“Thịt sạch” từ tế bào đang đến gần hơn trong mỗi bữa ăn



“Thịt sạch” từ tế bào đang đến gần hơn trong mỗi bữa ăn

Phương Linh 10:1 30/11/2018

Từ cuộc khảo sát mới nhất với 1.200 người Mỹ, Faunalytics - tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận các vấn đề về động vật - cho thấy: Hầu hết những người tham gia chưa từng được nghe về khái niệm “thịt sạch” trước đó. Khái niệm “thịt sạch” trong trường hợp này đề cập tới những nguồn thịt đến từ tế bào động vật, được nuôi và phát triển trong phòng thí nghiệm chứ không phải những động vật được chăn nuôi hàng ngày như chúng ta vẫn thường thấy.

Sau khi được biết về thông tin này, 66% những người tham gia đồng ý được thử “thịt sạch” dù chỉ ít nhất một lần, 46% người cho biết họ sẽ mua và ăn loại thịt này thường xuyên.

Trong khi một số tên “thịt trong ống nghiệm” (vitro meat), “thịt từ phòng thí nghiệm” (lab meat) rất khó chấp nhận, cách gọi “thịt sạch” (clean meat) có thể dễ được được ủng hộ hơn cả cho dù cách thức hoàn toàn như nhau. “Thịt sạch” hay “thịt ống nghiệm” trong tình huống này đều không sử dụng kháng sinh hoặc các loại hormone trong quá trình chăn nuôi mà các ngành công nghiệp thực phẩm tươi sống vẫn thường xuyên sử dụng. Đây là một trong những ưu điểm của “thịt ống nghiệm” để thay đổi nhận thức người tiêu dùng.

Thịt tế bào mang đến những lợi ích to lớn cho môi trường. Nhiều người tin rằng loại thịt này sẽ tiêu tốn ít đất, ít nước sạch và bớt khí thải carbon hơn.

Thịt tế bào, thịt sạch, hay thịt từ phòng thí nghiệm là gì?

Một đoạn video trên mạng Internet đã được tung ra với nội dung: Có một chú gà tên Ian đi lang thang qua một cánh đồng. Trong lúc chạy chơi, chú gà đánh rơi một chiếc lông đuôi màu trắng. Chính chiếc lông đuôi này đã trở thành “chất xúc tác” nuôi sống cả thế giới. Chiếc lông đuôi rơi ra khỏi cơ thể chú gà, rồi sau đó được chuyển vào một phòng thí nghiệm, nơi những tế bào từ chiếc lông đuôi được chiết xuất, sau đó được đặt trong một bồn tắm đầy những chất dinh dưỡng để phát triển. Từ một chiếc lông đuôi gà giản đơn, nó đã trở thành ức gà, rồi một miếng thịt gà mà bao người đang thưởng thức trong một bữa tiệc ngoài trời. Buồn cười thay, bữa tiệc đó cũng có cả chàng gà Ian xinh đẹp.

Tuy nhiên, đó chỉ là một kịch bản rất đơn giản nhưng mới mẻ nhằm để giới thiệu một quy trình xuất loại thịt mới: Thịt tế bào.

Các nhà khoa học hiện đang chiết xuất nguồn cung cấp tế bào gần như vô hạn của động vật và phát triển chúng bên ngoài cơ thể để tạo ra một loại thịt nuôi cấy nhưng sạch sẽ, không độc hại…

Nhiều công ty lớn, đặc biệt của Hà Lan và Hoa Kỳ, đang trong cuộc chạy đua để đem loại thịt này đến với đông đảo quần chúng. Họ muốn chứng minh rằng đây là nguồn protein bổ dưỡng cho hành tinh, nhưng hạn chế làm hại đến môi trường.

Ý tưởng này mất bao lâu để thực hiện được?

Khái niệm “thịt từ phòng thí nghiệm” được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 2013 bởi một nhà nghiên cứu người Hà Lan tên là Mark Post. Tới năm 2050, dự kiến có khoảng 10 tỷ người sống trên Trái đất nhưng không bị ảnh hưởng bởi các khí thải độc hại liên quan đến ngành chăn nuôi thịt nếu sử dụng những loại thịt tế bào. (Theo ước tính của Liên Hợp Quốc, khoảng 14,5% khí thải nhà kính phát sinh từ ngành chăn nuôi.)

Nghe có vẻ thú vị phải không? Điều này sẽ thu hút khá nhiều các nhà đầu tư tham gia vào xu hướng “thịt sạch” này. Công ty sản xuất thịt tế bào Meatable đã thu hút được 3,5 triệu USD để cho ra lò lô sản phẩm đầu tiên (bánh hamburger, xúc xích). Một công ty khác là Memphis Meats cũng nhận được sự ủng hộ và đầu tư của Richard Branson, Bill Gates, Kimbal Musk và Tyson.

Các quỹ từ đầu tư rất quan trọng vì quá trình sản xuất thịt dựa trên tế bào cực kỳ tốn kém, chưa kể đến thời gian và công sức trong quá trình “chế biến”. Vitor Santo, nhà khoa học trong nhóm sản xuất thịt từ tế bào JUST’s, cho biết: Việc lựa chọn các tế bào tốt nhất có thể mất một thời gian, từ vài tuần đến vài tháng, tùy thuộc vào từng loại động vật. Khi bạn đã chọn lựa được các tế bào đủ tiêu chuẩn, quá trình sản xuất sẽ mất một vài tuần.

Chiết xuất các tế bào là một trở ngại, giúp các tế bào phát triển cũng là bước khó khăn không kém. Sarah Lucas, Giám đốc Chiến lược của Mosa Meat, công ty công nghệ thực phẩm của Hà Lan, cho biết  Thách thức lớn trong quá trình nuôi cấy các tế bào thành thực phẩm là làm sao phải ra được những sản phẩm giá thành rẻ, chất lượng, nhưng không chứa thành phần huyết thanh nhau thai bò cũng như huyết thanh của các gia súc, gia cầm khác.

Huyết thanh là thành phần quan trọng trong quá trình nuôi cấy tế bào nhưng giờ đây, nhiều công ty đang chọn hướng đi không dùng huyết thanh trong quá trình nuôi cấy để tránh nhiễm virus và các độc tố từ huyết thanh mang lại.

Các công ty sản xuất thịt tế bào như Memphis Meat kỳ vọng thịt tế bào trong tương lai có thể cạnh tranh được với thịt thông thường qua giá cả và quy mô, dù hiện đang thiếu nguồn lực và tiền bạc.

Tại sao nên sử dụng thịt tế bào?

Đưa sản phẩm đến người tiêu dùng là một chuyện, nhưng thuyết phục họ sử dụng lại là chuyện khác. Thịt đến từ phòng thí nghiệm thay vì đến từ trang trại nghe có vẻ không đáng tin cậy lắm, nhưng khi chúng ta thuyết phục người tiêu dùng bằng lý do môi trường có vẻ khá hiệu quả.

Liên Hợp Quốc dự đoán nhu cầu tiêu thụ thịt trên toàn cầu vào năm 2050 sẽ tăng 70%. Thực tế, thịt thông thường và thịt tế bào đều có quá trình sinh học giống hệt nhau, chỉ khác là quá trình nuôi thịt tế bào diễn ra bên ngoài cơ thể.

Một số công ty chế biến thịt tế bào như Mosa Meat, JUST, Meatable, Memphis Meat đều tin là các thuật ngữ đóng vai trò lớn trong việc tiếp thị sản phẩm tới người tiêu dùng. Thuật ngữ “thịt sạch” được chấp nhận dễ hơn so với “thịt tế bào”, “thịt từ phòng thí nghiệm”.

Thực tế, thịt tế bào có “hồ sơ y tế” như thịt thông thường, thậm chí nó còn được tạo ra trong môi trường được kiểm soát nghiêm ngặt hơn, bớt độ nhiễm, không có kháng sinh và ít gây hại hơn tới môi trường và cho sức khỏe người sử dụng. Ngoài ra, bạn cũng có thể chủ động yêu cầu bổ sung thêm các axit amin, giảm chất béo bão hòa trong thành phần của thịt tế bào.

Một câu hỏi được đặt ra: Nếu bạn được giới thiệu hai loại bánh hamburger khác nhau. Bạn không thể nhìn thấy hoặc nếm được sự khác biệt trong nhân bánh, nhưng bạn biết được thông tin một chiếc bánh có thành phần nhân từ một con bò bị giết, có nhiều yếu tố gây hại cho môi trường, nhưng một chiếc bánh kia thì không. Bạn sẽ chọn cái nào?

Chiếc hamburger được làm từ thịt tế bào nhưng chất lượng không khác gì so với thịt thông thường

Theo công ty Memphis Meat, có rất nhiều đối tượng khách hàng có ý thức. Họ muốn biết thành phần thực phẩm họ ăn đến từ đâu và gây ảnh hưởng đến hành tinh như thế nào. Và tất nhiên, với câu hỏi bên trên, họ sẽ sẵn sàng chọn chiếc bánh an toàn không gây hại cho môi trường và các động vật trên hành tinh nếu chất lượng của chúng thực sự y hệt nhau.

Bác sĩ Robert Graham chia sẻ: Nói chung, đây là một thị trường giá trị, bởi chúng ta đang đi theo xu hướng ăn ít thịt và tăng cường thêm thật nhiều rau xanh. Thịt sạch như thịt tế bào là một cơ hội kinh doanh lớn. Nhưng tôi cũng cho rằng cần có những báo cáo đáng tin cậy về tác động của công nghệ này đối với biến đổi khí hậu và con người. Tôi vẫn giữ một chút hoài nghi, nhưng chúng ta buộc phải đối mặt.

Santo của JUST’s cho biết: Trong ngành công nghiệp thực phẩm nói chung, chúng tôi đã chứng kiến một sự tiến hóa mạnh mẽ. Các thế hệ trước ăn uống khác hoàn toàn với chúng ta bây giờ, và sự khác biệt đó vẫn đang tiếp diễn. Tôi hy vọng rằng con đường của chúng tôi đang đi sẽ hướng tới một thế giới thực phẩm bền vững hơn. Đó là cách duy nhất chúng ta có thể thực hiện để làm trong sạch môi trường và hành tinh này.


Phương Linh