Xấu hổ và mạo hiểm: Khi cha mẹ chia sẻ quá nhiều về con cái trên mạng



Xấu hổ và mạo hiểm: Khi cha mẹ chia sẻ quá nhiều về con cái trên mạng

Lục Kiếm 0:0 7/6/2019

Những bức ảnh trên Facebook thật dễ thương, nhưng chúng ảnh hưởng đến trẻ em như thế nào?

Ảnh: The Atlantic

Em bé, giống như mèo, ở khắp mọi nơi trên Internet.

Giống như nhiều người dùng mạng xã hội, cha mẹ của Tanisha Mei Murugesh rất nhiệt tình chia sẻ cuộc sống của cô trên mạng kể từ khi cô được sinh ra.

Nhưng “cha mẹ sống ảo” (sharenting, chỉ việc cha mẹ chia sẻ trên mạng xã hội quá trình nuôi dạy con cái) đã trở thành vấn đề gây lo ngại cho cô bé 14 tuổi này.

“Bố tôi đã gửi ảnh cho một người bạn, trong bức ảnh đó, tôi để lộ cánh tay… Tôi khá nhạy cảm khi thấy mọi người bình luận trông tôi khá mập”, cô bé kể lại. “Bức ảnh đó thật sự xấu xí… Tôi cảm thấy khó chịu. Nhưng bố tôi không chịu rút xuống.”

Cha mẹ cô bé đã đăng tải vô số thông tin và ảnh về cô. Nhưng cô cảm thấy họ đang “khoe khoang” trên mạng, ngay cả khi cô thấy bức ảnh “vô duyên”.

“Ý tôi là, họ có thể lưu ảnh trong thư viện ảnh, nhưng đừng đăng công khai mà tôi không hề được biết”, cô tiếp tục.

Tanisha Mei Murugesh không phải đứa trẻ duy nhất cảm thấy như vậy về hành vi chia sẻ thông tin con cái của các bậc phụ huynh mà không có sự đồng ý của con cái, như chương trình Talking Point khám phá ra. Quan trọng là, điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền riêng tư của những đứa trẻ, mà cả sự an toàn của chúng.

Những đứa trẻ lo lắng

Trong buổi chia sẻ, người dẫn chương trình Steven Chia đã hỏi ba bạn trẻ rằng: “Họ cảm thấy như thế nào khi bố mẹ chia sẻ thông tin của mình và mọi người bình luận một cách thường xuyên?”

Luo Zijie, có mẹ đăng tải hình ảnh của mình trên Instagram từ khi còn nhỏ, lo lắng bố mẹ có thể bị choáng ngợp bởi thế giới ảo, và cảm thấy “rất xấu hổ”, đặc biệt với những bức hình hồi nhỏ của mình được công khai.

“Nó rất dễ thương, nhưng… Cháu đã học tiểu học lớp 5 rồi”, cậu bé 11 tuổi nói. “Cảm giác như cháu vẫn còn là một thằng bé bám mẹ ý… Rồi bạn cháu cứ trêu chọc suốt.”

Sophie Tay, 9 tuổi, đã viết vài lá thư cho mẹ, nhớ lại mình đã phản ứng như thế nào khi mẹ cô bé định chia sẻ chúng lên mạng: “Cháu nói cháu không muốn… bởi đó là chuyện riêng tư mà.”

Ở Trung Quốc, một số trẻ em cũng bắt đầu nhận ra tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến của mình. Gần đây, Zhang Chuyi, 10 tuổi, đã viết cho tổ chức Thiếu niên Tiền phong ở Thượng Hải: “Nếu gương mặt cháu còn lộ diện trên trang mạng xã hội của cha mẹ, như WeChat Moments, cháu sẽ không được an toàn.”

Cô bé và bạn bè hy vọng bố mẹ ngừng khoe khoang hình ảnh và thông tin của mình. “Nếu họ muốn chia sẻ hình ảnh và thông tin riêng tư trực tuyến, họ cần có được sự đồng ý của các con.”

Nạn “cha mẹ sống ảo”

Không có số liệu thống kê cụ thể về tình trạng “cha mẹ sống ảo” ở châu Á, nhưng ở Anh, một nghiên cứu năm 2016 đã chỉ ra rằng: Một phụ huynh trung bình đăng tải khoảng 1.500 bức ảnh của con lên mạng xã hội tính đến sinh nhật 5 tuổi, tức là khoảng 6 bức ảnh mỗi tuần. Ở Mỹ, hơn 90% trẻ dưới 2 tuổi xuất hiện trên mạng xã hội và hơn 80% trẻ nhỏ nói chung hiện diện trên đó.

Phó Giáo sư Jung Younbo của Đại học Công nghệ Nanyang tin rằng: “Cha mẹ sống ảo” là một hiện tượng xã hội bởi gia đình ngày nay thường có ít con hơn trước và do đó, những đứa trẻ trở nên vô cùng quý giá. “Mọi người dễ dàng đăng tải hình ảnh của mình lên tài khoản mạng xã hội. Thế hệ trẻ rất thích chia sẻ câu chuyện của mình lên mạng. Do đó, ‘cha mẹ sống ảo’ là một hiện tượng tự nhiên.”

Nhưng ông lưu ý rằng, trẻ em có thể cảm thấy xấu hổ khi cha mẹ quá sa đà vào chuyện đó, nhưng thói thường chúng ta lại “không thể” yêu cầu cha mẹ trưng cầu ý kiến của con. Hầu hết các bậc cha mẹ đều vui mừng khi có những đứa trẻ mới sinh, nên đôi khi họ làm mọi việc mà không nghĩ đến hậu quả. Và khi mọi người bắt đầu lạm dụng công nghệ và chia sẻ quá nhiều, ngay cả với người lạ, thì “cha mẹ sống ảo” trở thành vấn nạn, một sự lạm dụng vô hình.

Ở một đất nước như Pháp, luật riêng tư nghiêm ngặt đến mức cha mẹ có thể bị bỏ tù một năm và bị phạt tới 45.000 Euro nếu bị kết án đăng tải các thông tin riêng tư về cuộc sống của con mà không được sự đồng ý của chúng.

Mối nguy tiềm tàng

Ảnh: The New York Times

Stacey Steinberg, Giáo sư luật tại trường Luật Levin thuộc Đại học Florida, cho biết rất hiếm khi cha mẹ chia sẻ ác ý, nhưng họ không xem xét những mối nguy cơ kèm theo khi làm như vậy.

Bằng cách tạo ra những “dấu chân kỹ thuật số” này, cha mẹ có thể vô tình để con rơi vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc.

Để minh họa về mối nguy tiềm tàng này, Chia đã dành một buổi sáng để xem qua các bài đăng trên mạng xã hội của Liang May.

Cô đăng tải rất nhiều bài về hai đứa con của mình, trung bình khoảng 4 bài một tuần, trên blog cũng như tài khoản Instagram và Facebook. Nhưng cô khẳng định mình đã nỗ lực để bảo vệ sự riêng tư của gia đình.

Tuy nhiên, chỉ trong vài giờ, người dẫn chương trình Talking Point có thể rút lại danh sách tên trường con cô theo học xuống còn 3 và xác định chính xác địa chỉ nhà cô.

Cô đã bị sốc với những gì Chia tìm được, bao gồm cả những lớp học thêm của tụi nhỏ như âm nhạc, bơi và wushu. Liang May cảm thấy “cực kỳ không thoải mái”. “Tôi đã rất nỗ lực không chia sẻ về nơi tôi sống. Nhưng nếu anh có thể tìm ra được chỉ bằng cách nhìn vào khung cảnh và làm vài thao tác trực tuyến, tôi thấy điều đó thật đáng sợ.”

Khi được hỏi liệu có cảm thấy mình đã chia sẻ quá nhiều không, cô nói rằng khi nhìn lại, cô mới cảm thấy mình không cần đăng tải nhiều như thế.

Steinberg có lần đã viết về một blogger thường xuyên đăng hình ảnh của cặp song sinh nhà mình lên trên mạng và người ta đã phát hiện ra rằng, những hình ảnh đó đã được tải xuống và chia sẻ trên trang web mà những kẻ ấu dâm thường truy cập.

Thiết lập riêng tư

Vậy tại sao một số cha mẹ đăng thông tin công khai về con cái, bất chấp lo ngại về an ninh? Một người cha nói rằng anh ta không quá lo lắng cho an toàn của con mình ở Singapore, trong khi một số lại cho rằng rủi ro là khó tránh.

Một bà mẹ chia sẻ: “Bạn có khoảnh khắc đặc biệt, đôi khi bạn không nghĩ quá nhiều và cứ thế chia sẻ thôi. Nó gần như bản năng vậy. Lúc ấy thì bạn chẳng thể xem xét gì đến vấn đề bảo mật hay bất kỳ khía cạnh nào khác.”

Mặc dù có thể rất khó để phụ huynh ngừng đăng bài, nhưng Alfred Siew, biên tập của Techgoondu.com, cha của hai đứa con, cho biết có thể xem xét cài đặt quyền riêng tư trang mạng xã hội, do khi công khai với cả người lạ thì ai cũng có thể tải xuống, biên tập và chia sẻ.

Anh khuyên không nên đặt chế độ hình ảnh của con là chia sẻ công khai với tất cả. Anh “cũng khá nhạy cảm với thông tin về ngày sinh nhật… bởi những thông tin như vậy có thể dùng cho câu hỏi xác minh và những thứ tương tự”.

“Ngoài ra, thỉnh thoảng hãy… nhìn vào danh sách bạn bè một lúc.”

Còn Chia tỏ ra hoài nghi về việc cha mẹ có thể ngừng chia sẻ về con mình, trong thời đại mạng xã hội này. Nên anh đồng ý rằng “tất cả những gì chúng ta có thể làm là giới hạn nội dung chia sẻ và những ai có thể đọc được thông tin ấy”.

Nhưng ngay cả việc đăng bài trong tài khoản riêng tư và hạn chế thì vẫn còn rủi ro. Steinberg cảnh báo rằng với người quen, mọi người thường có cảm giác an tâm là đã hiểu nhau rất rõ, nhưng không có gì đảm bảo sẽ không có người tải hình ảnh xuống và chia sẻ lại, trong một môi trường công khai hơn.

Ý nghĩa của tất cả những chia sẻ này vượt xa các câu hỏi về bảo mật và là một vấn đề gây tranh cãi trong cách nuôi dạy con. Tất nhiên vẫn có những lợi ích đằng sau đó, nhưng những người chăm sóc trẻ rất dễ dàng vượt qua lằn ranh và từ vai trò người gác cổng an toàn cho các con lại trở thành những nhà phân phối thông tin hình ảnh của chúng. Thậm chí, đôi khi còn lợi dụng hình ảnh của con cho các mục đích thương mại hoặc vụ lợi khác, chẳng hạn bày tỏ quan điểm nào đó mà bản thân những đứa trẻ không hiểu hoặc không hề cùng chung quan điểm. Khi các con lớn lên, chúng sẽ phải đối mặt với một “quá khứ” không hề mong muốn.


Lục Kiếm