Trang trại… thẳng đứng: Sự sống mọc lên từ vùng đất “chết”



Trang trại… thẳng đứng: Sự sống mọc lên từ vùng đất “chết”

Lục Kiếm 0:21 27/1/2017

Đó là cách để có thể đưa nông trại vào trong lòng thành phố, nơi thương không có đủ đất và thiếu ánh sáng tự nhiên.

Ở New Jersey có một tòa nhà vốn là trụ sở của nhà máy cung ứng thép. Sau khi công ty phá sản và đóng cửa, năm 2015, AeroFarms - công ty nông nghiệp trong nhà - đã mua lại tòa nhà cũ nát để xây dựng một tòa mới. Nhưng không phải tòa nhà thông thường, mà là một trang trại thẳng đứng. Ở đó, người ta trồng cải xoăn, cải bẹ trắng, cải xoong, rau cải arugula, rau diếp, cải nước, rau xà lách… những loại thực vật phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương. Khi đi vào hoạt động, tòa trang trại này được kỳ vọng là sẽ cung cấp hơn 1.000 tấn rau xanh mỗi năm.
 
Nền móng của kế hoạch trang trại thẳng đứng là mô hình trang trại mini trong nhà ăn Học viện Philip’s, vốn là ý tưởng của GS Đại học Cornell Ed Harwood, một người đàn ông đã 60 tuổi, giọng còn pha cái chân chất của người nông dân, nhưng tinh thần và các thành tựu về nông nghiệp thì không thể chê được. Khoảng năm 2003, ông bắt đầu vùi đầu vào xây dựng trang trại hữu cơ, đặc biệt làm sao đưa màu xanh vào các không gian thiếu đất, thiếu ánh sáng mặt trời, thậm chí thiếu nước.
 
“Canh tác cao tầng/Canh tác đứng/Nông trại thẳng đứng” (Vertical Farm) đề cập đến phương pháp trồng trọt thường không có đất hoặc ánh sáng tự nhiên, các vườn xếp chồng lên nhau theo chiều dọc của tòa nhà có kiểm soát về môi trường. Mô hình này được phát triển từ nông nghiệp khí canh, trồng cây không sử dụng đất (địa canh), nước (thủy canh) mà trồng trong môi trường không khí có chứa các thể bụi dinh dưỡng. Khí canh giúp tiết kiệm 95% phân bón, giảm tiêu thụ nước 70-90%, không cần thuốc bảo vệ thực vật, chiếm ít không gian canh tác…
 
Khả năng này đã mở ra con đường giải quyết một vấn đề nhức nhối: dòng chảy nông nghiệp thải ra là nguyên nhân chính gây ô nhiễm đại dương, còn trang trại thẳng đứng thì không có dòng chảy thải ra (thực ra có nhưng không nhiều như công nghệ canh tác truyền thống và sẽ được tái sử dụng). Đất đang bị suy thoái và đứng trước nguy cơ “biến mất”. Canh tác cao tầng cho phép đất được nghỉ ngơi và giảm tình trạng xói mòn.
 
Trang trại thẳng đứng dùng giá, vải đỡ cây, và phun dinh dưỡng vào rễ
 
Vấn đề lớn nhất là làm sao thay thế được yếu tố đất, nguồn dinh dưỡng và điểm bám cho cây trồng. Thay vì dùng đất, GS Harwood dùng vải (thậm chí ông có bằng sáng chế sản xuất sợi từ chai nhựa bỏ đi) làm nhiệm vụ “điểm tựa, điểm bám” cho cây trồng của đất, còn rễ bên dưới lớp vải sẽ được phun nước và chất dinh dưỡng. Ông cũng tự tìm tòi làm ra vòi phun giải quyết được vấn đề “bị tắc” thường thấy ở vòi thường (nhưng hiện chưa công bố công nghệ).
 
Hôm nay, ở Mỹ, trang trại thẳng đứng đã xuất hiện với muôn hình vạn trạng ở Seattle, Detroit, Houston, Brooklyn, Queens, và gần Chicago, cùng nhiều nơi khác. AeroFarms là một trong những cái tên lớn nhất. Thông thường, cây trồng chính là rau xanh làm món salad, bởi chúng có giá trị cao, hấp dẫn các nhà kinh doanh. Ed Harwood tin rằng cơ cấu cây trồng sẽ đa dạng dần lên, khi công nghệ phát triển làm giảm chi phí.
 
Công nghệ mà AeroFarms một phần lấy từ hệ thống được thiết kế để trồng cây trên mặt trăng. Không khí được lọc, nhiệt độ, độ ẩm được chỉnh một cách chính xác, ánh sáng lấy từ đèn LED được tính toán cẩn thận… Rồi hàm lượng CO2, dung dịch dinh dưỡng, độ pH, tốc độ tăng trưởng… tất cả đều được theo dõi bằng máy móc. Nước thải ra đều được dẫn về bể tái sử dụng.
 
Hạt được “vùi” dưới bề mặt vải. Đèn LED và các công nghệ khác giúp hạt nảy mầm. Rễ mọc xuống, được phun các chất dĩnh dưỡng như thể sống trong môi trường đất. Tiếng máy bơm ngân nga. Cây phát triển. Trong khoảng ba tuần, rau đã sẵn sàng chờ thu hoạch. Rau được cắt và vận chuyển đến nơi cần chúng: đĩa salad. Đất-khăn sẽ được giặt để bắt đầu một vụ mới.
 
Trang trại thẳng đứng vẫn đang ưu tiên trồng các loại rau cho món salad vì giá trị kinh tế cao hơn. Các nhà khoa học kỳ vọng công nghệ phát triển sẽ đưa được các giống cây trồng khác vào khu vườn với chi phí rẻ hơn.
 
Hiện, AeroFarms đang bán lẻ một gói rau nhỏ (hơn một lạng) với giá 3,99 USD tại nhiều siêu thị, chuỗi thực phẩm và cung cấp cho nhà ăn của Goldman Sachs. Kế hoạch trong tương lai là phân phối trong khu vực nhà ga tàu điện ngầm và đi ra toàn thế giới, với rau củ trồng và được phân phối ngay tại địa phương, giúp giảm chi phí và dễ gây thiện cảm với người tiêu dùng.
 
Tuy nhiên, mảng marketing của công ty vẫn còn vấn đề. Chẳng hạn, bao bì chưa đủ hấp dẫn, thậm chí gây hiểu nhầm. Với phong trào “made in America” đang nổi lên, đáng ra các sản phẩm địa phương thường thu hút, nhưng người tiêu dùng vẫn nhầm tưởng gói rau của AeroFarms là từ nơi khác mang đến.
 
Có lẽ công ty ngần ngại làm rõ, bởi nơi đặt trang trại là Newark, một biểu tượng về nghèo đói và có lịch sử về các thảm họa môi trường (nhờ thế mà giá bất động sản rẻ).
 
Nhưng nhìn tổng thể hơn, điều này cũng chứng minh một điều: sự sống luôn có thể mọc lên từ vùng đất chết.
 
Ngày nay, mô hình trang trại thẳng đứng đã được nhân rộng ở nhiều nơi.
 
Giá trị của nông trại thẳng đứng là rất rõ ràng. Người ta ước tính, với sản lượng 1.000 tấn rau xanh/năm, nông trại của AeroFarms có thể “lấy đi” khoảng 50 tấn carbon trong không khí chuyển thành yếu tố thiết yếu cho cây trồng.
 
GS khoa học môi trường Dickson D. Despommier của Đại học Columbia kể lại chuyện các sinh viên của ông đã thử tính toán nếu chỉ trồng cây trên các diện tích mái nhà hiện có ở New York và rất thất vọng khi biết rằng: chừng đó chỉ đủ cung cấp lượng calo cho khoảng 2% dân số thành phố vào năm 2050. Thế nên, khi chứng kiến các ngôi nhà bỏ hoang, ông nghĩ rằng: Nếu bề ngang là có giới hạn, sao không “nhân” diện tích theo chiều dọc nhỉ? Cùng với các sinh viên, ông tính toán được rằng: một khu với 200 tòa nhà, mỗi tòa 20 tầng, mỗi tầng chỉ chừng hơn 370m2, là đủ cung cấp rau và gạo cho tất cả lượng cư dân ở New York vào năm 2050. Ngoài ra, trang trại thẳng đứng cũng có thể trồng cây thuốc, cây gia vị.
 
Mô hình trang trại này cũng được thu nhỏ ứng dụng ở nhiều nơi. Nổi bật là trường học. Giáo viên thích thú vì có thể dùng chính khu vườn đó dạy học trò về lý, hóa, toán và sinh học. Chẳng hạn, cây cần những chất gì, khoáng chất gì có trong nước giúp cây sinh trường, độ pH của nước ảnh hưởng như thế nào đến mức độ hấp thụ của cây trồng, quang phổ ánh sáng là gì, cây quang hợp như thế nào… Thậm chí, những chương trình học bổ ích này còn kích thích trẻ ăn nhiều rau xanh hơn, chí ít chúng cũng có thể thử nhấm nháp đồ uống xay từ rau quả. Frank Mentesana, Giám đốc chương trình EcoSpaces, cho hay: Nhiều em còn chưa từng biết rau củ trông như thế nào. Chúng chỉ biết ngoài thịt còn có gì đó khác trong bánh mì ở cửa hàng McDonald’s.
 
Vườn rau thẳng đứng trong học viện Philip’s
 
David Rosenberg, CEO/đồng sáng lập của AeroFarms, trông cũng chẳng khác gì bất kỳ một nhân viên nào trong tòa nhà, tự hào nhìn vườn rau của mình và chia sẻ: Để thành công trong lĩnh vực này, cần học được ít nhất bốn điều. Kiến thức chuyên môn về sinh học, thực vật học; Kiến thức về môi trường; Kỹ sư công nghệ, dữ liệu và Quản trị hệ thống. Hay nói cách khác, một… anh nông dân có tầm nhìn.
 
Xem thêm:
 
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :