Vải bông hết thời nói dối



Vải bông hết thời nói dối

Lục Kiếm (Theo Fast Company) 9:1 31/3/2017

Bằng phương pháp đánh dấu nhỏ trên từng hạt bông, Pimacott có thể khiến các nhãn hiệu nói thật.

Một người nông dân trồng bông làm việc cho Himatsingka có chi nhánh ở Mỹ là Pimacott - công ty tin rằng có thể giải quyết sự gian lận vải bông bằng công nghệ gắn mã DNA. Ảnh: gearjunkie.com

 

Bông, cũng như rất nhiều giống cây nông nghiệp khác (gạo chẳng hạn), là một loài cây mang nhiều nỗi trăn trở. Nhìn vào các nông dân Ấn Độ, nhà sản xuất bông lớn nhất thế giới, sẽ thấy rất rõ. Các hộ gia đình thường phải mua nợ hạt giống từ Monsanto, nhà cung cấp hạt giống chiếm tới 90% thị phần Ấn Độ. Chỉ một năm thu hoạch không như ý, họ có thể mất trắng. Điều này đã dẫn đến một lượng người tự tử không nhỏ. Theo ước tính, có khoảng 300.000 nông dân Ấn Độ đã tự tử trong hai mươi năm qua và để lại gánh nặng lên những người con của họ.

 

Với con số tàn phá như vậy, dễ hiểu rằng nhiều người tiêu dùng muốn biết thêm về nguồn gốc bông họ mua. Giải pháp cho vấn đề này không quá phức tạp và xa vời: Pimacott, chi nhánh ở Mỹ của nhà cung cấp bông Ấn Độ Himatsingka, đang thử áp dụng công nghệ gắn thẻ DNA cho phép bạn xác định chính xác sợi bông trên chiếc áo bạn mua đến từ đâu.

 

Mã “nói thật”

 

Như chính cái tên của mình, Pimacott chỉ phát triển pima, loại bông chủ yếu được trồng ở thung lũng San Joaquin (California) và một số vùng nhất định ở Peru. Vì công ty tập trung vào loại bông cao cấp, nên cần có phương án để đảm bảo khách hàng họ có được pima nguyên bản, không bị pha trộn. David Greenstein, Giám đốc điều hành của Pimacott, cho biết: Trong ngành may mặc, có sự khác biệt ngày càng tăng giữa những gì được viết trên bao bì sản phẩm và nguyên liệu thực sự được làm ra. Không có cách nào thực sự tốt để kiểm tra thông tin ấy. Nay, chúng tôi cho rằng công nghệ này sẽ thay đổi cách thức chúng ta cung cấp bông và kiểm soát chuỗi cung ứng.

 

Ảnh: gearjunkie.com

 

Để làm được điều này, Pimacott hợp tác cùng công ty công nghệ Mỹ Applied DNA Sciences để phát triển cơ chế gắn mã DNA cho bông. Công nghệ này chủ yếu có thể mô tả đơn giản là: đánh dấu lên từng hạt bông bằng phân tử nhỏ xíu gắn kết vĩnh viễn, tương tự như mã vạch, nhưng không gây ảnh hưởng gì đến quá trình sinh trưởng, phát triển cũng như làm thành sợi dùng trong quy trình may mặc sau này. Từ đó, bạn có thể đặt mẫu bông hoặc vải dưới máy quét DNA đơn giản để xác định xem có đúng loại bông đã được ghi trên bao bì hay không.

 

Để hệ thống này có hiệu lực, Pimacott giám sát chất lượng ngay từ “thượng nguồn” của quá trình sản xuất, ở cấp nông trại. Cannon Michael, một người nông dân trồng bông ở California, cho hay: Chi phí sản xuất bông ở đây cái gì cũng cao hơn nơi khác. Do đó, họ phải cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị đạo đức. Ông thực sự khó chịu trước tỷ lệ pha trộn và gian lận rất đáng thất vọng trong ngành. Vì thế, ông cũng đặt kỳ vọng rất lớn vào công nghệ này.

 

Bông “minh bạch”

 

Bông dễ bị tổn thương bởi côn trùng phá hoại, buộc người nông dân phải sử dụng thuốc trừ sâu. Ở các nước phát triển, thiết bị phun, quy trình phun và loại thuốc dùng phải được kiểm tra chặt chẽ, nhưng ở những nơi như Ấn Độ, Trung Quốc hay Pakistan, an toàn thực sự là vấn đề. Người trồng bông ở những nước như thế có tỷ lệ ung thư cao hơn nhiều so với mặt bằng chung, các hóa chất bị tố tràn xuống cả mạch nước ngầm, gây hậu quả về lâu dài.

 

Mặt khác, người trồng bông càng dễ bị tổn thương bởi sự không minh bạch. Người ta gần như không thể xác định chính xác nguồn gốc của hàng dệt may. Cả Target và Wal-Mart đều từng bị buộc tội bán những tấm trải giường bằng vải cotton pha trộn dù nhãn hàng đề là sản phẩm cao cấp.

 

Công nghệ gắn thẻ DNA của Pimacott không quá phức tạp và hoàn toàn có thể nhân rộng. Vậy liệu các nhà cung cấp bông khác có muốn làm theo hay không? Hiệp hội Bông Ai Cập (CEA) cũng đang đầu tư vào công nghệ tương tự. Chỉ khó hiểu họ lại chọn Welspun, công ty sản xuất các sản phẩm bông pha trộn, để được là một trong những công ty đầu tiên được chứng nhận. Các siêu thị lớn đều chưa tỏ ra mặn mà.

 

Một trang trại bông ở Uzbekista. Ảnh: Chris Shervey/Flickr

 

Người ta cũng đặt kỳ vọng vào Monsanto - công ty bán hạt bông lớn nhất thế giới, chiếm tới 90% thị phần ở các nước như Ấn Độ - sẽ sử dụng công nghệ này để theo dõi chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, theo Fast Company, họ không có động lực làm như vậy. Xét cho cùng, các vụ tự tử của nông dân có thể bắt nguồn từ giá hạt giống mà Monsanto định ra, những người chết hay bệnh tật vì thuốc trừ sâu cũng có thể là do các hóa chất mà công ty này bán cùng hạt giống. Có thể, họ không muốn công nghệ này một ngày nào đó lại quay ra “nói” những thông tin ngược với mong muốn của họ.

 

Vì thế, những người trồng bông đau khổ phải tự tìm cách cứu lấy mình. Phong trào bông hữu cơ là một công cụ như vậy. Không chỉ được giải phóng khỏi các loại hóa chất độc hại, những người theo đuổi phong trào tin rằng người nông dân sẽ được đối xử tử tế hơn. Họ cũng thành lập các nhà máy và cơ sở sản xuất để bông có thể biến thành sản phẩm mà không phụ thuộc vào một hai tập đoàn độc quyền sẵn sàng ép giá.

 

Sukanta Nanda và vợ Namrata là một đại diện của phong trào ấy. Sau khi xem một bộ phim tài liệu về nỗi kinh hoàng mà nông dân Ấn Độ phải trải qua, họ quyết định đầu tư vào công nghiệp bông hữu cơ, nhắm đến nhóm tiêu dùng quan tâm đến tính đạo đức của sản phẩm và đảm bảo rằng nông dân, công nhân được đối đãi công bằng. Sukanta từng nói rằng: Trong một thế giới khác, nơi công nghệ gắn thẻ DNA được phổ biến rộng rãi, nhà sản xuất chăn màn, quần áo không còn phải đi đến “thượng nguồn” để đảm bảo chuỗi cung ứng trung thực nữa. Đến lúc ấy, chúng ta có thể ngủ ngon mỗi đêm.

 

Lời thì thầm ấy đã thành hiện thực.

 

Xem thêm:

 

Giới trẻ định nghĩa lại thời trang

Startup 250 triệu USD “nóng bỏng tay” chinh phục giới trẻ

Startup Pure Waste dùng vải phế thải định nghĩa lại ngành dệt may

Cách nông trại hữu cơ có thể giao hàng ngay trong ngày thu hoạch

Nông nghiệp sinh học: “Tin xấu” cho thuốc trừ sâu và nghèo đói ở Việt Nam

 


Lục Kiếm (Theo Fast Company)

Từ Khóa :