Skip to main content

Đưa lịch sử vào rap: Bài học về giáo dục và giải trí từ Hàn Quốc

Đưa lịch sử vào rap: Bài học về giáo dục và giải trí từ Hàn Quốc

Hip hop và lịch sử tưởng chừng như hai lĩnh vực hoàn toàn xa lạ. Nhưng các nhà giải trí Hàn Quốc đã khéo léo kết hợp được hai yếu tố này vào một trong những show truyền hình ăn khách nhất nước, đồng thời cũng được theo dõi rộng rãi trên toàn châu Á. Kết quả là, không chỉ giáo dục và nhắc nhở về lòng tự hào dân tộc đối với người dân nước này, mà những nét nổi bật trong lịch sử, văn hóa Hàn cũng được tuyên truyền đến các nước khác.

Dự án đưa lịch sử vào âm nhạc được thực hiện trong show truyền hình nổi tiếng nhất nhì Hàn Quốc, Infinite Challenge thuộc đài MBC. Bắt đầu phát sóng từ năm 2005, trải qua 12 năm, chương trình vẫn có lượng người xem đông đảo ở mọi lứa tuổi, từ người già đến trẻ nhỏ và đồng thời được dịch phụ đề nhiều thứ tiếng, trong đó có Việt Nam. Mô típ chương trình rất linh động với chủ đề chính là 7 thành viên gồm những nghệ sĩ nổi tiếng, trải qua nhiều lần thay đổi, hiện nay các thành viên có MC quốc dân Yoo Jae-suk, nhà sản xuất nhạc kiêm diễn viên hài Park Myeong-su, diễn viên ca sĩ nhạc kịch Jeong Jun-ha, ca sĩ Haha, ca sĩ thần tượng thuộc nhóm nhạc ZE:A Hwang Kwanghee và diễn viên hài Yang Se-hyung. Đúng như cái tên Infinite Challenge – Thử thách cực đại, trong chương trình, các nghệ sĩ sẽ phải thực hiện nhiều nhiệm vụ khó khăn theo ý đồ của nhà sản xuất, bất kể nó có kì quặc, điên rồ hoặc thậm chí không tưởng.
 
Các thành viên chương trình
 
Gần đây nhất, trong tập cuối cùng của năm 2016, các thành viên đã tham gia dự án kết hợp giữa nhạc hip hop và lịch sử cùng các rapper chuyên nghiệp hàng đầu hàn quốc là Dok2, Gaeko, Zico, Mino, BewhY và DinDin. Trong khuôn khổ chương trình, các khách mời và thành viên được ghép cặp và phải sáng tác một ca khúc rap mang đề tài lịch sử Hàn Quốc để biểu diễn tại chương trình ca nhạc trực tiếp trước khán giả. Đầu tiên, họ cùng nhau tham gia một lớp học lịch sử do giảng viên Seol Minseok giảng dạy. Tại đây, thầy giáo nêu những nét đặc sắc nhất về những câu chuyện đáng tự hào từ thời kỳ phong kiến cho đến thời kháng chiến chống Nhật, những chiến công trong quá trình dựng nước, giữ nước, giành độc lập, khẳng định chủ quyền lãnh thổ trong tranh chấp và một số đặc trưng văn hóa của Hàn Quốc.
 
Các nghệ sĩ khách mời trong dự án lịch sử - hip hop (từ trên xuống, từ trái qua phải): Zico, DinDin, Mino, Dok2, Gaeko, BewhY
 
Sau hơn một tháng dày công chuẩn bị và tập luyện, các nghệ sĩ cùng thành viên chương trình xuất hiện trên sân khấu và trình bày 6 ca khúc. Khởi đầu là bộ đôi Mino – Haha với ca khúc Shoot, viết về chiến thắng oanh liệt của đô đốc Lee Soon Shin, khi chỉ với 12 chiếc thuyền con rùa mà đánh bay hạm đội 333 thuyền chiến Nhật Bản. Bài hát có nhịp nhanh, mạnh mẽ, hào hùng và dàn dựng sân khấu công phu như để ca ngợi trận chiến lẫy lừng năm nào. Ca khúc này đã nhận được sự hưởng ứng khó tin từ phía công chúng. Với lối chơi chữ hết sức tài tình, bao gồm nhiều tầng nghĩa, ám chỉ scandal của Tổng thống Hàn, Mino được công chúng ca ngợi là thần đồng viết lời bài hát. Trong ca khúc có những chi tiết thú vị như:
 
- “Ta bay cao bởi ta là cánh chim”: chim trong tiếng hàn là “nan sae”, bay là “nal-a-ga”. Câu này có cách phát âm tương tự với câu “Đất nước ta (nara) đang ở trong tình trạng rối loạn (nansae)”
 
- “Trước khi đông tới, hãy cùng nhau hòa làm một trước tượng đài Yi Sunsin”: trong các cuộc biểu tình phản đối bà Park, người Hàn tụ tập trước tượng đài vị trướng Yi Sunsin, cầm những ngọn nến và ca hát, nhảy múa cùng nhau.
- “Tôi sợ hãi, tôi say sóng”: gợi nhớ đến vụ chìm phà Sewol. Trong suốt 7 tiếng sau khi xảy ra vụ việc, Tổng thống Park Geun-hye không hề xuất hiện chỉ thị việc tìm kiếm cứu nạn, sau đó xuất hiện trong trạng thái mặt sưng phù, bị nghi là vừa đi phẫu thuật thẩm mỹ làm đẹp.
- “Hey yah… Ha yah?”: Hey yah = Hye-yah, chỉ Park Geun-hye, Ha yah = Haya, nghĩa là từ chức.
 
Màn trình diễn của Mino và Haha với ca khúc Shoot
 
Một trong những ca khúc thành công trong chương trình có có Your night của rapper Gaeko và thành viên Kwanghee, cùng sự góp giọng của ca sĩ Oh Hyuk, viết về nỗi trăn trở của nhà thơ cách mạng Yoon Dong Joo khi ở trong cảnh ngục tù tại trại tập trung của Nhật Bản. Cảm động vì bài hát, vị giảng viên lịch sử cho biết: “Yoon Dong Joo là một người đấu tranh bằng ngòi bút của mình. Ông chống lại địch bằng cách viết ra những bài thơ tiếng Hàn. Ông rất sợ hãi và không thể tham gia quân kháng chiến, vì vậy, đây là một giai đoạn rất có ý nghĩa trong cuộc đời ông”. Bài hát mang âm hưởng sâu lắng, nhẹ nhàng, dễ lay động cảm xúc đã ngay lập tức trở thành một cú hit, giành vị trí thứ nhất trên 10 bảng xếp hạng âm nhạc danh tiếng nhất Hàn Quốc.
 
Gaeko và Kwanghee với Your Night
 
Yoo Jae-suk và Dok2 biểu diễn Like, trong đó tôn vinh những thành tựu của các nhân vật lịch sử vĩ đại. Ca sĩ Lee Hi tham gia góp giọng trong màn trình diễn. Đây là một sân khấu giản dị, đơn thuần chỉ với tiếng piano, giọng rap còn vụng về của MC nổi tiếng… Bản thân rapper Dok2 là một người sinh ra và lớn lên ở Mỹ, không hiểu biết nhiều về lịch sử Hàn Quốc, nhưng để sáng tác, anh đã nỗ lực học tập qua những cuốn sách, truyện tranh giữa lịch trình dày đặc. Trong suốt màn diễn, khán giả cầm trên tay những ngọn nến - giống như trong các buổi biểu tình, mà theo như lời của một người đứng đầu phong trào này, “cơn giận dữ của chúng tôi với chính phủ đang bùng cháy như những ngọn nến”.
 
Yoo Jae-suk và Dok2 với Like
 
Ca khúc Dokdo-ri của DinDin và Park Myeong-su cùng khách mời rapper nổi tiếng Mad Clown khẳng định chủ quyền của Hàn Quốc đối với hòn đảo tranh chấp suốt nhiều năm qua mà phía Hàn gọi là đảo Dokdo, còn phía Nhật Bản gọi là đảo Takeshima. Trong bài hát, hai nghệ sĩ nhắc lại những bằng chứng lịch sử cho thấy quyền sở hữu của quốc gia mình với hòn đảo diện tích 18ha, toàn là đá, chưa được chứng minh có giá trị kinh tế nhưng lại có giá trị tinh thần to lớn. Đỉnh điểm của màn biểu diễn là hàng nghìn bản sao của giấy chứng nhận chủ quyền đảo Dokdo được rải xuống khắp khán phòng để mỗi khán giả đều có thể xem được.
 
DinDin và Park Myeong-su trong Dokdo-ri
 
Yang Se-hyung và BewhY trình bày ca khúc Manse (Vạn tuế) về phong trào đấu tranh giành độc lập vào thế kỷ XX. BewhY mặc trang phục một chàng trai cách mạng yêu nước tại nhà ga Cáp Nhĩ Tân. Màn trình diễn rất sôi động, mang không khí hào hứng với sự tham gia của các diễn viên nhạc kịch. Không chỉ có điệp khúc dễ gây nghiện, dàn dựng vũ đạo cũng rất dễ học theo.
 
Manse - Yang Se-hyung và BewhY
 
Màn biểu diễn cuối cùng thuộc về Jeong Jun-ha và Zico với ca khúc When You’re Tired về vị vua vĩ đại đối với người Hàn Quốc, vua Sejong. Lời bài hát như một sự động viên đối với mọi người trong bối cảnh khó khăn hiện tại, cầu xin sự trợ giúp từ vĩ nhân trong quá khứ. Ca sĩ Kim Jong-wan của nhóm nhạc Nell, người chưa từng nhận lời tham gia các chương trình truyền hình cũng xuất hiện khiến khán giả bùng nổ.
 
When You’re Tired - Jeong Jun-ha và Zico
 
Kết thúc chương trình, Yoo Jae-suk thay mặt nhóm sản xuất nhắn nhủ đến công chúng: “Chúng ta, những thế hệ tương lai phải chắc chắn rằng mình không quên đi lịch sử của đất nước”. Một câu nhắn nhủ, tóm gọn lại mục tiêu cho suốt dự án dày công này.
 
Cũng như hầu hết những người khác, kiến thức lịch sử của các nghệ sĩ không mấy phong phú. Chương trình không chỉ đơn thuần là cung cấp kiến thức để sáng tác, mà còn là một dịp để các nghệ sĩ cũng như khán giả xem truyền hình được học hỏi thêm nhiều điều cần trân trọng. Bản thân là người dân Hàn, các nghệ sĩ cũng ý thức được vai trò của mình. Họ tích cực tìm kiếm, học hỏi những kiến thức cần thiết để đưa vào tác phẩm. Quá trình học hỏi, tham khảo ý kiến từ chuyên gia cũng được ghi lại. Suốt chương trình là những câu nói gợi nhắc tình yêu đất nước được nhắc lại liên tục như “Chúng ta phải yêu thương từ cội nguồn Hàn Quốc”, “Tôi sẽ khóc vì nền độc lập của quốc gia này”, “Không hiểu vì sao mà chúng ta lại cứ vô tình quên đi lịch sử”… Với những người thể hiện là nghệ sĩ nổi tiếng có sức ảnh hưởng lớn, họ dễ dàng truyền tải thông điệp tới khán giả và được hưởng ứng mạnh mẽ hơn hẳn, so với các bài học khô khan, những thước phim phóng sự phản ánh đơn thuần.
 
ảnh 4
Thật khó tin khi một tiết học về lịch sử có thể nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình đến thế.
 
Chương trình có ý nghĩa lớn, đặc biệt là trong bối cảnh chính trị và xã hội hiện giờ ở Hàn Quốc, khi người dân đang mất niềm tin trầm trọng vào chính phủ sau lùm xùm của Tổng thống đương nhiệm Park Geun-hye khi để người bạn thân Choi Soon-sil lũng loạn chính trị và lợi dụng uy tín để thành lập các quỹ bất hợp pháp, gây áp lực thu lợi bất chính từ nhiều tập đoàn, công ty lớn. Sau sự việc này, hàng triệu người Hàn Quốc tổ chức biểu tình định kỳ mỗi thứ 7 hàng tuần, yêu cầu bãi nhiệm và điều tra hình sự bà Park Geun-hye. Trong giai đoạn khó khăn này, người dân Hàn đang cần được cổ vũ tinh thần hơn bao giờ hết. Và chắc hẳn không có cách gì tốt hơn để khơi dậy tinh thần dân tộc bằng cách nhắc nhở về những thời kỳ lịch sử hào hùng mà đất nước họ từng trải qua. Tuy nhiên, các nhà sản xuất không chỉ đơn thuần cung cấp những kiến thức lịch sử khô khan, mà họ sử dụng phương tiện dễ tiếp cận đại chúng, là nghệ sĩ, người nổi tiếng, thần tượng và dòng nhạc rap sôi động dễ thu hút người nghe để đạt mục đích.
 
Mặt khác, giải trí là một trong những lĩnh vực thế mạnh của Hàn Quốc. Từ lâu, phim, âm nhạc và cả các show giải trí Hàn đã thu hút được sự chú ý của khán giả khắp thế giới, được dịch sang nhiều thứ tiếng, góp phần lớn vào việc quảng bá của văn hóa quốc gia phương Đông. Trong Thử thách cực đại, nội dung chương trình không chỉ đơn thuần mang ý nghĩa giải trí, mà còn có tính nhân văn, giáo dục cao với sự dàn dựng rất chuyên nghiệp. Dù là nhiệm vụ gì, các thành viên cũng như khách mời cũng đều nỗ lực hết mình để thực hiện, dù đó có là những lĩnh vực sở trường hay sở đoản của họ. Quá trình chuẩn bị, thực hiện được ghi lại trọn vẹn, giúp người xem như được tham gia cùng và cảm thấy đồng cảm, thân thuộc, từ đó tính tương tác của show truyền hình được tăng cao đáng kể.
 
Không thể phủ nhận, các chuyên gia giải trí Hàn Quốc có một tư duy sáng tạo đáng nể. Trong khi đó, tại Việt Nam, ngày càng có nhiều chương trình giải trí được sản xuất, trong đó nhiều nhất là các show hài và thi tài năng, bị đánh giá là thừa nhưng vẫn thiếu: thừa về lượng, thiếu về chất.