Virus HPV - tác nhân gây ung thư có thể “tấn công” bất kỳ ai

Virus HPV - tác nhân gây ung thư có thể “tấn công” bất kỳ ai

Thu Thủy 16:27 14/7/2017

Virus HPV được xác định là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư cổ tử cung (UTCTC) ở nữ giới với tỉ lệ 99,7% các trường hợp mắc bệnh đều có sự hiện diện của nhóm HPV nguy cơ cao. Bệnh UTCTC để lại gánh nặng cho gia đình và xã hội, nằm trong số các bệnh ung thư phổ biến nhất nhưng có thể ngăn ngừa. Virus HPV còn có thế tấn công nam giới, gây ung thư hậu môn hoặc cơ quan sinh dục.

50% số người có quan hệ tình dục nhiễm HPV ít nhất 1 lần trong đời

Virus HPV hay human papillomavirus là một loại virus đặc biệt chỉ gây bệnh trên biểu mô da và màng nhẩy ở người. Con đường lây nhiễm virus HPV chủ yếu qua quan hệ tình dục. Phụ nữ quan hệ tình dục sớm hoặc quan hệ với nhiều người, đặc biệt các đối tượng tiêm chích ma túy có nguy cơ nhiễm HPV rất cao. Người chưa từng quan hệ tình dục thì khả năng nhiễm HPV giảm đi đáng kể, nhưng không có nghĩa là không có nguy cơ bị nhiễm.

Vius HPV có thể lây qua các con đường khác như: tiếp xúc da kề da, có vết trầy xước trong trường hợp dùng chung quần áo, dụng cụ cắt móng tay, đồ lót... Virus HPV cũng có thể lây truyền từ mẹ sang con trong lúc sinh, gây đa bướu gai đường hô hấp.

Sử dụng bao cao su không phòng tránh được sự lây nhiễm virus HPV hoàn toàn vì còn sự tiếp xúc da với da.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết, ít nhất 50% dân số sinh hoạt tình dục sẽ bị nhiễm virus HPV tại một số thời điểm trong đời. Hầu hết những người nhiễm virus này đều không có triệu chứng và không biết mình mắc bệnh.

Ở một số trường hợp, cơ thể có cơ chế tự động chống lại virus HPV trước khi chúng gây ra những vấn đề về sức khỏe. Thạc sĩ, bác sĩ Trần Đặng Ngọc Linh (giảng viên Bộ môn Ung thư Đại học Y dược TP.HCM) chia sẻ trên VnExpress: khoảng 80% các trường hợp nhiễm HPV sẽ tự khỏi.

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Anh (Trưởng Trung tâm Ung bướu – Y học hạt nhân, Bệnh viên Nhân dân 115) cho biết: Quan niệm cứ nhiễm virus HPV là bị ung thư là sai. Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng, HPV là tác nhân gây ung thư vả tồn tại trong cổ tử cung chứ không phải nguyên nhân gây ung thư. Có nghĩa, không phải cứ nhiễm virus này đều có khả năng bị ung thư. Virus HPV không tự hết, khi sức đề kháng yếu thì virus sẽ phát triển và gây bệnh. Nếu sức đề kháng tốt thì virus chỉ hiện diện nhưng chưa gây bệnh.

Tỷ lệ lây truyền HPV

Tỷ lệ lây nhiễm HPV trung bình khi quan hệ tình dục là 40%. Số liệu thống kê từ CDC cho thấy, ít nhất 50% dân số có nguy cơ nhiễm HPV cao vào một thời điểm nào đó trong đời. Trong 10 năm đầu tiên sau khi có hoạt động quan hệ tình dục, nguy cơ nhiễm HPV trong suốt cuộc đời có thể lên tới 80%, tần suất lưu hành bệnh gần 25%.

Vùng thượng bì, chủ yếu ở lớp biểu mô da và niêm mạc, đặc biệt vùng niêm mạc ẩm ướt, nhầy là vị trí virus HPV xâm nhập và khu trú đầu tiên.

Có trên 120 loại virus HPV đã được xác định

Virus HPV có trên 120 loại đã được xác định, trong đó có 30-40 tuýp virus hậu môn sinh dục, 15-20 tuýp sinh ung thư và 15-20 tuýp còn lại không sinh ung thư.

Tùy vào khả năng gây ung thư mà người ta chia các tuýp HPV làm 2 nhóm:

- Nhóm nhiễm HPV nguy cơ cao: thường không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng, chỉ phát hiện được nhờ vào xét nghiệm tìm HPV. Trong đó, bệnh ung thư cổ tử cung thường do HPV16, HPV18 gây ra.

-Nhóm nhiễm HPV nguy cơ thấp: gây ra các tổn thương mụn cóc ở bàn tay, bàn chân, u nhú đường hô hấp hay tăng sản biểu mô khoang miệng (thường gặp là HPV6, HPV11)... Trong đó nhiễm HPV nguy cơ thấp cũng có thể gây bệnh mồng gà vùng hậu môn - sinh dục với tỷ lệ lây nhiễm hơn 75% khi tiếp xúc qua quan hệ tình dục. Bệnh mồng gà có thể gây ngứa, bỏng rát, chảy máu, đau.

Nam giới cũng có nguy cơ nhiễm vius HPV

Nhiều người thường quan niệm sai lầm rằng virus HPV chỉ gây bệnh UTCTC ở nữ giới. Trên thực tế, nam giới cũng có thể gặp nguy hiểm về sức khỏe khi nhiễm virus HPV.

Bác sĩ, Thạc sĩ Trần Thị Kim Xuyến (Trưởng khoa Sản phụ, Bệnh viện quốc tế Thành Đô) chia sẻ trên Zing rằng: Virus HPV có thể “tấn công” bất kỳ ai, cả nam lẫn nữ. Trường hợp cơ thể không tự chống lại virus, có thể xuất hiện mụn cóc ở bộ phận sinh dục và hậu môn (90%) và gây ung thư hậu môn. Ở nhóm nguy cơ cao, virus HPV có thể khiến 70% nữ giới mắc UTCTC.

Virus HPV có thể lây truyền cho bất cứ ai đã từng quan hệ tình dục hoặc lây lan qua tiếp xúc da ở vùng sinh dục. Ai cũng có thể nhiễm virus HPV nếu bạn tình của họ đã nhiễm bệnh. Nam giới nhiễm HPV nguy cơ cao có thể bị ung thư dương vật, ung thư hậu môn, ung thư hầu họng - thanh quản… Bệnh lý thường thấy nhất do HPV tuýp 6-11 gây ra ở nam là mụn cóc sinh dục.

Riêng với nam giới, các nhà khoa học chỉ ra các yếu tố nguy cơ nhiễm HPV. Đó là: nam giới từ 25-29 tuổi, kém vệ sinh; những người có bao quy đầu dài, không cắt da quy đầu; quan hệ tình dục sớm, quan hệ với nhiều người, bạn tình đã từng có nhiều bạn tình; những người có sự suy giảm miễn dịch.

Tầm soát ung thư do virus HPV

Ung thư cổ tử cung là bệnh nghiêm trọng nhất có liên quan đến nhiễm virus HPV

Theo thống kê tại Việt Nam, mỗi năm có 5.300 ca mắc mới UTCTC, gần 50% trong số đó đã tử vong. Ước tính, trung bình mỗi ngày có 7 phụ nữ Việt tử vong vì văn bệnh này. Với phụ nữ, UTCTC là bệnh nghiêm trọng nhất có liên quan đến nhiễm virus HPV. Ngoài ra, HPV cũng có thể gây ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn và hầu họng ở phụ nữ.

Khuyến cáo của các bác sĩ, có 2 điều cần nhớ để ngăn ngừa sự lây nhiễm virus HPV là: Tiêm phòng sớm và sinh hoạt tình dục lành mạnh.

Chiến lược phòng ngừa bệnh do HPV gây ra được cho là hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vaccine phòng ngừa các tuýp HPV nguy cơ cao gây ung thư như túyp 16, 18 hay tuýp 6, 11 gây bệnh sùi mào gà, mụn cóc sinh dục.

Bác sĩ Trần Thị Kim Xuyến cho biết, nữ giới trong độ tuổi 9 – 26 chưa nhhiễm virus HPV, chưa quan hệ tình dục thì việc tiêm ngừa vaccine HPV có hiệu quả lý tưởng nhất. Tuy nhiên, vaccine chủng ngừa chỉ có thể làm giảm loại trừ được 71% nguy cơ UTCTC, hiệu quả kéo dài 4-5 năm trong điều kiện tiêm 3 mũi theo phác đồ. Có nghĩa rằng, dù đã tiêm vaccine HPV thì phụ nữ vẫn phải tầm soát sớm ung thư bởi các xét nghiệm (xét nghiệm Papsmear) định kỳ.

Nếu được phát hiện, tầm soát sớm bệnh ung thư liên quan đến virus HPV thì khả năng chữa khỏi là rất cao.

Chế độ ăn uống giàu chất xơ, rau, củ, quả, trái cây, bổ sung vitamin A, C, E hợp lý cũng được chứng minh là giúp giảm 40 - 60% nguy cơ mắc UTCTC.


Thu Thủy

Tổng hợp