Skip to main content

Cựu đại sứ Võ Văn Sung: Hồi ức hạ B-52 trên mặt trận ngoại giao

Cựu đại sứ Võ Văn Sung: Hồi ức hạ B-52 trên mặt trận ngoại giao

Thông qua buổi trả lời phỏng vấn trên truyền hình của ông Võ Văn Sung, nguyên là Tổng Đại sứ Việt Nam tại Pháp vào những năm 70 của thế kỷ 20, chúng tôi tìm đến nhà riêng, được gặp và nghe ông kể lại cái thời còn làm công tác ngoại giao của Việt Nam tại Thủ đô Paris vào trong lúc Hà Nội, Hải Phòng và một số điểm ở miền Bắc Việt Nam đang đỏ lửa bởi những trận oanh kích của Hoa Kỳ với con át chủ bài B-52. Sự kết hợp tài tình giữa “đánh” và “đàm” của người Việt Nam đã làm nên chiến thắng mang tầm vóc và ý nghãi thời đại - “Điện Biên phủ trên không”.

Ông Võ Văn Sung trao đổi với phóng viên Hải Hạ tại nhà riêng.
Ở cái tuổi gần 90 của mình, ông Võ Văn Sung vẫn còn rất minh mẫn và nhớ lại những ngày nóng bỏng giữa Thủ đô Paris giá lạnh cuối tháng 12 năm 1972.
 
Tại Hội nghị Paris, ông Võ Văn Sung là Tổng đại diện của nước VNDCCH (sau này là đại sứ đặc mệnh toàn quyền), một trong 5 đại biểu chính thức tham gia ký kết Hiệp định Paris - cuộc đấu trí sẽ chốt lại cục diện cuộc chiến leo thang của Mỹ đối với miền Bắc Việt Nam.
 
Cuối năm 1972, tại Paris, Nhà ngoại giao Võ Văn Sung, khi ấy làm thư ký cho Cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ, đóng vai trò cầu nối cho các cuộc đối thoại “con thoi” giữa ông Lê Đức Thọ, Bộ trưởng ngoại giao Xuân Thủy với ngoại trưởng Mỹ Kissinger. 6 ngày gặp gỡ liên tiếp từ 20 đến 25/11 đã không thể đi đến một kết quả cụ thể. Phía Hoa Kỳ yêu cầu quân miền Bắc phải rút khỏi miền Nam Việt Nam, không nhắc gì đến Chính phủ cách mạng lâm thời, muốn ký Hiệp định 2 bên chứ không phải 4 bên cùng nhiều vấn đề khác nằm trong bản Hiệp định. Đoàn đàm phán của nước VNDCCH đã bác bỏ và phê phán hành động này của Hoa Kỳ.
 
Từ ngày 4 đến ngày 13/12, Cố vấn Lê Đức Thọ và Bộ trưởng ngoại giao Xuân Thủy tiếp tục gặp Ngoại trưởng Kissinger. Nhưng cũng giống như những buổi làm việc trước, lần gặp này vẫn không đi đến kết quả. Trong khi ấy, Lầu Năm Góc đang ráo riết chuẩn bị kế hoạch tập kích chiến lược bằng máy bay B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng và một số mục tiêu khác ở miền Bắc Việt Nam mang tên “Chiến dịch Line Backer II”, hay còn gọi là “Chiến dịch người cứu trợ”, với ý đồ đưa Việt Nam trở về thời kỳ đồ đá, buộc ta phải khuất phục và chấp nhận những điều kiện mà Mỹ đã đưa ra. Tuy nhiên, do đã có dự liệu từ trước rằng B-52 sẽ đánh vào Hà Nội, Bộ tư lệnh Phòng không - Không quân đã nhận được lệnh phải tổ chức nghiên cứu ngay cách đánh B-52.
 
Vào những ngày giữa tháng 12/1972, ở Hội nghị Paris, theo lệnh của Nixon, Kissinger tuyên bố bỏ họp vô thời hạn và rời Paris về nước. Cố vấn Lê Đức Thọ trước khi về nước đã căn dặn Tổng đại diện Võ Văn Sung: “Khả năng B-52 đánh vào Hà Nội là 99%. Anh nên có kế hoạch để đấu tranh với ở nhà”. Ngày 18/12, trong một buổi thảo luận riêng với Bộ trưởng Pháp Schumann, ông Võ Văn Sung nói: “Nếu Mỹ muốn giải quyết hòa bình và nhanh chóng ký Hiệp định như đã thỏa thuận thì chúng tôi sẵn sàng. Nếu Mỹ vẫn muốn đánh nhau thì chúng tôi quyết đánh”. Ông cũng đề nghị nước Pháp ủng hộ người dân Việt Nam bằng cách lên án cuộc leo thang đánh phá của Mỹ mạnh mẽ hơn nữa. Chỉ vài giờ sau cuộc gặp gỡ này, B-52 của Mỹ đã đánh phá ác liệt vào thủ đô Hà Nội.
 
Song song với 12 ngày đêm khói lửa ở Hà Nội, ông Võ Văn Sung liên tục gặp gỡ Bộ trưởng ngoại giao Pháp và cả tướng Veron Waller của Mỹ để đấu tranh, tố cáo tội ác.
 
Ở Việt Nam, quân và dân Miền Bắc, mà lực lượng nòng cốt là Bộ đội Phòng không – Không quân, đã chiến đấu kiên cường, vít cổ được 81 máy bay của đối phương, trong đó có 34 pháo đài bay B-52. Để rồi ngày 30/12/1972, Tổng thống Mỹ Nixon phải ra lệnh ngừng ném bom miền Bắc - một thất bại chưa từng có trong lịch sử nước Mỹ. Nước Mỹ phải xin nối lại đàm phán với Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Và ngày 27/01/1973, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam chính thức được ký kết.
 
Mùa đông năm nay, người “Đại sứ già tài hoa” đã từng làm công tác ngoại giao trong những tháng ngày khói lửa của 40 năm về trước đang sống rất thanh thản trong quãng đời còn lại. 40 năm đã lùi xa, ông Võ Văn Sung vẫn nhớ mãi câu nói của mình với tướng Veron rằng: “Chúng ta gặp nhau để bàn con đường đi đến hòa bình. Nay B-52 đã đánh ra Hà Nội, anh có ngượng không?” và hình ảnh của viên tướng Mỹ chỉ cắn môi cúi đầu.
 
Ông Võ Văn Sung là nhà ngoại giao kỳ cựu, đồng thời cũng là thân sinh của Trung tướng Võ Văn Tuấn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
 
Ông Võ Văn Sung vẫn còn nhớ mãi những ngày “mùa đông nhưng không lạnh giá” tại Pari tháng 12 năm 1972.