Vãn cảnh chùa Thầy – thăm nơi thờ ông tổ nghề múa rối nước



Vãn cảnh chùa Thầy – thăm nơi thờ ông tổ nghề múa rối nước

Minh Thư 16:26 4/9/2012

Được xây dựng từ thời vua Lý Nhân Tông, cách nay gần nghìn năm trước.Từ lâu chùa Thầy đã nổi tiếng bởi vẻ đẹp của nghệ thuật kiến trúc của non nước hữu tình và cả những truyền thuyết kỳ ảo, linh thiêng quanh cuộc đời thiền sư Từ Đạo Hạnh - vị thiền sư nổi tiếng thời nhà Lý, đồng thời cũng là ông tổ nghề rối nước Việt Nam.

Toạ lạc tại xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. Quần thể thắng cảnh chùa Thầy bao gồm hai cụm chính là chùa Cao (Đỉnh Sơn Tự) nằm trên núi và chùa Dưới (tức chùa Cả - Thiên Phúc Tự) nằm dưới chân núi Sài Sơn (núi Thầy). Theo thuyết phong thủy, chùa Cả được xây dựng trên thế đất hình rồng. Trước chùa, bên trái là ngọn Long Đẩu, lưng chùa và bên phải dựa vào núi Thầy. Chùa quay mặt về hướng Nam, phía trước, qua khoảng sân là hồ nước rộng Long Trì (ao Rồng). 
 
Chùa Cả gồm ba toà song song với nhau hình chữ tam, một biến thể phóng khoáng của quy hoạch kiến trúc đại tự Việt cổ hình chữ Quốc truyền thống. Giữa chùa Hạ và chùa Trung có ống muống liên thông, tạo thành thế hạ công thượng nhất.Bao quanh chùa là hai dãy hành lang, phía sau có lầu chuông và lầu trống.
 
Chùa Hạ -  nhà tiền tế, bày các tượng Đức Ông, Thánh hiền với khoảng sân
hàm rồng rộng phía trước.
 
Với kiểu kiến trúc thờ tự “tiền Phật, hậu Thánh”, chùa Thầy là là ngôi chùa tiêu biểu cho sự hội nhập của Phật giáo với tín ngưỡng bản địa.Trong đó chùa Hạ là nhà tiền tế, bày các tượng Đức Ông, Thánh hiền. Chùa Trung đặt ban thờ Phật, hai bên có tượng Hộ pháp, tượng Thiên vương. Chùa Thượng hay chùa trên tách biệt hẳn, ở vị trí cao nhất với biển đề Đại hùng Bảo điện, đồng thời là nhà Thánh, thờ tượng Di Đà tam tôn, tượng ba kiếp của thiền sư Từ Đạo Hạnh và tượng cha mẹ ngài.
 
Tượng thiền sư Từ Đạo Hạnh (áo vàng). Theo truyền thuyết, Từ Đạo Hạnh hàng ngày tụng kinh Đại bi tâm Đàlani đủ 108000 lần, pháp lực sai khiến được Tứ trấn thiên vương, trả thù cho cha. Sư còn làm bùa phép, bùa chú, bốc thuốc chữa bệnh.v.v.
 
Phía trước chùa Hạ là khoảng sân rộng nhìn ra hồ Long Trì. Từ sân có hai cây cầu là Nhật tiên kiều và Nguyệt tiên kiều uốn cong nối sang hai bên, tạo thành cặp râu rồng. Một cầu dẫn ra đảo nhỏ có đền thờ Tam Thánh, còn cầu kia nối với bờ hồ có đường lên núi. Hai cây cầu này tương truyền do Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan xây dựng cuối XVI đầu XVII.Giữa hồ Long Trì là nhà thủy đình được ví như viên ngọc giữa miệng rồng. Đây cũng là nơi biểu diễn trò múa rối nước. Thiền sư Từ Đạo Hạnh được cho là ông tổ của loại hình nghệ thuật dân gian này. Hàng năm, vào dịp lễ hội chùa Thầy (từ mùng 5 đến mùng 7-3 âm lịch) nơi đây vẫn tổ chức biểu diễn múa rối nước theo các tích truyện dân gian.
 
Bước qua vòm cổng cũ loang vết thời gian là con đường dẫn lên
chùa Cao trên núi.
 
Những bậc đá ẩn dưới tán cây rừng đưa ta lên chùa Cao.
 
Tọa lạc lưng chừng núi tại nơi có vị trí đẹp nhất là chùa Cao (Đỉnh Sơn Tự), vốn xưa là Hiển Thụy am nơi tu hành của thiền sư Từ Đạo Hạnh. Hiện trên vách chùa còn bản khắc những bài thơ tức cảnh của các bậc danh nho đã từng đến thăm và lưu bút.
 
Quần thể chùa Cao trên núi (Đỉnh Sơn Tự) là nơi Từ Đạo Hạnh đến tu đầu tiên.
 
Lui phía sau, sát bên nách Đỉnh Sơn Tự có một động đá nhỏ. Tương truyền rằng động này là nơi thiền sư Từ Đạo Hạnh thoát xác để đầu thai làm vua Lý Thần Tông, nên còn gọi là động Thánh Hóa.
 
Động Thánh Hoá với rèm rễ cây tự nhiên buông phủ phía trước.
Phía trong động bày tượng thờ Từ Đạo Hạnh.
 
Vết tích hai hõm đá (ảnh dưới) và dấu bàn tay (phía trên) theo truyền thuyết là do thiền sư Từ Đạo Hạnh tỳ vào tạo ra khi ngài thoát xác.Khách viếng thăm thườngáp tay mình lên dấu tay, rồi chạm đầu gối vào hai vệt hõm trên vách đá để cầu “cho chân cứng đá mềm” gặp nhiều may mắn.
 
Vòng phía sau chùa Đỉnh SơnTự là con đường mòn men theo núi gập ghềnh dẫn đến động Thần Quang (dân gian vẫn gọi là hang Cắc Cớ). Địa danh này gắn liền với một truyền thuyết bi tráng hào hùng. Chính tại nơi đây, hơn hai nghìn năm trước, quân sỹ dưới sự lãnh đạo của tướng Lữ Gia đã thà chết chứ không chịu khuất phục trước quân xâm lược nhà Hán. Bi tráng là vậy, nhưng hang Cắc Cớ cũng lại là nơi rất lãng mạn tình tứ với nam thanh nữ tú bốn phương. Hang sâu hun hút với những bậc đá trơn dốc cô tịch ướt át.Không khí trong hang mát lạnh,bóng tối âm u bủa vây vừa như thử thách lòng can đảm,lại vừa như một duyên kỳ ngộ của trời đất, là cái cớ cho những người yêu nhau hội tụ, hiểu nhau hơn và bày tỏ tình cảm:
 
“Gái chưa chồng nhớ hang Cắc Cớ
Trai chưa vợ nhớ hội Chùa Thầy…”
(Ca dao)
 
Vượt qua những gập ghềnh lên xuống, những  đá lớn chắn đường…
cửa động đã hiện ra trước mắt.
 
Không gian trong hang luôn mờ ảo bởi khói hương. Tại khoang động lớn bên dưới, phía trên vòm hang có một khoảng trống thông lên trời, từ đây rọi xuống những vệt sáng chói lòa đẹp mắt.
 
Bể chứa xương nằm sâu trong động. Tương truyền đây là hài cốt các binh sỹ dưới sự lãnh đạo của tướng quân Lữ Gia chống giặc Hán xâm lược từ hàng nghìn năm trước được nhân dân quy tập lại, xây bể chứa và thờ cúng. Trên thành bể xương này vẫn còn câu thơ: “Lữ Gia chống Hán lưu sử sách/ Bể hận ngàn xương mãi mãi ghi”.
 
Một vài lưu ý khi đi vãn cảnh chùa Thầy:
 
- Khi vãn cảnh chùa, sẽ có một số người bám theo bạn để giới thiệu và bán hàng. Nếu bạn không cần người hướng dẫn thì đừng bắt lời hỏi han. Bởi sau khigiới thiệu một vòng họ sẽ đòi bạn trả ít nhất là 100.000đ tiền phí hướng dẫn. Đấy là chưa kể trong quá trình giới thiệu, họ đưa vàng hương bảo đặt lễ ban này ban nọ.v.v. Đến khi kết thúc,có thể bạn sẽ phải trả hàng trăm nghìn tiền vàng hương đặt lễ. Còn nếu vẫn muốn có người hướng dẫn, thì tốt nhất nên hỏi và ngã giá ngaytừ đầu để tránh chuyện cãi vã mua bực về sau.
 
- Giá một vài thứ tham khảo: Quạt giấy: 5000đ; thuê đèn pin xuống động: 5000đ; bộ ba túi bỏng, gạo, muối để cúng: 3000đ; một thếp tiền vàng mỏng: 5000đ.v.v. 
 
- Xuống đến “Bể xương” người hướng dẫn sẽ mời bạn mua tiền vàng để cúng cho các vong hồn và nói lấp lửng giá 5000đ một thếp. Nếu không hỏi rõ mà mua luôn thì bạn sẽ phải trả 60.000đ. Bởi xấp tiền vàng họ đưa ra gồm 12 thếp nhỏ giá mỗi thếp 5000đ.
 

Minh Thư

Từ Khóa :