỏ đủ để hệ thống miễn dịch tự xử lý? Tỷ lệ sai sót là bao nhiêu? Liệu GRAIL có thể thực sự thương mại hóa thành công?
 
Nhưng TS Richard Klausner cho biết có khoa học vững chắc đằng sau sinh thiết lỏng. Phần lớn bệnh ung thư đều có DNA hay RNA có liên quan hiện diện trong máu, được gọi là các tế bào khối u tuần hoàn di căn, chúng để lại “dấu vết phân tử” có thể tìm ra được. Đó chính là “chén thánh” hay một “ống nghe phân tử” cho những người muốn trị bệnh ung thư. Ước mơ của Flatley và Nelsen cũng không dừng ở đây. Cả hai hy vọng rằng một ngày nào đó, xét nghiệm không chỉ giúp tìm ra ung thư mà còn cả chìa khóa để tiêu diệt các tế bào không mong muốn này. Có thể đột biến DNA được xác định bởi phương pháp này sẽ được thêm vào phương pháp điều trị bệnh máu trắng mà Juno của Nelsen đang phát triển. Họ chỉ cần tiêm “cái gì đó” vào người bệnh nhân, và rồi bệnh nhân thậm chí còn chẳng biết mình từng ung thư.
 
Thế giới ung thư đang thay đổi, Nelsen tóm gọn một cách đơn giản trong khi Flatley tự tin xét nghiệm sẽ xuất hiện hoàn chỉnh trong vòng một năm và trị giá thị trường phát hiện ung thư đạt chừng 100 triệu USD vào năm 2019.
 
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :