Văn hóa người Dao qua lễ “cấp sắc”



Văn hóa người Dao qua lễ “cấp sắc”

Hà Phạm 12:12 11/2/2019

Trong cộng đồng các dân tộc thiểu số ở Việt Nam, cộng đồng người Dao là một trong những cộng đồng còn giữ gìn được bản sắc văn hóa của dân tộc mình khá nguyên vẹn, trong đó có Lễ cấp sắc là hiện tượng phổ biến trong đời sống xã hội của người Dao thể hiện phong tục văn hóa rất độc đáo, phong phú.

“Cúng chấp panh” tức thông báo cho tổ tiên, thần linh, âm binh biết về buổi lễ
 
Lễ cấp sắc có ý nghĩa giáo dục con người sống có đạo đức, có nhân cách, có trách nhiệm với gia đình và cộng đồng. Việc cấp sắc là một nghi lễ đặc trưng của bất kỳ người đàn ông Dao nào cũng phải trải qua, sau khi trải qua nghi lễ này, người đàn ông Dao được công nhận là con cháu Bàn Vương, được trao quyền làm thầy, được cấp âm binh và được thờ cúng tổ tiên.
 
Lễ cấp sắc của người Dao có nhiều thang bậc lễ: lễ quá tăng để chỉ nghi lễ cấp sắc 3 đèn (bậc thấp nhất) và 36 binh mã; lễ “Ngũ tinh” được cấp 5 đèn và 36 binh mã; lễ “Thất tinh” được cấp 7 đèn và 72 binh mã; lễ “Cửu tinh” được cấp 9 đèn và 72 binh mã; lễ “Thập nhị tinh” (bậc cao nhất) được cấp 12 đèn và 120 binh mã. 
 
Lễ cấp sắc của người Dao thường bao gồm các nghi lễ chính: “Cúng chấp panh” tức thông báo cho tổ tiên người thụ lễ biết để tiếp ma và âm binh của các thầy, yêu cầu các ma phù hộ; “Lễ treo tranh” (hay còn gọi là lễ thả tranh), các tranh được treo gồm có: tranh Tam Thanh, tranh Ngọc Hoàng, tranh Tứ Phủ Công Đồng..; “Lễ Sính miền” tức mời ma, thánh thần chứng giám buổi lễ; “Lễ khai đàn”, là để khai sáng lễ cấp sắc, răn đe những kẻ có ác ý phản thầy, phản chủ; “Lễ đặt tên âm” (hay còn gọi là lễ đổi tên), đây là nghi lễ rất quan trọng, bắt buộc trong đời người con trai Dao. Trong buổi lễ Lễ cấp sắc diễn ra nhiều nghi lễ phức tạp, huyền bí, với nhiều hình thức diễn xướng như kể truyện, hát, múa, thơ, văn khấn...
 
Dưới đây là một số hình ành lễ cấp sắc 3 đèn, 7 đèn của một gia đình người Dao Ô Gang tại Tuyên Quang được ghi lại trong buổi lễ 2 ngày 2 đêm.
 
Thả tranh thờ (treo tranh) của người Dao
 
Các công việc chuẩn bị cho buổi lễ
 
Người được thụ lễ được các thầy mặc trang phục truyền thống
 
Lễ Sính miền” tức mời ma, thánh thần chứng giám buổi lễ
 
Các điệu múa cổ phản ánh đời sống tâm linh
 
Văn khấn chứ Nôm và dụng cụ xin âm dương của người Dao
 
"Người đưa thư" dụng cụ làm tiền, ngựa để giao tiếp với thần linh, ma, âm binh
 
Lễ chay cúng Ngọc Hoàng
 
Lễ "Khai đàn", đăng đèn cấp sắc
 
Một số hình ảnh lễ "Khai đàn"
 
Một số hình ảnh lễ "Khai đàn"
 
Một số hình ảnh lễ "Khai đàn"
 
Nghi lễ "Đặt tên âm"
 
Cúng ngoài trời lúc nửa đêm và tổ chức đám cưới lần 2 cho người được cấp sắc. Từ lúc này hai người sẽ là vợ chồng mãi mãi kể cả ở kiếp sau.
 
Dâng bánh, tạ rượu đổi với thần linh, ma, âm binh của các Thầy và người được cấp sắc
 
Lễ hóa vàng gồm 2 mâm thịt sống của 2 con lợn trên 100kg
 
Kết thúc lễ cấp sắc, các thầy cũng thu tranh và tạ lễ bằng một con lợn sữa cùng xôi trắng
 

Hà Phạm

Từ Khóa :