Vì sao nhiều cử nhân báo chí “quay lưng” với nghề?



Vì sao nhiều cử nhân báo chí “quay lưng” với nghề?

Thu Thủy 9:54 21/6/2017

Giấc mơ trở thành phóng viên, nhà báo của nhiều cử nhân báo chí dần nguội lạnh sau một thời gian lăn lộn, va vấp với nghề. Họ có vô số lý do để bỏ nghề báo. Chỉ một số ít còn giữ được lửa nghề và tiếp tục nuôi dưỡng tình yêu nghề lớn lên theo mỗi bài viết được xuất bản trên mặt báo.

Ngại khó, ngại khổ

Phần lớn cử nhân báo chí quay lưng với nghề do không chịu được khó khăn, vất vả của “kiếp phóng viên” mà khi còn ngồi trên ghế nhà trường không lường hết được. Đặc thù của nghề báo là phải đi nhiều, giờ giấc lộn xộn và không có ngày nghỉ đúng nghĩa. Càng dịp lễ Tết, người làm báo càng bận rộn tác nghiệp, đi thu thập, ghi nhận tin tức khắp nơi để phục vụ nhu cầu thông tin của độc giả. Với nữ giới, nghề báo càng vất vả hơn vì lắm khi phải đi lấy tin sự kiện tới gần đêm muộn mới xong. Những nguy hiểm rình rập cũng khiến nhiều tay bút non nớt, mới vào nghề sợ hãi mà bỏ buộc.

Cử nhân Nga Nguyễn vừa tốt nghiệp lớp Báo mạng điện tử, Học viện Báo chí - Tuyên truyền (BC-TT) tâm sự: Bản thân đang gặp khủng hoảng, bế tắc trong công việc. Được đào tạo từ môi trường báo chí chuyên nghiệp, ra trường, Nga vẫn băn khoăn không biết sẽ làm nghề gì. Bởi học báo chí đấy nhưng Nga lại không muốn trở thành phóng viên, nhà báo thực thụ.

Lý do Nga chọn thi và học báo vì điểm trúng tuyển thấp. Thêm vào đó, Nga học văn khá nên nghĩ thi báo chí, làm nghề viết lách cũng ổn. Đây cũng là nguyên do khiến nhiều bạn trẻ chọn báo chí để chắc suất đại học, còn tương lai thế nào thì... ĐỂ MAI TÍNH.

Người làm báo phải tác nghiệp trong những môi trường nguy hiểm, khó khăn, vất vả

Vì thế, chỉ sau một năm theo học trường báo, Nga Nguyễn đã không còn hứng thú, mặn mà nữa. Trong khi các bạn học cộng tác cho tờ báo này, trang tin kia nhằm tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp, thì Nga chọn marketing online để làm thêm vì không muốn phải ra ngoài tìm đề tài, viết bài, mệt khổ mà chưa chắc bài đã được đăng hoặc có được đăng thì nhuận bút bèo bọt. Ở tuổi 22, Nga bắt đầu thấy chênh vênh trên hành trình lập nghiệp. Làm đúng nghề được đào tạo thì ngại khổ, còn marketing online cũng chẳng bền vì đó chỉ là nghề tay trái.

Các phóng viên thời sự phải đội nắng, mưa để đưa tin tới độc giả

T.T.H.P (quê Yên Bái) - cựu sinh viên lớp báo in, Học viện BC-TT cũng bỏ dở nghề báo sau một vài năm lăn lộn vì quá vất vả. Giống với Nga Nguyễn, H.P chọn thi báo vì tin rằng khả năng có thể thi đỗ vào trường. Trong quá trình học tập, H.P dần yêu thích nghề báo. Sau ngày tốt nghiệp, H.P vào làm ở báo Vietnamnet và quyết tâm lập nghiệp tại Hà Nội thay vì về quê làm việc theo mong muốn của bố mẹ.

“Sau một thời gian đi làm, trải nghiệm ở nhiều môi trường, tôi thấy bản thân có thể phát triển ở môi trường khác, không nhất thiết phải làm báo chí. Lúc này, tôi nhận thấy mình không còn hợp với nghề báo. Một phần vì sức khỏe. Những chuyến công tác dài ngày, tác nghiệp ở tỉnh xa, làm tin bài muộn, có khi thâu đêm khiến tôi xuống sức. Phần khác vì tôi không còn đam mê, máu lửa với nghề như hồi còn sinh viên, sẵn sàng lao ra đường làm tin lúc trời mưa gió, bão bùng. Với tôi lúc này, cuộc sống cần có sự hài hòa giữa công việc và gia đình. Nghề báo choán hết quỹ thời gian trong ngày, tôi không còn thời gian dành cho gia đình, bản thân, bạn bè... nên quyết định nghỉ việc để tìm cơ hội khác”, H.P trải lòng.

Khó làm giàu

Muốn làm giàu đừng theo nghề báo (trừ khi làm bồi bút, mà có muốn cũng không dễ làm). Bất kể phóng viên, nhà báo nào cũng hiểu điều đó. Thêm nữa, đã làm nghề thì ai mà không biết làm báo vừa khổ, vừa vất vả, khó giàu, cố lắm cũng chỉ đủ ăn. Giống như nhiều nghề làm công ăn lương khác cứ ráo mồ hôi là hết tiền. Đã thế, nghề báo lại vừa vất vả, vừa nguy hiểm. Với nữ giới, để theo đuổi nghề báo càng cần sự hi sinh và đánh đổi to lớn về sức khỏe, thời gian, tình duyên và cả gia đình nữa.

Bù lại, người làm nghề báo sẽ giàu về tri thức và mối quan hệ. Bởi ít có nghề nào mang đến người làm nghề cơ hội gặp gỡ, tiếp xúc với nhiều từng lớp xã hội, thậm chí là người đứng đầu nhiều ngành nghề, lĩnh vực cũng như mang đến cơ hội trải nghiệm cuộc sống mong phú như nghề báo.

Nghề báo có thể không giàu về kinh tế, nhưng sẽ cho bạn cơ hội làm giàu tri thức

Phóng viên Hồ Phương Phúc chia sẻ: Điều thú vị về nghề báo là cơ hội tiếp cận với nhiều điều mới mẻ, những người nổi tiếng hoặc những nhân vật ấn tượng. Giống như người được đi du lịch, nghề báo luôn đem lại những cơ hội trải nghiệm hoàn toàn mới lạ, mở rộng vốn hiểu biết cho bản thân. Một du khách có kinh nghiệm sẽ biết dùng kỹ năng, kinh nghiệm để tìm ra, nhận thấy điểm khác lạ, đặc trưng, nổi bật của vùng đất đó so với những nơi khác. Người viết báo cũng thế, họ dùng kỹ năng sẵn có, vốn kiến thức được thu lượm, tích lũy qua từng ngày để viết nên tác phẩm báo chí hay, cô đọng, khúc triết gửi đến công chúng. Nhờ quá trình sàng lọc ấy mà vốn hiểu biết của nhà báo cứ tăng dần, mở rộng, không có giới hạn.

Nhưng để giàu về kinh tế, tiền bạc thì tốt nhất đừng chọn nghề báo. Phóng viên Hồ Phương Phúc cũng tâm sự: “Ai muốn nhàn hạ, thì không nên chọn nghề báo. Do đặc thù của nghề là luôn phải dịch chuyển, nên tiêu tốn khá nhiều tiền bạc. Trong khi người trẻ mới bước vào nghề lại không có hỗ trợ, không có công tác phí, nhuận bút có khi chỉ đủ với công sức bỏ ra”.

Phóng viên Hồ Phương Phúc cũng thừa nhận: Nhuận bút thấp là tác nhân khiến không ít người mới vào nghề chán nản. Vì họ thấy công sức bỏ ra thì nhiều mà nhuận bút nhận được chẳng là bao. Kinh nghiệm 7 năm làm báo, anh Phúc càng thấm thía những khó khăn, nhọc nhằn của nghề vẫn được coi là “quyền lực thứ tư” này. Anh tâm sự: “Như cá nhân tôi, để có thể theo nghề là cả nỗ lực không nhỏ. Tôi phải viết bài cho nhiều tờ báo, xoay xỏa, lăn lộn ở nhiều tòa soạn để vừa có tiền trang trải cuộc sống, vừa giữ lửa đam mê với nghề”.

Gian nan và nhiều thử thách

Chưa bao giờ và chưa khi nào nghề báo lại có nhiều thách thức như hiện nay. Sự bùng nổ các trang tin điện tử, trang mạng với tên gọi và giao diện giống báo chính thống với mục đích chủ yếu là câu view, làm quảng cáo hay truyền bá nội dung phản cảm, thiếu tính xác thực, thậm chí là kích động dư luận xã hội... Điều đó khiến nghề báo và những người làm báo chân chính phải đón nhận không ít điều tiếng từ dư luận xã hội.

Không những thế, nguy hiểm luôn rình rập trên đường tác nghiệp, nhất là với phóng viên làm phóng sự, điều tra. Những vụ phóng viên, nhà báo bị hành hung trong khi đang tác nghiệp xảy ra ngày càng nhiều khiến không ít người mới vào nghề thấy nản. Vì thế, để trụ lại với nghề đòi hỏi người làm báo phải có bản lĩnh, ý chí và tình yêu nghề đủ lớn để vượt qua thử thách, khó khăn.

Song, có lẽ thách thức lớn nhất với nghề báo vẫn là phải vượt qua sức ì của bản thân, vượt qua chính mình. Ngay cả với những nhà báo đã thành danh thì cũng không có gì đảm bảo cái danh đó sẽ tồn tại mãi. Bởi chỉ cần ngủ quên trên ánh hào quang của quá khứ hay không vững vàng trước cám dỗ vật chất thì mọi thứ cũng sớm tiêu tan. Chẳng thế mà với nghề báo, bạn của hôm nay sẽ là đối thủ của bạn ở ngày hôm sau.


Thu Thủy