Thế giới tuần qua: Thức dậy ở nơi lạ



Thế giới tuần qua: Thức dậy ở nơi lạ

Lục Kiếm 7:25 14/4/2019

Lần đầu tiên sau bảy năm, Julian Assange thức dậy ở một nơi khác ngoài Đại sứ quán Ecuador. Hiển nhiên, các quan chức Mỹ rất vui mừng, như làn gió mát xoa nhẹ việc nội bộ nước Mỹ đang rối bời trước chính sách nhập cư của Tổng thống. Trong khi đó, Anh đã có thể thở phào bởi được sự gia hạn Brexit hơn mong đợi trong khi New Zealand hy vọng lệnh cấm mới có thể an ủi vong linh người đã khuất cũng như trấn an người còn sống.

Ảnh: Jack Taylor/Getty Images/Vox

Assange bị bắt

Người sáng lập WikiLeaks đang ngồi tù sau vụ bắt giữ đầy kịch tính của cảnh sát Anh hôm 11/4 với nhiều cáo buộc, bao gồm cả ở Mỹ. Ông bị kết tội không nộp tiền bảo lãnh ở Anh và đối mặt với 12 tháng tù giam.

Mỹ đang tìm cách dẫn độ Assange về tội âm mưu xâm phạm an ninh mạng. Các công tố viên cho biết ông đã cố gắng giúp nhà phân tích tình báo Mỹ lúc bấy giờ là Chelsea Manning đột nhập vào máy tính của chính phủ năm 2010.

Dưới sự lãnh đạo của Assange, WikiLeaks đã đăng nhiều tài liệu mật từ quân sự (như cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan) đến các email bị hack từ chiến dịch tranh cử tổng thống của Hillary Clinton.

Assange phủ nhận hành vi sai trái và sẽ chống lại việc dẫn độ về Mỹ, nghĩa là một cuộc chiến pháp lý kéo dài và căng thẳng đang chờ đợi.

Để tránh cáo buộc của Mỹ và cuộc điều tra khác về tội tấn công tình dục ở Thụy Điển, Assange đã xin tị nạn ở Ecuador năm 2012 và ở lại đại sứ quán của nước này kể từ đó.

Ecuador đã đưa ra một danh sách các lý do họ thu hồi quyền tị nạn của Assange, trong đó có cả việc “thô lỗ” can thiệp vào mối quan hệ của nước này với các quốc gia khác.

Đáng chú ý, Assange không bị buộc tội vì đăng tài liệu bị rò rỉ trên trang web - một hành động mà Bộ Tư pháp từng xem xét để bắt giữ ông song bị chỉ trích và chịu sức ép thu hồi vì thực tế, nhiều tổ chức tin tức sử dụng tài liệu rò rỉ này thông báo với công chúng.

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ cho biết họ chưa thể đưa ra bình luận gì trong lúc này. Song theo CNN, hầu hết các chính trị gia Mỹ ăn mừng tin tức về vụ bắt giữ này. Khi được hỏi, Tổng thống Trump nói ông không biết gì về WikiLeaks, mặc dù chỉ mới ba năm trước ông còn nói yêu tổ chức đã làm rò rỉ email của đối thủ Hillary Clinton này.

Lệnh cấm mới

Cảnh sát Mike McIlraith mô tả về một khẩu súng trường kiểu AR-15 tương tự như một trong những vũ khí mà tay súng dùng để tàn sát 50 người tại hai nhà thờ Hồi giáo.

Ngày 10/4, Quốc hội New Zealand đã thông qua lệnh cấm đối với hầu hết các loại vũ khí bán tự động, với tỷ lệ áp đảo 119/1. Ban đầu chỉ là sự hạn chế tạm thời sau vụ xả súng ở nhà thờ Hồi giáo ở Christchurch khiến 50 người thiệt mạng. Bây giờ, sau khi có sự chấp thuận từ Toàn quyền New Zealand (phần lớn chỉ mang tính hình thức), nó sẽ trở thành luật chính thức vĩnh viễn (tất nhiên cho đến khi Quốc hội và Toàn quyền thông qua luật mới). Một trong những vũ khí bị cấm là AR-15 mà tay súng đã sử dụng trong vụ trên.

Chỉ cần một vụ nổ súng hàng loạt để thúc đẩy New Zealand đi đến những hạn chế này, bao gồm chương trình kéo dài 6 tháng mua lại những vũ khí bán tự động đang được sử dụng hợp pháp (và cả bất hợp pháp, nếu người chủ sẵn sàng).

Nếu công dân không tuân thủ việc mua lại trong sáu tháng đó, họ sẽ phải chịu án tù lên đến 5 năm và tất cả các vũ khí bị cấm còn lại của họ sẽ bị tịch thu. Một số đối tượng được miển trừ là các chuyên gia kiểm soát dịch hại và các nhà sưu tập súng cổ được cấp phép.

Thủ tướng Jacinda Ardern, phát biểu trước các nhà lập pháp, cho biết bà biết lệnh cấm như thế này sẽ được thông qua sau khi một ủy viên cảnh sát mô tả mức độ nguy hiểm của súng, có thể dễ dàng được chỉnh sửa để một băng đạn có thể chứa đến 60 viên đạn. “Chúng ta ở đây vì 50 người đã chết và họ không còn thể bày tỏ tiếng nói của mình nữa”, Ardern nói.

Lệnh cấm được đưa ra chưa đầy một tháng sau vụ xả súng. Trong khi đó, Mỹ, nơi trải qua nhiều vụ xả súng hàng loạt, đã trở nên quen thuộc với những tiếng nói bày tỏ và cầu nguyện, có rất ít động thái để ngăn chặn các thảm kịch tương tự trong tương lai.

Các chính sách khiến Bộ An ninh nội địa Hoa Kỳ rơi vào hỗn loạn

Cựu Bộ trưởng An ninh Nội địa Kirstjen Nielsen và Donald Trump

Lý do cho sự ra đi của Bộ trưởng An ninh Nội địa Kirstjen Nielsen - cũng như việc rút ứng viên làm lãnh đạo Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) - đang trở nên rõ ràng: Trump muốn tiến xa hơn về việc hạn chế nhập cư, và ông sẽ tìm cách thoát khỏi bất cứ ai muốn ngăn ông lại, theo NYT.

Chính quyền Trump muốn thả những người nhập cư bị giam giữ tại biên giới Mỹ-Mexico vào cái gọi là “thành phố tôn nghiêm” để trả thù những người Dân chủ phản đối kế hoạch tường biên giới của Tổng thống - một nguồn tin nói với CNN. Trump kêu gọi Bộ trưởng An ninh Nội địa lúc đó là Kirstjen Nielsen làm điều đó, nhưng bà đã từ chối. “Đây là con người, không phải là trò chơi”, một quan chức An ninh nội địa nói.

Một thay đổi đang được thực hiện: đưa các quan chức của Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới phụ trách phỏng vấn người tị nạn, có lẽ bởi họ có khả năng từ chối cao hơn.

Một thay đổi khác mà Trump muốn: nối lại việc chia cắt các gia đình bằng cách buộc cha mẹ đứng trước lựa chọn giữa việc bị giam giữ cùng các con vô thời hạn hay tách khỏi con để tránh bị giam giữ.

Một vấn đề trong các động thái “tích cực” này là họ tiếp tục phớt lờ quyền lực của tòa án. Một thẩm phán liên bang hôm 8/4 phán quyết rằng những người di cư không bị buộc phải chờ đợi ở Mexico.

Mỹ rút quân khỏi Libya

Tư lệnh Bộ chỉ huy Châu Phi Hoa Kỳ, Tướng Thomas Waldhauser (giữa)

Mỹ đã rút quân khỏi Libya trong bối cảnh bất ổn ở thủ đô Tripoli khi Tướng Khalifa Haftar đẩy mạnh mở rộng lãnh thổ của mình từ miền đông Libya sang phần còn lại của đất nước.

Libya đã ở trong tình trạng bất ổn kể từ cuộc nổi dậy năm 2011. Theo AP, Haftar đang cố gắng giành quyền kiểm soát quân sự trước khi Liên Hợp Quốc tiến hành các cuộc thảo luận vào tuần tới về các cuộc bầu cử ở nước này.

Cuộc tấn công của Haftar đã khiến 21 người chết và 90 người bị thương. Liên Hợp Quốc kêu gọi ngừng bắn tạm thời để sơ tán người bị thương, nhưng bị phớt lờ.

Kể từ khi Muammar Qaddafi bị lật đổ, Libya đã thiếu một chính quyền trung ương. Thay vào đó, các khu vực khác nhau có dân quân riêng của họ. Mỹ ủng hộ nỗ lực của Liên Hợp Quốc nhằm tạo ra một chính phủ thống nhất, nhưng Pháp và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cùng nhiều nước khác ủng hộ Haftar.

Brexit

Thủ tướng Anh Theresa May

Một lần nữa, Brexit bị trì hoãn. Lần này, nó sẽ được hoãn lại cho đến Halloween, sau khi Liên minh châu Âu đồng ý cho Vương quốc Anh hoãn đến ngày 31/10 để tìm ra phương án Brexit.

Các nhà lãnh đạo EU dường như ngày càng mệt mỏi với mọi chuyện và không bị thuyết phục bởi những lời hứa của Thủ tướng Theresa May rằng Anh có thể cùng nhau hành động trước ngày bà từng đề xuất xin hoãn trước đó là cuối tháng 6.

Donald Tusk, Chủ tịch Hội đồng châu Âu, đã có một cảnh báo nghiêm khắc cho người Anh: “Đừng lãng phí quãng thời gian này.”


Lục Kiếm