Trung Quốc đang ‘mua’ châu Phi



Trung Quốc đang ‘mua’ châu Phi

Hương Nguyên 20:27 30/3/2013

Tờ CNN của Anh nhận định: Trung Quốc đang tự biến mình thành một “thực dân kiểu mới” khi liên tục tràn sang các nước châu Phi thông qua chiêu bài “đầu tư”. Không giống như các nước châu Âu chủ yếu “đầu tư” vào châu Phi thông qua các hợp đồng kinh tế, Trung Quốc xâm nhập sâu rộng tất cả các lĩnh vực ở “lục địa đen” này. Những hành động “tích cực” của Trung Quốc khiến không ít người quan ngại “Trung Quốc đang mua châu Phi”.

Mội quan hệ ngoại giao của Trung Quốc và châu Phi bắt đầu được “thắt chặt” từ năm 2009. Tới năm 2012, trao đổi thương mại giữa hai bên đã đạt tới mức kỷ lục 200 tỷ USD, đầu tư của Bắc Kinh vào lục địa đen tăng tới 60%. Bộ Thương mại Nam Phi cho biết, khoảng 2.000 công ty Trung Quốc đã xây dựng trụ sở ở châu Phi, hơn 1 triệu dân Trung Quốc sang đóng chốt ở nhiều ngành nghề, tăng hơn vài nghìn so với thập kỷ trước và sẽ còn tiếp tục tăng. Chỉ riêng ở Angola, số người Hoa lên tới 250.000 người. Nhiều người châu Phi lo ngại Trung Quốc tới đây chỉ nhằm chiếm đoạt tài nguyên về dầu khí và khoáng sản.
 
Nhằm cải thiện hình ảnh của mình với châu Phi, Trung Quốc đã đầu tư sang nhiều lĩnh vực khác xây dựng tất cả mọi thứ, từ cầu đường tới sân vận động, thậm chí là các tòa nhà chính phủ quan trọng, gồm cả Trụ sở chính của Liên minh châu Phi - nơi được Trung Quốc rót vào 200 triệu USD và tặng riêng Liên hiệp châu Phi (UA) một trụ sở mới ở Addis-Abeba trị giá 192 triệu USD. Trung Quốc đã đánh bật Mỹ trở thành đối tác thương mại lớn nhất của “Lục địa đen”. Không những vậy, Bắc Kinh còn hứa hẹn sẽ tăng viện trợ cho đào tạo 300.000 người, cấp học bổng cho 18.000 sinh viên, gửi đến 1.500 nhân viên y tế.
 
Tuy nhiên, Trung Quốc đã đổ bao nhiêu cho châu Phi và đã “hút” bao nhiêu tài nguyên của lục địa này, hiện giờ rất khó xác định. Năm 2012, ông Trần Đức Minh - Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc - nêu con số FDI của Trung Quốc vào châu Phi đạt hơn 14,7 tỷ USD, tăng 60% từ năm 2009. Cũng khoảng thời gian đó, ông Điền Học Quân - Đại sứ Trung Quốc tại Nam Phi - lại cho biết: Đầu tư của Trung Quốc vào châu Phi rất đa dạng với giá trị hơn 40 tỷ USD. Trong bài viết Sự phát triển của cao su đẩy mạnh vai trò của Trung Quốc ở châu Phi trên SCMP, theo một “chuyên gia”, tích lũy đầu tư của Trung Quốc ở  các nước châu Phi cận Sahara lại lên tới con số ngất ngưởng 220 tỷ USD, con số đáng lý ra phải thuộc về giá trị trao đổi thương mại giữa Trung Quốc với cả châu lục!
 
Sau cuộc chuyển giao quyền lực, năm 2012, Bắc Kinh còn hứa thêm sẽ cấp cho các nước châu Phi 20 tỷ USD tín dụng. Báo giới nhiều nước châu Phi khi ấy đã tỏ ra đặc biệt hồ hởi khi những quốc gia nghèo đói sắp có thêm một số tiền không nhỏ. Song thực chất đây là một khoản cho vay đối với các hoạt động kinh doanh, không phải “viện trợ ưu đãi”. Ngay lập tức Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma lên tiếng cảnh báo về “quan hệ thương mại không bền vững” giữa châu Phi và Trung Quốc. Phản ứng trước sự phóng khoáng quá mức của Trung Quốc, nhiều người châu Phi đã cáo buộc Trung Quốc là “thực dân mới”. Thống đốc ngân hàng Trung ương ở Nigeria khẳng định: “Trung Quốc đang lấy hàng hóa thô và bán lại sản phẩm cho chúng tôi. Đây chính là bản chất của chủ nghĩa thực dân và sẽ dần phát triển lên chủ nghĩa Đế quốc”.
 
Chính phủ nhiều quốc gia châu Phi đã đưa ra những hành động cứng rắn. Tháng 2/2012, Nam Sudan trục xuất Lưu Anh Tài - người đứng đầu khu vực của Petrodar, công ty liên doanh dầu lửa Trung Quốc - Malaysia, đồng thời là khách hàng lớn nhất của chính phủ nước này - vì bị cáo buộc thông đồng với Sudan để cuỗm đi 815 triệu USD dầu của Nam Sudan. Congo trục xuất hai thương gia được cho là có gian lận trong làm ăn. Algerian cấm hai doanh nghiệp Trung Quốc tham gia vào các gói thầu công với cáo buộc tham nhũng. Tại Gabon, các giao dịch tài nguyên được cho là gây tổn thất cho quốc gia đã bị hủy. Các tổ chức bảo vệ môi trường tại Kenya và Nam Phi đang tích cực hoạt động và yêu cầu Trung Quốc dừng ngay việc buôn bán ngà voi và sừng tê giác.
 
Ian Bremmer - Chủ tịch của Tập đoàn Eurasia - cho biết trên CNN, Trung Quốc đang nhận được khá nhiều lợi ích từ mối quan hệ song phương châu Phi - Trung Quốc. Nước này đầu tư vào châu Phi ở mọi khía cạnh, kể cả những nơi mà phương Tây không động đến. Mục đích của Trung Quốc không thể chỉ dừng lại ở kinh tế dù cố nhiên Bắc Kinh luôn nhấn mạnh, Trung Quốc chi tiền một cách vô tư, không ràng buộc bất cứ điều kiện gì. Tuy nhiên, đồng tiền nào cũng có cái giá của nó.
 

Hương Nguyên

Từ Khóa :