“Thiện, Ác và Smartphone” – về một thời kỳ ném đá hoang dã trên mạng xã hội

“Thiện, Ác và Smartphone” – về một thời kỳ ném đá hoang dã trên mạng xã hội

An Nhiên 15:33 2/3/2017

“Thiện, Ác và Smartphone” là cuốn sách thứ hai của tác giả Đặng Hoàng Giang sau cuốn “Bức xúc không làm ta vô can” được nhiều độc giả đón đọc. Có thể nói, “Thiện, Ác và Smartphone” là cái gương khi mỗi chúng ta soi vào, đều thấy mình trong đó.

Trong thời đại khi mà công nghệ phát triển, sự phổ cập của Internet tới mọi vùng miền càng rộng rãi thì xã hội như được thu nhỏ lại qua những trang mạng xã hội. Người gắn kết với người, thông tin lan truyền nhanh hơn bao giờ hết. Cũng bởi vậy mà những người cùng chung ý tưởng, cùng chung quan điểm có thể tìm đến với nhau nhanh hơn, tương tác nhiều hơn. Và mặt trái của những sự tương tác này, theo như TS Đặng Hoàng Giang, chính xác là một sự “lăng nhục cộng đồng” đến từ “đám đông” trên mạng xã hội với những nạn nhân sau khi có thông tin, vấn đề nóng hổi, thời sự nào được đưa lên.

Trong “Thiện, Ác và Smartphone”, bằng những ví dụ cụ thể, sự kiện cụ thể, tác giả đã đưa ra thực trạng của văn hóa làm nhục thời mạng xã hội. Những ví dụ, những câu bình luận được tác giả trích dẫn có thể khiến người đọc… giật mình tự hỏi, liệu có phải ta đã từng là một trong số những con người ấy?

Có thể đơn cử như ví dụ về đám cháy một quán karaoke ở Hà Nội tháng 9 năm 2016, có bức ảnh một nữ nhân viên chạy ra ngoài che mặt bằng chiếc áo lót thấm nước lan truyền trên mạng. Ấy vậy mà, thay vì việc nhìn nhận cô gái có cách xử lí tình huống thông minh thì người ta lại đưa ra những bình luận ác ý về nhân phẩm, miệt thị nhân cách và mặc định cô là gái điếm.

Cái “Ác” mà Đặng Hoàng Giang muốn độc giả hiểu, thực chất là một sự làm nhục nạn nhân mang tính cộng đồng, được thể hiện ngay từ những thời xa xưa, thời của việc áp giải phạm nhân đi trên đường phố, cho tới thời nay, những độc giả sẵn sàng dùng ngôn từ cay nghiệt để miệt thị kẻ mà họ cho là đáng khinh. Tác giả cho rằng, việc “ném đá” cá nhân của cả cộng đồng bắt nguồn từ “tâm lý đám đông”. Bảy bước đi của căm ghét bắt đầu từ sự tụ tập của những người căm ghét lại với nhau, sau đó họ cùng sỉ nhục đối tượng mà họ căm ghét bằng ngôn từ của chính họ, “căm hận tưới tắm căm hận” để rồi sử dụng bạo lực với đối tượng bị căm ghét, phá hủy và quyết định số phận của nạn nhân đó.

Không ngừng lý giải về việc tại sao chúng ta lại căm ghét, biểu hiện của căm ghét, tác giả còn chỉ ra con đường giã từ văn hóa làm nhục khiến chúng ta trở thành những “cái cây xanh mát để người khác tới bên trú ẩn”. Đây cũng là phần hay nhất của cuốn sách, đó là hướng chúng ta đến “dự án trắc ẩn”. Đây là “dự án” không phải ngày một, ngày hai mà là dự án cả đời của mỗi con người. Dự án trắc ẩn là cách mỗi con người học để tha thứ, để bao dung hơn, dùng sức mạnh của sự điềm tĩnh và sự vững vàng của lòng trắc ẩn. Đặng Hoàng Giang muốn nhắn nhủ tới những người đang tham gia mạng xã hội về thái độ phê bình mà không mạt sát, lên án nhưng không lăng nhục. Thượng tôn pháp luật vẫn tôn trọng nhân phẩm của con người. Thấu cảm, khoan dung hướng tới một xã hội tốt đẹp hơn thay vì trừng phạt tàn khốc. Đây chính là “Thiện” mà tác giả muốn hướng tới.

Tuy vậy, cuốn sách của Đặng Hoàng Giang vẫn còn đôi chỗ khiến người đọc “lấn cấn”. Thiện và ác đã khá rạch ròi trong ngôn từ cũng như từng phần kết cấu của cuốn sách. Thế nhưng còn smartphone? Phải chăng, smartphone chỉ là công cụ, mà môi trường mà thiện ác giao tranh, hay là có thể hiểu theo nghĩa, smartphone là công cụ để thực hiện điều thiện, điều ác trong thời mạng xã hội? Tiếp đến, phải chăng tác giả nên có một phần để nói về phê bình như thế nào để không mạt sát nhưng vẫn giữ được thái độ quan điểm của mình?

Bằng những ví dụ cụ thể, những sự kiện có thật, những khảo sát có thật của tác giả Đặng Hoàng Giang, có thể thấy, “Thiện, Ác và Smartphone” là một cuốn sách mang giá trị nhân văn sâu sắc. Nó phản ánh đúng thực trạng “còm men” của các độc giả trên mạng xã hội, sau các bài báo, tin tức,… Có lẽ cũng đã đến thời, môn Đạo đức hay Giáo dục công dân cũng cần phải đưa dạy thêm về việc bình luận trên mạng xã hội cho kịp xu thế, bởi “đằng sau những avatar ảo là con người thật”.

Xem thêm:

 

An Nhiên

Từ Khóa :