Thế giới tuần qua: “Tình anh em” phân lại trật tự thế giới



Thế giới tuần qua: “Tình anh em” phân lại trật tự thế giới

Lục Kiếm 8:0 29/4/2018

Quả là một tuần bận rộn, khi các cuộc gặp có ý nghĩa địa chính trị to lớn diễn ra sát sàn sạt. Trong khi các nhà lãnh đạo phương Tây tụ tập ở Washington, các nhà lãnh đạo Hàn Quốc tụ họp trong khu phi quân sự, thì Thủ tướng Narendra Modi của Ấn Độ đã đến tỉnh Vũ Hán ở Trung Quốc để nói chuyện với Chủ tịch Tập Cận Bình. Tất cả đều là những cuộc gặp mặt đáng quan tâm: Một trật tự thế giới mới đang dần hình thành!

Các nhà lãnh đạo của liên Triều đã trao đổi cái bắt tay ấm áp vào hôm 27/4 trên đường phân giới phân chia hai quốc gia trước hội nghị thượng đỉnh lịch sử. Ảnh: AFP

Hàn-Triều bày ảnh “tình tứ”

Các nhà lãnh đạo Hàn Quốc và Triều Tiên đã gặp nhau trong hội nghị thượng đỉnh lịch sử diễn ra ngày 27/4. Nhưng vẫn còn rất nhiều câu hỏi liệu điều này có ý nghĩa thực sự là gì.

Theo CNN, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in dẵ ký vào tuyên bố hòa bình có mục tiêu hủy diệt hạt nhân và chính thức chấm dứt Chiến tranh Triều Tiên, về mặt kỹ thuật đang diễn ra.

Cuộc gặp gỡ giữa Kim và Moon đánh dấu lần đầu tiên một nhà lãnh đạo đứng đầu Triều Tiên đã đặt chân vào miền Nam, bao gồm một cuộc trò chuyện riêng giữa hai người trong 30 phút.

Cuộc họp rất… nhiều ảnh, không thua kém bất kỳ chiến dịch marketing nào. Nhưng sự ổn định của nó vẫn trong diện nghi vấn. Với nhiều nhóm lợi ích, những lời hứa dễ bay, thật khó nói chuyện gì sẽ đến tiếp theo.

Nhưng có thể nói, nó sẽ phụ thuộc vào một quốc gia không xuất hện tại hội nghị: Hoa Kỳ. Hiện nay, Tổng thống Donald Trump đang tỏ ra lạc quan rằng sẽ có mối quan hệ “đồng nghiệp” tốt với nhà lãnh đạo Triều Tiên.

Trump dự kiến sẽ gặp Kim vào khoảng tháng 5 hoặc tháng 6. Vox dự đoán Tổng thống Mỹ sẽ cố gắng gây áp lực lên Bình Nhưỡng để chấm dứt nhanh chóng chương trình hạt nhân. Đó có thể là cuộc họp phức tạp hơn là “không vui thì ra về”, như những gì Trump từng nói trước đó.

Trung-Ấn: Đối đầu hay thắt chặt?

Cùng ngày liên Triều thắt lại tình anh em, một hội nghị thượng đỉnh khác cũng có thể ảnh hưởng đến hàng triệu người. Đó chính là cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi.

Ảnh: AFP/Forbes

Theo CNN, đây là dấu hiệu của mối quan hệ ấm lên giữa hai cường quốc đang gia tăng sức mạnh quân sự, chiếm 2,7 tỷ dân và 17,6% nền kinh tế toàn cầu.

Nhưng Forbes không lạc quan như vậy. Trung Quốc muốn mở rộng tầm ảnh hưởng ở Nam Á - trong tất cả, đất đai, biển và không khí. Đó là lý do tại sao Bắc Kinh chi hàng tỷ đô la để xây dựng đường cao tốc và tiếp quản các cảng của Sri Lanka và Pakistan.

Vấn đề là kế hoạch của Bắc Kinh có thể làm sống sự bất mãn của Ấn Độ, tạo ra những điều mớ, và dẫn đến một cuộc đụng độ giữa hai cường quốc châu Á.

Đó là điều mà các nhà đầu tư nước ngoài nên theo dõi chặt chẽ, khi Ấn Độ và Trung Quốc “cơm chẳng lành canh chẳng ngọt” sẽ có tác động tàn phá đến hội nhập kinh tế và hiệu quả của các thị trường tài chính của khu vực.

Tất nhiên, hai nhà lãnh đạo được kỳ vọng sẽ thu hẹp “khoảng cách” giữa hai nước. Nhưng cũng có thể sẽ ngược lại, nếu Trung Quốc tính toán không đủ chính xác thái độ của Ấn Độ trong kế hoạch của mình. Nền kinh tế Ấn Độ đang tăng đà, và điều đó có thể giúp nước này tăng cường khả năng hải quân và tham gia vào các cuộc tập trận hải quân chung với Mỹ, Nhật Bản và Australia ở Biển Đông và Ấn Độ Dương, gây khó chịu cho Trung Quốc.

Trump trải thảm đỏ mời Macron

Trước đó, ở một nơi khác, cũng có hai lãnh đạo hàng đầu tay bắt mặt mừng, ca tụng nhau hết lời, dùng chung bữa tối. Theo Washington Post, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đến Washington, DC, trong chuyến thăm cấp nhà nước với Tổng thống Donald Trump, lần đầu tiên trong nhiệm kỳ của Trump. Và được đi kèm với những đồ trang trí hào nhoáng, bao gổm cả trực thăng, cờ Pháp và bữa tiệc lớn.

Ảnh: CBS News

Tất nhiên, ăn xong thì vào chuyện chính. Macron lên tiếng chống lại quan điểm của Trump về thế giới, thúc giục Mỹ tham gia nhiều hơn vào các vấn đề toàn cầu, bao gồm Hoa Kỳ cần trở lại với Hiệp định khí hậu Paris và duy trì thỏa thuận hạt nhân Iran. Hiện Trump vẫn đang duy trì bản thỏa thuận, nhưng đã có dấu hiệu dao động.

So với các lãnh đạo châu Âu khác, Macron có vẻ thân thiết với Trump hơn cả. Nhưng gần đây giữa hai người đã nảy sinh bất hòa về vấn đề Syria với sự tham gia hạn chế của Mỹ. Macron nói rằng đã thúc đẩy được Trump cho quân Mỹ tiếp tục hiện diện ở Syria, nhưng Nhà Trắng đã nhanh chóng bác bỏ.

Hầu như không có thành viên Đảng Dân chủ hay Quốc hội hay báo chí nào được mời tham gia bữa tối cấp nhà nước trên. Đây là điểm đáng chú ý vì chưa từng có tiền lệ.

Sau chuyến thăm này, Mỹ đã đẩy mạnh giám sát các tên lửa Iran trong Syria vì lo ngại về việc tăng cường vũ khí có thể được sử dụng để tấn công Israel trong những ngày tới. Khoảng nửa tá quan chức Mỹ đã nói với CNN rằng họ lo lắng về sự thù địch nổ ra nhưng không nắm chắc khi nào người Iran đánh vào Israel. Mỹ tiếp tục công nhận quyền tự vệ của Israel và cho rằng vũ khí Iran trong Syria có thể đe dọa trực tiếp Israel. Nhưng họ lo ngại bất kỳ cuộc tấn công nào của Israel cũng có thể dẫn đến một cuộc phản công của các “yếu tố Iran” bên trong Syria

#MeToo ghi điểm đầu tiên

Không chỉ còn là những cáo buộc nữa, mười tháng sau phiên tòa đầu tiên xét xử một người bị cáo buộc trong phong trào #MeToo, tòa đã ra phán quyết. Hôm 26/4, diễn viên hài nổi tiếng Bill Cosby đã bị kết tội vì ba vụ tấn công tình dục nghiêm trọng.

Ảnh: AP/Variety

Tính đến thời điểm này, hơn 50 phụ nữ đã cáo buộc tấn công tình dục chống lại Cosby. Nhưng phán quyết 26/4 chỉ là về những cáo buộc mà Andrea Constand, 45 tuổi, đưa ra. Bà nói rằng Cosby đã đánh thuốc và tấn công tình dục mình tại nhà ông này vào tháng 1/2004.

Constand là người tố cáo duy nhất mà thời hiệu truy tố về một vụ tấn công tình dục vẫn chưa hết.

Năm trong số những người tố cáo khác đã làm chứng tại tòa để xác nhận hành vi của Cosby. Chiến thuật này đã thành công trong việc vẽ bức chân dung đen tối về một nghệ sĩ nổi tiếng, người còn được gọi là “America’s dad”. Vụ xâm phạm ba người trong tình trạng không có sự đồng ý và không thể kháng cự (bất tỉnh) là trọng tội, với án phạt lên đến 10 năm tù mỗi vụ, được thi hành án đồng thời. Luật sư của Cosby cho biết sẽ kháng cáo, rất có thể sẽ được giảm án xuống 5 năm tù.

Các công tố viên không đề cập đến #MeToo trước tòa. Nhưng Kathleen Bliss, một luật sư của Cosby, đã tấn công phong trào này: Một phong trào được xây dựng chủ yếu dựa vào cảm xúc và giận dữ sẽ chẳng thay đổi được gì. Người này ví hàng chục cáo buộc chống lại Cosby chẳng khác gì “cuộc săn lùng phù thủy”, cụm từ hùng biện vang dội đã được Tổng thống Trump sử dụng. Luật sư của Cosby còn cho biết sẽ kháng cáo.

Sau khi bản án được công bố, tòa án Pennsylvania đã bùng cảm xúc. Nhiều phụ nữ đã cáo buộc Cosby về hành vi sai trái đã chạy vào hành lang, ôm nhau và khóc vì sung sướng. Cosby không có phản ứng rõ ràng khi tòa tuyên án, nhưng lại đứng lên nguyền rủa công tố viên khi người này muốn thu hồi quyền bảo lãnh do cho rằng Cosby có thể đào tẩu vì sở hữu máy bay riêng.

Sau phiên tòa, Gloria Allred, người đại diện cho 33 người tố cáo, nói: Chúng tôi rất vui vì cuối cùng phụ nữ có thể nói lên tiếng nói của mình. Không chỉ với #MeToo, mà trong cả tòa án nơi họ đã tuyên thệ, làm chứng trung thực, nơi họ bị tấn công, nơi họ bị bôi nhọ.

Thu nhập cơ bản phổ quát có sống được ở Phần Lan?

Theo BBC, Phần Lan đã trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên thử nghiệm chương trình thu nhập cơ bản phổ quát (universal basic income) vào tháng 1/2017, khi nước này lựa chọn ngẫu nhiên 2.000 công dân thất nghiệp để trả 685 USD/tháng.

Ảnh: fee.org

Nhưng sau năm 2018 này, chương trình không còn được tiếp tục nữa, vì chính phủ đã quyết định tìm cách khác để cải cách hệ thống an sinh xã hội.

Dữ liệu từ chương trình thí điểm chưa được công bố. Nhưng nói chung, Phần Lan dường như đang rời xa bảo hiểm xã hội “thiếu ràng buộc”, đe dọa cắt giảm lợi ích cho những người thất nghiệp không thể tìm được việc hay tham gia đào tạo nghề.

Thu nhập cơ bản phổ quát từng được quảng cáo là một cách để chấm dứt nghèo đói. Nhưng ở Phần Lan, nơi có tỷ lệ nghèo thấp nhất thế giới và chính phủ đã chi trả cho việc chăm sóc sức khỏe và giáo dục, có quan điểm cho rằng chương trình này là hơi dư thừa, và để duy trì nó sẽ cần tăng 30% thuế thu nhập.


Lục Kiếm