Skip to main content

Biên chế càng cắt giảm lại càng tăng?

Biên chế càng cắt giảm lại càng tăng?

Trước thực trạng bộ máy công chức cồng kềnh, chỉ với 30% người thực việc, còn lại là có cũng được, mà không có cũng chẳng sao, Bộ Nội vụ đã tổ chức Hội thảo góp ý cho dự thảo “Đề án tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức”vào ngày 24/6, tại Hà Nội. Tuy nhiên, chính trong buổi hội thảo, các ý kiến phát biểu đều cho thấy, nhiều cơ quan đã tiến hành tinh giản biên chế nhưng kết quả thu được còn nhiều hạn chế, hoặc thậm chí dù “người ra người vào”tấp nập, song số lượng công chức vẫn y nguyên, không mấy suy suyển.

Theo số liệu của Bộ Nội vụ, tính đến hết năm 2007, tổng số biên chế cán bộ công chức (CBCC) từ trung ương đến cấp huyện ở nước ta là 346.379 người (không bao gồm biên chế sự nghiệp và CA, quân đội), biên chế CBCC cấp xã là 243.663 người. Đến hết năm 2012, qua 5 năm thực hiện Nghị định 132/2007/NQ-CP, tổng số biên chế CBCC từ trung ương đến cấp huyện tăng lên 388.480 người; CBCC cấp xã tăng lên con số 257.675 người.
 
Theo yêu cầu về tinh giản biên chế thì những đối tượng phải tinh giản gồm: những người không thường xuyên bảo đảm chất lượng, thời gian lao động quy định cũng như chuyên môn, nghiệp vụ yếu, không đủ sức khỏe để hoàn thành công việc…; những người dôi ra do điều chỉnh cơ cấu công chức, viên chức ở bộ phận phục vụ; những người được cơ quan điều động sang tổ chức không sử dụng biên chế, ngân sách nhà nước...Tuy nhiên, trên thực tế, những đối tượng bị đưa vào diện giảm biên chế hầu hết là những người sắp đến tuổi nghỉ hưu, còn những đối tượng không đáp được yêu cầu công việc hay thiếu tinh thần trách nhiệm thì lại thường nằm trong danh sách “an toàn”, không bị tinh giản.
 
Trong 5 năm qua, cả nước có 67.389 người nghỉ thuộc diện “tinh giản biên chế”, nhưng có tới 61.018 người nghỉ hưu trước tuổi, chiếm hơn 90,5%. Điều đó cho thấy tinh giản biên chế CBCC không đúng thực chất, mà chỉ là báo cáo lên con số những người về hưu, đương nhiên nghỉ, chứ chẳng có nỗ lực nào để tinh giản biên chế như đúng tinh thần chỉ đạo. Bên cạnh đó, nhiều cơ quan tuy đã “giảm biên chế” bằng số người sắp nghỉ hưu song lại tuyển mới đúng bằng số đã giảm, nên vì thế mà số lượng công chức toàn chỉ giảm trên sổ sách chứ thực tế có khi… còn tăng.
 
Trước tình trạng đó, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn cho biết có 5 nhóm giải pháp về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ CBCC đang được đặt ra. Nếu đề án được phê duyệt, dự kiến thời gian thực hiện sẽ từ 1/1/2014 – 31/12/2020. 
 
5 nhóm giải pháp bao gồm: tuyên truyền nâng cao nhận thức, thống nhất hành động; giải pháp về sắp xếp lại tổ chức bộ máy; nhóm giải pháp về cơ chế quản lý cán bộ công chức, viên chức; nhóm giải pháp về đổi mới cơ chế hoạt động của các cơ quan, tổ chức và nhóm giải pháp về chế độ, chính sách tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ CBCC. 
 
Một trong những biện pháp mới nhất trong đề án tinh giản biên chế cán bộ công chức là cấp trên trực tiếp đánh giá cấp dưới, tức người giao việc đánh giá hiệu quả công việc của người được giao… Nếu được thông qua, đề án sẽ được triển khai trên toàn quốc từ năm 2014. Tuy nhiên nếu chỉ cần có thế thì đơn giản quá. Bởi nếu như cấp trên là người công tâm mà chỉ người thực việc thực mà làm thì đã chẳng nói làm gì. Đằng này, “cấp trên” đôi khi quá khó nghĩ bởi đã trót cầm “tý quà” để nhận cấp dưới trong quá trình thi tuyển công chức, hoặc nếu không thì cũng chịu sức ép của những cú điện thoại “từ trên dội xuống” thì công tâm thế nào được cơ chứ. Và kết quả là dù mồm thì hô tinh giản, được hiểu là chỉ giữ lại những “tinh túy”, nhưng thực tế lại vẫn đầy những người chỉ thạo pha trà, rót nước, chưa kể chính người lãnh đạo cũng chưa chắc đã phải là “tinh hoa”, chẳng lẽ lại tự “cắt giảm” chính mình, mà nhiều lãnh đạo cũng “thi trượt” nâng ngạch chuyên viên cao cấp tại Bộ Nội vụ mới đây là một ví dụ điển hình.
 
Việc cắt giảm biên chế dư thừa và thiếu năng lực là điều cần thiết, góp phần tiết kiệm tiền dân đóng thuế , nhưng chuyện tinh giản mãi không làm nổi cũng có cái lý tự nhiên của nó. Nguyên Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Văn Tuấn cho hay “Đã qua nhiều nhiệm kỳ thực hiện tinh giản biên chế, nhưng cuối cùng bộ máy cán bộ, công chức vẫn tăng. “Chuẩn” để giảm thì không có, làm sao có thể giảm được?”.
 
Bên cạnh đó, cũng chưa có một kế hoạch nào để giải quyết cho 70% số công chức có cũng được mà không có cũng chẳng sao này, họ sẽ đi về đâu, làm gì, hay chỉ biết đẩy họ ra xã hội thì cũng chẳng khác nào việc “lấy đất nông nghiệp, không tạo công ăn việc làm cho nông dân”. Hơn nữa,  với tâm lý cứ làm công chức là “yên tâm đến hết đời”, nhiều gia đình vẫn chạy chọt bất kể tiền nong ra sao để đưa được con cái vào làm công chức, thế thì cũng giống như “cái nồi cơm Thạch Sanh”, cứ xới hết lại đầy, ngồi chơi xơi nước vẫn có tiền đều hàng tháng, 2 năm tăng lương một lần. Lương kêu không đủ thì ta xoay ra nghề tay trái, chỉ cần có mác công chức thì… khối việc.
 
Và cứ như thế, vào công chức chính là đích nhắm cho nền tài chính nuôi cái “nồi cơm” của nhiều gia đình, ai mà bỏ cho được. Chưa kể, mỗi đợt tinh giản lại là những cuộc chạy đua “nước rút” quà cáp biếu xén để không bị vào vòng “nguy hiểm” thì quả thật, tinh giản công chức cũng khó như chuyện “tự cắt tay mình”.