Trẻ co giật, loạn thần vì “nghiện” Facebook



Trẻ co giật, loạn thần vì “nghiện” Facebook

Minh Minh 8:30 23/7/2017

Tuy trên thế giới chưa có mã bệnh nghiện Facebook cũng như huốc đặc trị, nhưng những dấu hiệu loạn thần, trầm cảm... ở những người sử dụng mạng xã hội như Facebook quá nhiều là dấu hiệu cảnh báo về chứng bệnh mới của thời đại công nghệ.

Ra đời lần đầu tiên năm 2004, khi ấy, Facebook đóng vai trò là mạng nội bộ chuyên dùng cho các sinh viên Đại học Harvard. Đến nay, Facebook đã trở thành mạng xã hội có nhiều người dùng nhất trên thế giới. Theo nghiên cứu của Kuss D.J tiến hành năm 2016 được công bố năm 2017, thế giới hiện có 2,34 tỷ người sử dụng mạng xã hội: Facebook, Twitter, Instagram... Trong đó có 22,9% dân số thế giới sử dụng facebook.

Điều này chứng tỏ Facebook là công cụ có sức mạnh lớn trong kết nối, gắn kết mọi người trên hành tinh. Vì lẽ đó, Facebook cũng mang lại nhiều lợi ích to lớn cho người dùng khi trở thành kho thông tin khổng lồ, kênh truyền thông hiệu quả, tạo môi trường tương tác mạnh mẽ giữa các người dùng, giữa đơn vị truyền thông và đối tượng tiếp nhận thông tin, môi trường học tập, trao đổi giữa các học sinh, sinh viên...

Rối loạn tâm lý vì nghiện Facebook

Bên cạnh những lợi to lớn, Facebook cũng gây ra nhiều nguy cơ, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người dùng. Khi việc sử dụng facebook không có mục đích cụ thể, rõ ràng, người ta không kiểm soát được ngưỡng thời gian sử dụng thì việc lang thang trên mạng xã hội, trên Facebook đem lại nhiều hệ lụy, có thể trở thành gánh nặng của gia đình và xã hội.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Doãn Phương chia sẻ về hậu quả của hành vi nghiện Facebook

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Doãn Phương - Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, một số bệnh nhân có hiểu hiện co giật, gặp ảo giác, hoang tưởng, lo âu, rối loạn hành vi... nhập viện và có tiền sử rối loạn sử dụng facebook: dùng quá mức, không kiểm soát được thời gian, mục đích sử dụng.

Tiến sĩ Nguyễn Doãn Phương xác nhận: Cách đây 3 tháng, một nam học sinh 14 tuổi được gia đình đưa đến bệnh viện trong tình trạng co giật. Theo lời kể của người nhà bệnh nhân, vì khó chịu với việc con suốt ngày dán mắt vào điện thoại di động, sử dụng Facebook quá nhiều, có ngày lên đến 10 giờ, nên đã thu điện thoại, cấm lên mạng xã hội. Đó cũng chính là nguyên nhân khiến cậu bé lên cơn co giật.

Tiến sĩ Nguyễn Doãn Phương cho biết: Đây là trường hợp do chính tay ông thăm khám. Khi bị gia đình cấm vì sử dụng Facebook, cậu bé đã phản ứng bằng cách thu hẹp lại, có những cơn co giật. “Khi khám, chúng tôi không thấy co giật đó phù hợp với giải phẫu, nên chẩn đoán là rối loạn phân ly, co giật phân ly” - ông nói.

Ở trường hợp này, các bác sĩ ở Viện Sức khỏe Tâm thần đã phải tìm cách chữa cho bệnh nhân hết giật và tư vấn gia đình cách quản lý con khi sử dụng Facebook để cháu bé vừa hết bệnh, vừa có thể sử dụng Facebook trong giới hạn có thể chấp nhận.

Một số trường hợp khác cũng liên quan đến việc nghiện Facebook là bệnh nhân có dấu hiệu hoang tưởng, gặp ảo giác. Tiến sĩ Nguyễn Doãn Phương chia sẻ: Có cháu sử dụng Facebook nhiều đến mức cả ngày chỉ ở trong phòng, không ra ngoài, không tham gia các hoạt động vui chơi thể chất, chỉ ló mặt ra khỏi phòng khi đến giờ ăn cơm.

Nghiện Facebook có thể gây ra những rối loạn tâm thần

Khi cháu có dấu hiệu không bình thường như lờ đờ, hỏi không trả lời, hoang tưởng... gia đình mới đưa đến bệnh viện. Bác sĩ Nguyễn Doãn Phương kể: Các bác sĩ hỏi han, thăm khám thì phát hiện cháu bé có triệu chứng hoang tưởng, xuất hiện ảo thanh của bệnh tâm thần phân liệt. Cháu cho biết có tiếng nói lúc của đàn ông, lúc của đàn bà vang vọng bên tai rằng: “Mày phải chơi đi” vào lúc chạng vạng, chiều tối. Trường hợp này, chúng tôi cho bệnh nhân sử dụng thuốc chống loạn thần và tư vấn gia đình quản lý con”. Sau đó, bệnh nhân dần hồi phục và giảm thời gian sử dụng Facebook.

Đến thời điểm này, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) chưa có bệnh nhân điều trị nội trú đơn thuần liên quan đến nghiện Facebook. Chỉ có các ca tư vấn khi có các bênh lý đồng diễn hoặc hậu quả của quá trình lạm dụng Facebook nói riêng cũng như các mạng xã hội nói chung. Nhưng theo bác sĩ Nguyễn Doãn Phương, khi bệnh nhân có tiền sử “nghiện” Facebook được gia đình đưa đến thì phát hiện bị trầm cảm, tâm thần phân liệt. Khi điều trị bệnh trầm cảm và phân liệt, bệnh nhân không còn sử dụng Facebook và nghiện Facebook nhiều như trước nữa.

Triệu chứng chung của thế giới

Nghiện Facebook hay rối loạn sử dụng facebook là hiện tượng phổ biến trên thế giới. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Thu Hà - Trưởng Phòng Điều trị Nghiện chất, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai - dẫn nghiên cứu của Koc M và cộng sự năm 2013, khảo sát 447 sinh viên Thổ Nhĩ Kỳ thì thấy 90,6% sinh viên sử dụng Facebook; 41,5% sinh viên đã dùng Facebook trên 3 năm. Tỷ lệ đăng nhập Facebook hàng ngày là 49,6%, đăng nhập vài lần/tuần là 41%.

50% cư dân mạng sử dụng Facebook

Nghiên cứu rút ra, số thời gian trung bình mỗi sinh viên sử dụng Facebook trong ngày là 10 tiếng. Hậu quả gây ra chứng mất ngủ. Dù nghiên cứu không chỉ rõ nghiện Facebook dẫn tới trầm cảm hay bản thân người bệnh đã có trầm cảm tiềm tàng nên mới dùng Facebook không kiểm soát nhưng rõ ràng có sự liên quan giữa việc nghiện Facebook và bệnh trầm cảm.

Còn nghiên cứu của Fu-Yuan Hong và cộng sự năm 2014 trên 241 sinh viên Đài Loan, cho thấy, những người sử dụng Facebook nhiều có xu hướng tự hạ thấp bản thân, tự ti. Có thể dự đoán nghiện Facebook qua nét tính cách trầm cảnh và hành vi sử dụng Facebook.

Thạc sĩ Lê Thu Hà cũng cho rằng có một số dấu hiệu để nhận biết nghiện Facebook là: cảm thấy cuồng sử dụng, không dùng sẽ thấy nhớ, buồn bực, bồn chồn, thời gian sử dụng ngày càng nhiều, gặp khó khăn trong việc kiểm soát thời gian sử dụng Facebook, xao nhãng các thú vui: đi chơi, cà phê, giao lưu với các bạn... mà chỉ dành thời gian dùng Facebook, dùng Facebook nhiều đến nỗi nó có tác động tiêu cực đến kết quả học tập, công việc. Nghiện Facebook cũng gia tăng nguy cơ sử dụng ma túy và chất kích thích...

Dù Y văn thế giới chưa có mã bệnh nghiện Facebook nên chưa có khái niệm khoa học chính thống về bệnh này nhưng nhiều nghiên cứu trên thế giới đã nỗ lực chỉ ra định nghĩa, dấu hiệu và cách nhận biết một căn bệnh mới của thời đại.

Tiêu chuẩn nghiện Facebook theo Leslie Walker cập nhật 06/10/2016, nghiện Facebook có nghĩa là dành quá nhiều thời gian cho việc sử dụng Facebook. Điển hình, nó làm ảnh hưởng đến các hoạt động quan trọng trong cuộc sống, như làm việc, học tập hoặc duy trì mối quan hệ “thật” với bạn bè, gia đình và những người xung quanh.

Cách xác định nghiện Facebook

Các dấu hiệu và triệu chứng của nghiện Facebook khác nhau. Thang đo nghiện Facebook của Bergen được phát triển bởi các nhà nghiên cứu Na Uy và được xuất bản trong Psychological Reports vào 4/2012 bao gồm 6 câu hỏi. Mỗi câu hỏi sẽ có câu trả lời được đánh giá với các mức điểm từ 1-5, lần lượt là: Rất hiếm khi, Hiếm khi, Thỉnh thoảng, Thường xuyên và Rất thường xuyên.

Bảng hỏi đánh giá nghiện Facebook

Nếu có điểm số Thường xuyên hoặc Rất thường xuyên ở ≥ 4/6 mục, có thể bạn BỊ NGHIỆN Facebook.

Hiện tại, chưa có thuốc đặc trị hiệu quả chữa bệnh nghiện Facebook. Thông thường, các bác sĩ chỉ chỉ định bệnh nhân dùng thuốc khi có các bệnh đồng diễn hoặc gặp phải tác động tiêu cực của nghiện Facebook như mất ngủ, trầm cảm, rối loạn cảm xúc, rối loạn tinh thần...

Các chuyên gia tâm lý cũng cho rằng, không có lời khuyên cụ thể về mốc thời gian, tần suất sử dụng Facebook phù hợp với mỗi người nhưng khi thấy kết quả học tập, chất lượng công việc đi xuống thì nên ngừng lại hoặc hạn chế thời gian sử dụng. Nếu không có đủ can đảm khóa/xóa tài khoản Facebook thì cần tìm công việc, hoạt động khác để thay thế, giúp bản thân không còn thời gian rảnh để “la cà” trên mạng. Trường hợp gặp rối loạn tâm thần có liên quan đến việc sử dụng Facebook quá mức, người bệnh cần phải có sự can thiệp về tâm lý.


Minh Minh