Thống kê nợ xấu vẫn “tam sao thất bản”



Thống kê nợ xấu vẫn “tam sao thất bản”

Lục Kiếm 19:21 3/4/2014

Cách đây gần 2 tháng, Moody’s từng cảnh báo nếu tính đúng, tính đủ, tỷ lệ nợ xấu của Việt Nam phải là 15%. Ngay lập tức, Ngân hàng nhà nước (NHNN) đã bác bỏ và đưa ra con số 9%. Đến ngày 1/4, tại cuộc họp Chính phủ, con số được người đứng đầu ngành ngân hàng đưa ra lại là 7% thay vì 3,6-3,9% như các tổ chức tín dụng công bố.

Có quá nhiều con số được đưa ra mà nguồn cung cấp nào cũng “chính thống” cả khiến dư luận hết sức hoang mang. Tuy nhiên,  ông Nguyễn Văn Nên – tân Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ nhận định: “Chúng ta nên tin lời Thống đốc NHNN nói, tôi cũng tin lời Thống đốc nói là chuẩn xác”. Nhưng rốt cuộc vẫn chưa biết con số nào sẽ được dùng để phục vụ cho công tác quản lý điều hành của nhà nước cũng như hoạt động của VAMC. Dù cho rằng báo cáo của các tổ chức tín dụng (TCTD) là chưa đủ, nhưng NHNN vẫn lấy con số đó để báo cáo. Nếu tình trạng này vẫn được duy trì, thì các TCTD sẽ chỉ bán cho VAMC một lượng theo tỷ lệ họ đã công bố (giả sử nợ xấu được bán hết) , như vậy sẽ còn một lượng lớn nợ chưa đẹp (theo cách tính của NHNN) tiếp tục tồn đọng trong nền kinh tế và duy trì trạng thái “căng thẳng” của hệ thống tín dụng Việt Nam.
 
Bên cạnh đó, sự thiếu minh bạch này còn gây khó khăn cho quá trình tái cơ cấu ngân hàng. Bởi nếu tỷ lệ nợ xấu cao, như ước tính của các tổ chức nước ngoài, thì theo ước tính của Fitch Ratings, chi phí tái cơ cấu ngân hàng có thể tương đương 10% GDP năm 2013 của Việt Nam. Mà trong cuộc họp hôm 1/4, Thống đốc cho biết dự kiến sẽ còn thực hiện sáp nhập 6 - 7 ngân hàng, đưa số bị giải thể, rút giấy phép từ trước đến nay lên từ 7 - 10 ngân hàng.
 
Trước đó, Fitch Ratings từng cảnh báo việc tạo ra “ngân hàng nợ xấu” VAMC không thể giải quyết hoàn toàn vấn đề chất lượng tài sản ngân hàng trừ khi kèm theo những cải cách có ý nghĩa, bởi cách làm của đơn vị này thực chất chỉ là một dạng “mua thời gian” để các ngân hàng từ từ xử lý các khoản thua lỗ của mình. Đồng tình với quan điểm này, mới đây, ông Dominic Miller - chuyên gia kinh tế trưởng của ADB tại Việt Nam - lưu ý, nếu chỉ một mình VAMC thì khó xử lý hết nợ xấu, mà cần có lộ trình rõ ràng để thu hẹp khoảng cách giữa các chuẩn mực trong nước và quốc tế.
 
Vậy con số nợ xấu thực sự có giảm? Infonet đã trích dẫn lời Thống đốc Nguyễn Văn Bình rằng: “Con số này có giảm do chúng ta dùng các công cụ tài chính nhưng cũng có phần do tồn kho trong nền kinh tế đã cải thiện, đặc biệt là bất động sản”. Tuy nhiên, cũng phải lưu ý rằng: tỷ lệ nợ xấu được tính trên tổng dư nợ tín dụng, mà con số này thường xuyên biến đổi. Báo cáo mới đây của NHNN cho thấy: tín dụng tháng 3/2014 tăng 1,35% so với tháng trước đó, có nghĩa là tổng dư nợ tín dụng đã tăng lên. Như vậy, tỷ lệ nợ xấu có thể cũng giảm theo, dù thực chất, con số tuyệt đối có thể không đổi thậm chí là tăng lên.
 
BĐS nghiễm nhiên được chọn làm nguyên nhân nợ xấu “giảm”, song theo Bizlive thống kê 10 doanh nghiệp xây dựng đang niêm yết có doanh thu lớn nhất năm 2013, tổng các khoản phải thu đang tồn đọng là 19.550 tỷ đồng, 50% số doanh nghiệp này có tỷ lệ phải thu/tổng tài sản vượt quá 30%. Chẳng hạn Vinaconex ghi nhận 5.712 tỷ đồng phải thu trên báo cáo năm 2013, trong đó các khoản phải thu khách hàng chiếm 4.416 tỷ đồng. CTCP Xây lắp dầu khí – với các dự án đều sử dụng nguồn vốn từ ngân sách - có dư nợ phải thu hơn 4.100 tỷ đồng, trong đó các khoản phải thu khác hàng là 1.308 tỷ đồng. Conteccons phải thu 2.036 tỷ đồng, chiếm 44,5% tổng tài sản. Khoản phải thu của Công ty Xây dựng Hòa Bình lên đến 3.011 tỷ đồng, chiếm 63,3% tổng tài sản. Đúng lúc này, 50.000 tỷ đồng xuất hiện mang đến cơ hội giải quyết đống dự án tồn kho cho các nhà thầu xây dựng, đồng thời mang đến khả năng nâng cao nợ cho những đơn vị nhảy vào vòng tròn “gói tín dụng”. Không ai đảm bảo được rằng trong số này sẽ không phát sinh thêm  nợ xấu.
 
Có thể đến khi Thông tư 02 ra đời sẽ thống nhất lại các con số nợ xấu “đa dạng” như hiện nay. Song viễn cảnh này sẽ còn xa khi văn bản này vẫn chưa thể được ban hành. Đến các con số thống kê còn chênh và vênh như vậy thì thật khó thuyết phục các nhà đầu tư rót vốn vào những dự án tiếp theo.
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :