Vì sao Việt Nam vẫn vô danh trên “bản đồ” startup thế giới



Vì sao Việt Nam vẫn vô danh trên “bản đồ” startup thế giới

Quang Huy 18:30 23/11/2016

Dù được đánh giá giàu tiềm năng, thậm chí các startup Việt được cho là có nhiều cơ hội khởi nghiệp hơn cả ở Mỹ và Nhật, nhưng không có thành phố nào của Việt Nam xuất hiện trong danh sách điểm đến lý tưởng với startup trong tương lai, chứ đừng nói đến có tên trong TOP 10 thành phố khởi nghiệp tốt nhất thế giới.

Theo công bố của trang VentureBeat, danh sách 10 thành phố khởi nghiệp tốt nhất thế giới năm 2016 không thay đổi so với năm trước, nhưng lại có sự xáo trộn mạnh về thứ tự xếp hạng. Ngoại trừ Silicon Valley vẫn tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu với điểm 77 khi có nhiều thương vụ IPO, startup đình đám diễn ra tại đây, London, Belin, New York là những cái tên gây thất vọng khi sa sút nghiêm trọng. Trong khi đó, TOP 10 năm nay ghi nhận sự thăng tiến vượt bậc của Stockholm, Los Angeles, Tel Aviv và Bắc Kinh.
 
Trong đó, những thành công trong thời gian gần đây đã biến Los Angeles trở thành điểm đến lý tưởng cho các startup không chỉ ở Mỹ mà còn trên toàn cầu. Cụ thể: Los Angeles tạo ra nền tảng các nhà đầu tư tốt, những người có thể tích cực tham gia và tài trợ cho các doanh nghiệp trẻ, mới ở thành phố này. Thêm nữa, Los Angeles đã thành công trong việc thu hút nhân tài. Tương tự, Bắc Kinh đã thăng tiến từ thứ 8 (năm 2015) lên thứ 6 (năm 2016) để tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm startup tốt nhất châu Á. Hiện tại, vị trí này tiếp tục được củng cố bằng các khoản đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI). Stockholm cũng thăng hạng từ thứ 4 lên thứ 2, đánh bật New York khỏi vị trí này.
 
TOP 10 thành phố khởi nghiệp tốt nhất thế giới năm 2016
Tên thành phố
Số điểm
(tối đa 80)
Thay đổi thứ hạng so với năm 2015
1. Silicon Valley
77
0
2. Stockholm
67
+2
3. Tel Aviv
65
+3
4. New York
64
-2
5. Los Angeles
63
4
6. Bắc Kinh
59
+2
7. Seoul
58
+1
8. Boston
58
+2
9. London
53
-6
10. Belin
53
-5
 
Ngoài Top 10, Paris, Singapore, Chicago, Shanghai và một số thành phố khác được nhận định sẽ tiếp tục phát triển mạnh trong thời gian tới. Tiếc là Việt Nam lại không có trên trong danh sách này. Nhìn vào những tiêu chí mà Venture Beat dựa vào đó để đưa ra TOP 10 cũng như các điểm đến lý tưởng cho startup trong tương lai không khó để hiểu được vì sao lại như vậy. Bởi trong 8 yếu tố mà Venture Beat đưa ra bao gồm hệ sinh thái tài trợ, nhân tài kỹ thuật công nghệ, tư vấn tích cực, hạ tầng công nghệ, văn hóa startup, hạ tầng chính sách và pháp lý, nền tảng kinh tế và các chương trình, chính sách của chính phủ, Việt Nam đều yếu và thiếu.
 
Theo đó, từ trước đến nay, Việt Nam được biết đến là quốc gia có thị trường bất động sản, tài chính, tài nguyên sôi động. Các doanh nhân thành công từ những lĩnh vực này thường có cái nhìn rất khác về startup. Họ sẵn sàng đầu tư vào lĩnh vực thế mạnh, nơi có nhiều mối quan hệ và hiểu rõ thị trường thay vì startup. Trong khi đó, ở thành phố khởi nghiệp đứng đầu thế giới Silicon Valley (Hoa Kỳ), những start-up thành công luôn sẵn sàng hỗ trợ dự án khởi nghiệp mới, nên không khó tìm kiếm nhà đầu tư thiên thần - những người đóng vai trò quan trọng khi startup mới ở giai đoạn đầu. Trong khi ở Việt Nam, không dễ tìm được những nhà đầu tư như vậy. Ngay cả việc huy động vốn từ các quỹ đầu tư cũng không dễ khi mà số lượng quỹ chưa nhiều và số tiền đầu tư cho startup còn rất hạn chế.
 
 
Bên cạnh đó, cách nhìn thất bại của người Việt khá nặng nề khiến nhiều người không dám “phơi bày” ý tưởng ra công chúng. Chính tâm lý sợ phải đón nhận chỉ trích, dèm pha hơn là nhận được sự ủng hộ đã bót chết ý tưởng khởi nghiệp trong chứng nước. Bởi chẳng may thất bại, đó là thất bại công khai khiến không chỉ bản thân mà cả gia đình bẽ mặt. Điều đó lý giải vì sao 45,6% người trưởng thành ở Việt Nam sợ thất bại trong kinh doanh. Trong khi đó, nền văn hóa của hệ sinh thái đóng vai trò rất quan trọng. Đó chính là “thứ vũ khí” giúp Silicon Valle thành công.
 
Đã thế, chính sách hỗ trợ khởi nghiệp cũng chưa đủ sức khuyến khích, hỗ trợ thị trường khởi nghiệp Việt. Thủ tục hành chính lại rườm ra. Không khó để nhận ra điểm yếu này khi so sánh chính sách hỗ trợ, các thủ tục pháp lý liên quan đến startup và quỹ đầu tư tại Việt Nam với các nước trong khu vực Đông Á như Hàn Quốc và Singapore. Theo đó, chính phủ các nước này thường xuyên ban hành các chính sách trợ vốn cũng như triển khai các quỹ đầu tư mạo hiểm cho startup. Trong khi đó, startup Việt gần như không nhận được những ưu đãi cụ thể, ngoại trừ lĩnh vực phần mềm được miễn giảm một phần thuế trong những năm đầu. Tất cả ưu đãi dành cho startup vẫn nằm trên giấy hoặc đang bàn thảo.
 
 
Không chỉ có vậy, hầu hết startup đều gặp khó khăn khi thành lập doanh nghiệp, kê khai thuế và công tác truyền thông tiếp thị sản phẩm. Thậm chí, để nhận được vốn đầu tư, các startup phải mất nhiều tháng đến cả năm do thủ tục hành chính còn rườm rà. Điều này khó có thể chấp nhận với doanh nghiệp khởi nghiệp và nhà đầu tư khi mà khoảng thời gian đó đủ quyết định sự thành bại của startup. Đến khi muốn tăng vốn, các nhà đầu tư phải mất thêm vài tháng. Còn ở Singapore, Thái Lan, Indonesia, thủ tục cấp phép chỉ mất một tuần. Chính thủ tục pháp lý rườm ra khiến startup Việt bị hụt hơi khi phải dồn công sức chạy giấy tờ, nên không còn thời gian chuyên tâm phát triển sản phẩm khiến cơ hội chiếm lĩnh thị trường qua đi, dẫn đến nhà đầu tư không còn muốn đầu tư cho startup.
 
Thêm nữa, Việt Nam quá thiếu hạ tầng thiết yếu như phòng thí nghiệm, không gian làm việc, máy móc, trang thiết bị công nghệ phục vụ công tác nghiên cứu cũng như hiện thực hóa các ý tưởng khởi nghiệp. Ngân sách chi cho hoạt động nghiên cứu "hạn chế" càng khiến mục tiêu đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp gặp khó khăn. Trong khi đó, khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ cao là trọng điểm mà mọi quốc gia cần dồn lực đầu tư để tạo động lực phát triển kinh tế. Vì thế, bà Lerwen Liu chuyên gia đến từ Singapore cho rằng: Các cơ quan nhà nước cần đóng vai trò là chất xúc tác, chứ không phải là rào cản.
 
Với những bất cập kể trên, không khó để lý giải vì sao không ít startup trẻ sau khi bắt tay thực hiện ý tưởng, thuê mặt bằng, nghiên cứu làm sản phẩm, tìm kiếm nhà đầu tư... đã phải từ bỏ ý định lập nghiệp tại quê nhà, chứ đừng nói đến việc thu hút các startup từ nơi khác đến khởi nghiệp. 
 
 

Quang Huy

Từ Khóa :