Skip to main content

Công trình cổ “cạo” đi văn hóa đón Tết cổ truyền

Công trình cổ “cạo” đi văn hóa đón Tết cổ truyền

Người dân Hà Nội chưa hết ngỡ ngàng vì Văn Miếu Quốc Tử Giám đang được sơn sửa, khoác lớp “áo mới” màu xám trắng thì dư luận lại xôn xao khi Bia Quốc học Huế (Thừa Thiên - Huế) được sơn vàng chóe, làm mất đi vẻ đẹp vốn có của các công trình kiến trúc đã có từ lâu đời.

Cổng phụ Văn Miếu - Quốc Tử Giám mang “áo mới” màu trắng xám. Ảnh: VnExpess
Văn Miếu "mới toanh"
Vài ngày nay, nhiều người dân sống ở khu vực gần Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) và du khách thập phương rất bất ngờ khi thấy nhiều công trình xây dựng thuộc di tích này đã được sơn màu xám trắng. Khu vực cổng Đại Trung Môn, giếng Thiên Quang, bia tiến sĩ và khu nhà thờ đều hoàn toàn được phủ màu sơn mới. 
 
Đại Trung Môn trong màu sơn mới
 
Cũng giống như lần Nhà hát Lớn Hà Nội được thay áo mới, dư luận có rất nhiều phản ứng trái chiều khi “bỗng dưng” Văn Miếu không còn vẻ cổ kính rêu phong thường ngày. Hồi tháng 7/2015, Nhà hát Lớn Hà Nội được sơn mới bằng màu trắng và vàng đậm. Sự việc vấp phải phản đối của nhiều người dân và kiến trúc sư với lý do diện mạo mới làm mất tính thẩm mỹ của Nhà hát Lớn, trong khi đó ông Đào Ngọc Nghiêm, nguyên kiến trúc sư trưởng thành phố Hà Nội, từng nhận định: “Trong bảo tồn kiến trúc, giải pháp về màu sắc rất quan trọng”. Sau đó, đơn vị thi công sửa sang Nhà hát Lớn phải quét đè một lớp sơn khác để làm nhạt lớp sơn vàng đậm, trả về đúng màu sắc nguyên bản cho công trình kiến trúc này. 
 
Nhiều khu vực tại Văn Miếu Quốc Tử Giám được sơn màu xám trắng. Ảnh: VTV
 
Giếng Thiên Quang trước khi được tu bổ
 
Sau khi được tu bổ với màu sơn mới. Ảnh: Infonet
 
Văn Miếu - Quốc Tử Giám là Di tích quốc gia đặc biệt, được xây dựng là năm 1070 để thờ Khổng Tử và các bậc tiên hiền. Nơi đây còn được coi là trường Đại học đầu tiên của Việt Nam. Ban đầu, trường chỉ dành riêng cho con vua và các bậc đại quyền quý trong triều, sau mở rộng thu nhận con cái thường dân có học lực xuất sắc.
 
Trao đổi với báo chí trước đó, Ban quản lý cho biết Văn Miếu - Quốc Tử Giám đang được tu bổ theo kế hoạch để bảo vệ các hạng mục đã xuống cấp, chống rêu mốc và làm sạch các cấu kiện ở khu vực Văn Miéu. Nói về màu sơn, thực chất đây là lớp vôi truyền thống có lẫn than bùn, hoàn toàn không có hóa chất có tác dụng bảo vệ, chống rêu mốc. 
 
Tường bao quanh Hồ Giám cũng được sơn màu mới. Ảnh: VnExpress
 
Bia Quốc học Huế “ngả” vàng
 
Công trình Bia Quốc học Huế trước và trong khi tu bổ. Theo kế hoạch, trước Tết Nguyên đán Đinh Dậu 2017 một tuần sẽ hoàn thành việc trùng tu công trình Bia Quốc học Huế. Ảnh: Facebook.
 
Bia Quốc học Huế (còn biết đến là Đài tưởng niệm chiến sĩ trận vong) được xây dựng năm 1920 để tượng niệm những binh sĩ người Pháp và người Việt thiệt mạng trong Thế chiến I (1914 - 1918).
 
Gần đây, Bia Quốc học Huế được người dân đặc biệt quan tâm vì người ta đang tiến hành trùng tu, cải tạo công trình mang yếu tố văn hóa truyền thống này. Trên các trang mạng xã hội lan truyền tấm hình Bia Quốc học Huế trước và sau đợt trùng tu cho thấy hạng mục kiến trúc này đang có màu vàng rực “nhức mắt”, mất đi vẻ cổ kính, rêu phong.
 
Hồi tháng 11/2016, báo Thừa Thiên Huế đưa tin, hạng mục trùng tu và cải tạo Bia Quốc học nằm trong chương trình Chỉnh trang công việc dọc bờ Nam sông Hương do UBND thành phố Huế làm chủ đầu tư. Vì công trình có dấu hiệu xuống cấp (chân móng và tường bị đứt gãy, có nguy cơ sụp đổ, toàn bộ hệ thống thép giữ mái công trình bị mục gãy) nên cần được sửa chữa. Dự kiến, việc trùng tu, cải tạo sẽ hoàn thiện trong tháng 1/2017 với kinh phí khoảng 700 triệu đồng.
 
Chia sẻ với báo điện tử Zing News về màu sơn “lạ”, ông Lê Văn Quảng (Phó giám đốc Phân viện Khoa học Công nghệ Miền Trung) nói rằng màu vàng chính là nguyên gốc của công trình.
 
Tuy nhiên, nhiều người dân cho biết lớp sơn màu vàng đậm không giữ đúng màu như ban đầu, ảnh hưởng tới giá trị văn hóa, lịch sử, thẩm mỹ của Bia Quốc học Huế. Về phía nhà chuyên môn, TS Trần Đình Hằng - Phân Viện trưởng Phân Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam tại Huế - cho biết: bất kể màu sắc nguyên bản của bia Quốc học là màu gì thì cũng không thể là màu vàng khè như hiện tại. “Vì những hoa văn trang trí trên đó nó phải có màu tương ứng với nó, bình phong không thể màu vàng khè như thế.”
 
Bảo vệ công trình cổ không đơn giản chỉ là phủ một lớp màu “nguyên thể”. Bởi dù có cố phục dựng màu sắc “nguyên bản” như thế nào thì cũng phải lưu tâm một điều: dẫu sao thì nó cũng đã “có tuổi”, không thể đua đòi “lòe loẹt” như “thuở khai sinh” hay “trai tân gái tú” còn chưa dầm sương gió. Hẳn mọi người đều đã quen thuộc với hình ảnh một Hy Lạp với các tác phẩm điêu khắc với tông trắng cẩm thạch, pha thêm chút ố vàng của thời gian. Tuy nhiên, khi hai nhà khoa học Vinzenz Brinkmann và Ulrike Koch-Brinkmann chứng minh cho thấy màu sắc nguyên thủy của những bức tượng này cũng đủ màu sắc như phim Ấn Độ, người ta cũng chỉ “dám” trưng bày các phiên bản mô phỏng được sơn màu “nguyên bản” để công chúng hiểu rõ về thẩm mỹ của người đời xưa, mà không phục dựng lên hẳn công trình chính. Bởi nếu nói màu nguyên thủy là giá trị của người xưa cần được người nay cảm thụ cho thấu đáo, thì một chút màu ố của dãi dầm nắng mưa là giá trị tích lũy qua hàng ngàn, hàng trăm năm cũng cần được lưu giữ vậy.  
 
Với kiểu “sơn bảo quản” như ở Việt Nam, TS Trần Đình Hằng trao đổi với Dân Việt cho rằng: vấn đề nghiêm trọng không phải ở màu sắc lòe loẹt mà là việc người ta đã cạo sạch những hoa văn trang trí trên công trình. “Bây giờ họ muốn làm cho khỏe, họ cạo hết, nạo hết, làm phẳng hết. Họ cạo đi cái đó mới là cái nguy hiểm. Hoa văn trang trí nó tinh tế như vậy mà bị cạo sạch.” Và nhấn mạnh thêm: “Đầu tư tiền tỷ để làm việc đó là vô bổ. Chỉ cần dùng tiền đó xử lý, gia cố cái móng cho nó chắc để không sập là được rồi.”