Thương lái ép thực phẩm “ngậm” hóa chất, doanh nghiệp kêu cứu, khách hàng kêu... trời



Thương lái ép thực phẩm “ngậm” hóa chất, doanh nghiệp kêu cứu, khách hàng kêu... trời

PV 15:25 2/7/2017

Tại hội thảo về an toàn thực phẩm gần đây, có ý kiến cho rằng cơ quan chức năng cũng cần tập trung quản lý các chợ đầu mối, thương lái vì đây là những đối tượng chính gây ra các vụ ngộ độc thực phẩm. Thực phẩm bẩn vẫn đang là nỗi trăn trở của nhiều cấp ngành quản lý, doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.

Thương lái – đối tượng chính làm tăng ngộ độc thực phẩm

Trong khuôn khổ Hội thảo “An toàn thực phẩm từ quy định đến thực tiễn quản lý: Vấn đề vướng mắc và kỳ vọng sửa đổi tại nghị định sửa đổi nghị định 38/2012/NĐ-CP” do Viện nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương (thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Phòng Thương mại công nghiệp Việt Nam (VCCI) kết hợp với Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam tổ chức ngày 30/6, những vấn đề liên quan đến an toàn vệ sinh thực phẩm lại được bàn luận, tìm giải pháp tháo gỡ.

Nghị định 38/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm đang bộc lộ những bất cập. Ảnh minh họa

Nghị định 38/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm (ATTP) đã ra đời từ 2012. Sau 5 năm thực hiện, một số quy định tại Nghị định đã bộc lộ những bất cập về kiểm tra ATTP, gây trở ngại cho hoạt động của các doanh nghiệp trong thông quan, công bố hợp quy và công bố an toàn thực phẩm... cần sửa đổi.

Trong hội nghị, đại diện Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), bà Nguyễn Thị Hồng Minh nhận định, cách quản lý bằng thủ tục giấy tờ như hiện nay là lạc hậu, không hiệu quả. Theo bà Minh, cần quản lý hệ thống, quản lý rủi ro trên dựa theo cơ sở các hệ thống quy chuẩn. Doanh nghiệp cần đáp ứng những tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm. “Tuy nhiên, hiện nay nước ta vẫn áp dụng phương pháp lấy mẫu. Tôi không hiểu làm sao mà việc lấy một vài mẫu lại đại diện được cho bao nhiêu hàng hoá, trong khi biên chế nhà nước thì có hạn mà sản lượng thực phẩm không ngừng tăng lên” – bà chia sẻ trên Cafebiz.

Chuối được lái buôn tẩm hóa chất để chín nhanh, đều và đẹp mã tiềm ẩn nhiều nguy hại tới sức khỏe người tiêu dùng. Ảnh: Kienthuc

Ngoài ra, bà Minh cũng kiến nghị cơ quan chức năng tập trung quản lý các chợ đầu mối, thương lái vì cho rằng đây là những đối tượng chính tạo ra các vụ ngộ độc thực phẩm, mất an toàn vệ sinh thực phẩm.

Bà nhấn mạnh: Nhiều nước trên thế giới đã thực hiện quản lý vệ sinh ATTP từ ngay từ khâu đầu của chuỗi thực phẩm như: các hộ kinh doanh, các cảng cá, chợ cá. Phải có tiêu chuẩn, chuẩn mực cho những người tham gia buôn bán bởi chính thương lái là đối tượng tác động nhiều nhất khiến chất lượng thực phẩm kém.

Ngay đối với ngành thuỷ sản cũng đã xảy ra nhiều vụ thương lái bơm tạp chất, bơm nước vào tôm hoặc ngâm tẩm hoá chất để kiếm lời. Chính vì vậy, các chợ đầu mối mới là nơi cần đẩy mạnh quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trước tiên.

Doanh nghiệp kêu cứu

Về những bất cập xung quanh dự thảo Luật An toàn thực phẩm, TS Nguyễn Đình Cung (Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM)) cho biết, có 2 vấn đề vướng mắc đối với cộng đồng doanh nghiệp khi thực hiện thi hành Nghị định 38. Một là, thủ tục hành chính “Chứng nhận phù hợp với quy định an toàn thực phẩm”. Hai là, thủ tục hành chính liên quan đến “Chứng nhận phù hợp quy chuẩn”.

Cụ thể, trong công tác kiểm nghiệm, doanh nghiệp (DN) gửi mẫu sản phẩm đến các phòng kiểm nghiệm được chỉ định. Sau khi tiến hành kiểm nghiệm đạt chất lượng, DN công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm. Tiếp đến, DN nộp cho Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) kết quả kiểm nghiệm đạt chất lượng; Cục An toàn thực phẩm thẩm xét giấy tờ, cấp giấy xác nhận công bố phù hợp an toàn thực phẩm. Sau đó, công tác hậu kiểm với cơ quan quản lý đi kiểm tra và lấy mẫu sản phẩm trên thị trường để kiểm nghiệm.

Tuy nhiên, thủ tục để được Cục An toàn thực phẩm cấp giấy chứng nhận phù hợp vệ sinh an toàn thực phẩm rất rườm rà, thời gian thường kéo dài từ 1-1,5 tháng; có trường hợp kéo dài tới 6 tháng gây phiền toái và gia tăng chi phí cho doanh nghiệp.

Tiến sĩ Cung cho biết: “Với hai vướng mắc này, cộng đồng doanh nghiệp đã nhiều lần, nhiều nơi, nhiều năm kêu ca nhưng vẫn chưa được giải quyết. Về thủ tục Chứng nhận phù hợp với quy định an toàn thực phẩm, theo tôi không phù hợp với Luật vệ sinh an toàn thực phẩm cũng như Luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng”.

Về thủ tục hành chính: hồ sơ quá nhiều, điều kiện không rõ ràng, rất tùy tiện, trình tự thủ tục nhiều. Ông Cung nhận xét, cách thức quản lý như vậy vừa không phù hợp thông lệ quốc tế, vừa trái luật lại không hiệu lực, gây phiền hà, tốn kém nhiều cho doanh nghiệp.

Đại diện Hiệp hội Chế biến và XK Thủy sản Việt Nam (VASEP) – ông Nguyễn Hoài Nam chia sẻ: Chúng tôi luôn cố gắng tuân thủ tốt việc công bố chất lượng ATTP nhưng khó quá vì: chỗ quy trình công bố biến thành quy trình đăng ký, các hồ sơ giấy tờ phải nộp… Nhiều trường hợp phải làm lại và phải tính lại thời gian dài hơn, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh của các DN. Nghị định cũng chưa giải quyết được chuyện tách bạch: một sản phẩm - một đơn vị quản lý. Nhiều sản phẩm vẫn do 2 Bộ quản lý, phải có 2 tờ giấy của 2 Bộ mới thông qua được.

Ông Nam thắc mắc: Tại sao Việt Nam đứng trên góc độ là quản lý rủi ro, mà tất cả các hàng khác nhau về nguồn gốc, về những nước G7 hay những nước có vấn đề về ATTP đều đi vào một guồng kiểm trạm gần như là 100%. Tại sao tất cả các loại hàng khác nhau về nguồn gốc, đẳng cấp thương hiệu quốc tế, chứng nhận ở các cấp đều chịu chung một cái guồng giống hệt nhau?

Người tiêu dùng muôn đời chịu thiệt?

Xét về mặt tiêu dùng, khi hàng hóa được lưu thông trên thị trường, người tiêu dùng là đối tượng chịu rủi ro cao nhật về các vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm cũng như gánh nặng giá cả. Khi chưa quản lý được chất lượng thực phẩm, hàng hóa tại các khu chợ bán buôn, thương lái hay tiểu thương... thì nạn thực phẩm bẩn vẫn có cơ hội hoành hành người tiêu dùng. Người tiêu dùng vẫn có khả năng chi trả một số tiền không nhỏ để mua thực phẩm không đảm bảo chất lượng, nguồn gốc.

Đại diện Hiệp hội thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) nêu ý kiến, có 99% vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại các bếp ăn tập thể, nhà hàng, quán ăn đường phố…, chỉ 1% liên quan đến thực phẩm bao gói sẵn. Trong khi đó, cơ quan quản lý đã tập trung nhiều nhân lực chỉ để quản lý 1% này và cũng chỉ quản lý trên hồ sơ. Do đó, quy định cấp giấy phép Chứng nhận phù hợp với quy định an toàn thực phẩm không phù hợp với thực tiễn và không có hiệu quả.

Cùng đó, với những bất cập chưa giải quyết được của Nghị định 38 về thủ tục hành chính cấp chứng nhận công bố hợp quy, công bố phù hợp quy định, tiêu chuẩn ATTP... cho doanh nghiệp thì người phải “trả giá” vẫn là người tiêu dùng.

Ông Đậu Anh Tuấn (Trưởng ban Pháp chế) nêu quan điểm: Thời gian thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận phù hợp với vệ sinh an toàn thực phẩm quá lâu, việc xem xét cấp phép mang nặng tính chủ quan, thủ tục hành chính quá nhiều... cho thấy cơ quan quản lý đang “trút toàn bộ” gánh nặng tài chính lên DN. Cuối cùng, chính người tiêu dùng mới là đối phải chịu chi phí do giá thành sản phẩm tăng lên.

Còn ông Cung cho rằng, các điều kiện chứng nhận hợp quy không rõ ràng, mơ hồ đã gây tốn kém thời gian, tiền bạc cho DN, làm tăng giá thành sản phẩm, giảm năng lực cạnh tranh của DN và còn ảnh hưởng đến cả nền kinh tế.

 


PV

Tổng hợp