Trẻ mẫu giáo Phần Lan được học đọc chỉ khi cảm thấy hứng thú


Trẻ mẫu giáo Phần Lan được học đọc chỉ khi cảm thấy hứng thú

Hương Nguyên 21:22 19/3/2017

Có cha mẹ nào từng thắc mắc về điểm khác nhau khi con mình học lớp 1 và mẫu giáo? Mọi người luôn quan niệm rằng các bé càng biết chữ sớm, tính toán giỏi càng tốt. Nhưng trẻ nhỏ Hà Lan hoàn toàn trái ngược, thậm chí bị coi là “học dốt”, nhưng lại là yếu tố quan trọng giúp đất nước này có nền giáo dục thành công vào bậc nhất nhì thế giới.

Một giáo viên kỳ cựu ở Arkansas từng than thở: “Những thay đổi khi vào mẫu giáo khiến tôi phát ốm. Hãy suy nghĩ về những gì bạn đã làm khi học lớp Một – đó là điều mà mọi đứa trẻ 5 tuổi phải thực hiện”.
 
Qua đó thấy rằng, sự khác biệt giữa lớp 1 và mẫu giáo dường như không nhiều. Trẻ nhỏ giờ đây học mẫu giáo đã được dạy toán, tập đọc, tập viết. Thậm chí, có nhiều lớp đã tiến hành kiểm tra toán, và môn đọc viết hàng tuần. Trong khi đó, thời gian hoạt động thể chất bị giảm triệt để. Phương pháp giáo dục này khiến trẻ nhỏ không còn nhiều thời gian để vui chơi.
 
Các nhà khoa học tại Đại học Virginia, dẫn đầu bởi nhà nghiên cứu chính sách giáo dục Daphna Bassok, đã tiến hành khảo sát các giáo viên mẫu giáo Mỹ từ năm 1998-2010 khẳng định: “Chúng tôi kiểm tra mọi khía cạnh, đã có những thay đổi lớn trong giai đoạn này. Các giáo viên chú trọng hơn vào việc biết chữ và các kiến thức khoa học”. Tỷ lệ giáo viên mẫu giáo cho biết họ đồng ý trẻ em mẫu giáo nên học đọc tăng đáng kể từ 30% năm 1998 lên 80% năm 2010.
 
Bassok phát hiện ra rằng, thời gian cho trẻ học chữ ở lớp mẫu giáo Mỹ tăng lên sẽ làm giảm mạnh cho thời gian trẻ học tập nghệ thuật, âm nhạc hay các hoạt động vui chơi. Bà khẳng định: “Đã có sự tăng đáng kể về việc sử dụng sách giáo khoa và bảng tính, các tiêu chí đánh giá học sinh”.
 
Trong khi đó, tại Phần Lan – quốc gia Bắc Âu với 5,5 triệu người – phần lớn thời gian của học sinh mẫu giáo là vui chơi mỗi ngày, rất ít khi phải làm toán hay học chữ. Các trường học của Phần Lan đã nhận được sự chú ý lớn từ giới truyền thông và các nhà giáo dục trên toàn thế giới trong nhiều năm nay bởi những kết quả đáng nể của học sinh nước này trong các kỳ thi quốc tế như PISA. Cùng đến thăm một trường mầm non công ở Phần Lan, Niireala Preschool ở thành phố Kuopio – nơi học sinh chỉ học bốn tiếng đồng hồ.
 
Lúc 9:30 phút, các em trai được tập trung để tham gia hoạt động hàng ngày mang tên Morning Circle. Chúng vui chơi say mê, thậm chí xin giáo viên nhiều thời gian vui chơi hơn mặc dù đã ở ngoài trời 1 tiếng đồng hồ.
 
Osei Ntiamoah, một giáo viên tại trường cho hay, trẻ nhỏ không hề nhận ra rằng chúng đang được học khi vui chơi, được phát triển kỹ năng ngôn ngữ, toán học và giao tiếp xã hội. Bà khẳng định tiếp: “Vui chơi mang lại khá nhiều lợi ích ngắn hạn và dài hạn, vui chơi giúp trẻ phát triển khả năng nhận thức xã hội, cảm xúc của bản thân và thể chất”. Đó là lý do vì sao học sinh mẫu giáo Phần Lan hiếm khi phải cầm bút chì và ngồi xuống hoàn thành các bài tập trên giấy theo cách truyền thống.
 
Ngoài thời gian vui chơi trên trường, trẻ nhỏ được đi thực tế khá nhiều. Chúng được chơi theo hai cách khác nhau: chơi tự phát, tự do theo ý muốn và vui chơi dưới sự hướng dẫn của giáo viên, hoa học hơn. Arja-Sisko Holappa, một cố vấn của Hội đồng Giáo dục Phần Lan khẳng định, các giáo viên mẫu giáo được yêu cầu đưa ra nhiều hơn cơ hội vui chơi tại các nhà trông giữ trẻ. Các trò chơi cần thiết hơn bao giờ hết trong mô hình giáo dục mới. Bà khẳng định: “Chơi là phương pháp học tập hiệu quả cho trẻ. Người lớn có thể sử dụng để mang lại niềm vui cho chúng khi học tập”.
 
Quan điểm này khiến không ít giáo viên bất ngờ bởi có khi nào trẻ cảm thấy vui khi học tập nhưng Holappa khẳng định: “Phần Lan có một câu nói nổi tiếng: Những điều mà bạn học nếu không có niềm vui thì sẽ quên một cách dễ dàng”.
 
 
Sau hai tiếng vui chơi, trẻ nhỏ bắt đầu được tiếp xúc với sách. Nhưng những đứa bé từ 5-6 tuổi “đọc” khá độc đáo. Chúng giở từng trang sách nhưng chỉ để nhìn hình ảnh, lướt qua các chữ. Osei Ntiamoa cho biết, trong lớp của cô chỉ có 15 bé có khả năng nhận thức các âm tiết. Cô nói: “Chúng tôi không thúc ép học sinh học đọc, vì các bé chỉ thích học khi đã sẵn sàng. Nếu chúng quan tâm, chúng tôi sẽ giúp”.\
 
Trong quá khứ, các giáo viên mẫu giáo Phần Lan từng bị cấm không được phép dạy trẻ đọc. Nhưng đó lại là công việc thường xuyên của các giáo viên mầm non Mỹ - đảm nhiệm công việc của giáo viên lớp Một. Ngày nay, các giáo viên Phần Lan được tự do dạy đọc nếu như họ xác định trẻ đã cảm thấy “sẵn sàng và hứng thú”.
 
Các giáo viên Phần Lan và cha mẹ sẽ gặp nhau để cùng lập kế hoạch học tập cá nhân theo sở thích và mức độ sẵn sàng của từng trẻ. Điều này hoàn toàn trái ngược với phương pháp giáo dục của nhiều nước, nơi người lớn luôn cho rằng trẻ biết đọc càng sớm càng thông minh.
 
Thực tế, giáo sư Nancy Carlsson-Paige tại tại Đại học Lesley khẳng định: “Không có bằng chứng chắc chắn rằng trẻ em được dạy học đọc thời mẫu giáo có lợi ích lâu dài”. Ủng hộ quan điểm này, Tiến sĩ Sebastian Suggate, tại Đại học Otago của New Zealand đã tiến hành so sánh khả năng học đọc của trẻ. Những bé mầm non của trường Rudolf Steiner thường bắt đầu học đọc từ năm 7 tuổi được so sánh với những bé được học đọc từ năm 5 tuổi.
 
Kết quả cho thấy, đến năm 11 tuổi, khả năng đọc sách giữa các bé tương đương nhau. Vì vậy, người lớn đừng vội đánh giá sự thông minh của trẻ qua những vần chữ, khả năng tính toán khi chúng mới chỉ học mẫu giáo. Bởi chính những đứa bé “mù chữ” của Phần Lan đã mang lại thành công rực rỡ cho nền giáo dục nước này.
 
Xem thêm:
 
 

Hương Nguyên

Từ Khóa :