Thế giới tuần qua: Thắng chút, thua chút



Thế giới tuần qua: Thắng chút, thua chút

Lục Kiếm 0:37 1/12/2019

Tuần qua, những cuộc đối đầu tiếp tục diễn ra và chưa có dấu hiệu lắng xuống. Có một số chiến thắng, có một số thất bại, số khác thì nằm ở dạng ẩn số. Nhưng dù dưới hình thức nào, thì điều đó vẫn chỉ cho thấy bức tranh về một thế giới đầy bất ổn.

Tổng thống Donald Trump đi dạo cùng con trai Barron và Đệ nhất phu nhân Melania Trump ngày 26/11/2019.

Chiến tranh tòa án

Tuần qua của Tổng thống Donald Trump bắt đầu với một màn thất bại và một chiến thắng tại tòa án. Thẩm phán liên bang phán quyết một cựu quan chức Nhà Trắng không được quyền bỏ qua trát điều trần của Quốc hội, dù là gợi ý của Tổng thống. Đồng thời, Tòa án Tối cao cho biết công ty kiểm toán của Trump không được chuyển giao bản khai thuế cho Quốc hội.

Ngày 25/11, Thẩm phán Ketanji Brown Jackson phán quyết cựu cố vấn Nhà Trắng Don McGahn phải làm chứng trước Quốc hội. McGahn đã được Ủy ban Tư pháp Hạ viện triệu tập hồi tháng 5 để làm chứng và nộp bằng chứng liên quan đến cáo buộc rằng ông đã được “rỉ tai” sa thải công tố viên đặc biệt Robert Muller.

Chính quyền Trump lập luận McGahn không phải tuân thủ lời triệu tập vì ông có quyền miễn trừ chứng thực tuyệt đối với tư cách là cựu trợ lý tổng thống. Nhưng thẩm phán Jackson đã bác bỏ lập luận này.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là McGahn, hay bất kỳ quan chức Nhà Trắng nào khác đã từng phớt lờ lời triệu tập, sẽ phải ra làm chứng trong tương lai gần, bởi ngày 26/11, chính quyền Trump tuyên bố kháng cáo lên Tòa án Tối cao, nơi ông đã giành được một chút chiến thắng là được bảo hộ thông tin về báo cáo tài chính. Điều đó có nghĩa là mặc dù tòa phúc thẩm liên bang phán quyết hồi tháng 10 rằng Trump phải công bố báo cáo tài chính, bao gồm cả tờ khai thuế, các tài liệu sẽ được lưu lại trong công ty kiểm toán của ông. Ít nhất trong lúc này.

Triều Tiên căng thẳng

Nhà lãnh đạo Kim Jong-un trước cuộc gặp với Tổng thống Trump hồi tháng 6/2019.

Ảnh: Brendan Smialowski/AFP/Getty Images

Có thể có một cơn bão lớn đang diễn ra trên bán đảo Triều Tiên khi khu vực này phải đối mặt với sự hội tụ của ba cuộc tranh cãi chính: ngoại giao Mỹ với Triều Tiên, hợp tác quân sự của Hàn Quốc và Nhật Bản, và câu hỏi dồn dập về việc ai sẽ trả tiền cho quân đội Mỹ đóng quân trên bán đảo.

Thật không may, cả ba vấn đề đang có xu hướng tiêu cực.

Đầu năm nay, Triều Tiên cho biết Mỹ còn đến cuối năm để ký một thỏa thuận về hạt nhân hoặc nước này sẽ bảo lãnh cho các thỏa thuận gần đây về tình hữu nghị mới.

Nhật Bản và Hàn Quốc, hai đồng minh hòa bình lâu năm trong khu vực, bị lôi kéo vào cuộc chiến chính trị của chính họ, song hành với cuộc chiến thương mại ngày càng căng thẳng. Hai nước có thể chấm dứt thỏa thuận chia sẻ tình báo quân sự giúp kiểm soát Triều Tiên.

Chưa hết, Trump gần đây đã yêu cầu Seoul trả thêm 400% chi phí cho lĩnh Mỹ đóng quân trong khu vực vào năm 2020.

Như thể bán đảo chưa đủ căng thẳng, Triều Tiên còn bắn một loạt “vật thể bí ẩn” từ một bệ phóng tên lửa khổng lồ.

Hồng Kông chưa hết bất ổn

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Ảnh: AFP/Nicolas ASFOURI

Cuối tuần trước, người dân Hồng Kông đã trải qua cuộc thăm dò về một cuộc trưng cầu dân ý thực tế về sáu tháng bất ổn bạo lực.

Kết quả rất rõ ràng: Các ứng cử viên dân chủ đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử hội đồng, “đá” ra một số quan chức cao cấp và chiếm gần 90% số ghế. Một kỷ lục là 71% người dân đã đi bỏ phiếu.

Các chuyên gia nói rằng kết quả lịch sử này là một dấu hiệu cho thấy người dân Hồng Kông cam kết cải cách dân chủ và cải cách chính trị. Người dân kỳ vọng điều này sẽ là bước tiến mới cho tình trạng bất ổn hiện tại của Hồng Kông.

Trong khi đó, ngày 27/11, Tổng thống Trump đã làm rung động những người Trung Quốc cứng rắn bằng cách đặt bút ký hai dự luật ủng hộ nhân quyền ở Hồng Kông, gây ra mối đe dọa về “các biện pháp đối phó vững chắc” từ Bắc Kinh.

Trump đã ký các dự luật dù biết rằng chúng sẽ làm phức tạp các cuộc đàm phán thương mại. Điều đó cho thấy rằng ông tự tin mình sẽ thắng, một phần dựa trên dữ liệu kinh tế yếu từ Trung Quốc và các dấu hiệu mạnh hơn ở Mỹ.

Chính trị Anh “lạnh như băng”

Thủ tướng Anh Boris Johnson

Ảnh: Ben Birchall/PA Images/Getty Images

Thủ tướng Anh Boris Johnson đã nhận phải những lời chỉ trích “lạnh như băng” sau khi né tránh cuộc tranh luận về biến đổi khí hậu trước cuộc tổng tuyển cử trong tháng 12 này.

Lãnh đạo Đảng Lao động Jeremy Corbyn, lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do Jo Swinson, và những người đứng đầu các chính đảng khác của Vương quốc Anh đã lên sân khấu để nói chuyện về các giải pháp cùng… một tác phẩm điêu khắc băng tan chảy ở vị trí của Thủ tướng Johnson.

Lãnh đạo Đảng Brexit Nigel Farage cũng không có ở đó, vì vậy ông cũng có một tác phẩm điêu khắc băng thay thế.

Đó là những hình ảnh khá tượng hình. Đảng của Johnson không vui lắm, nói rằng họ đã đề nghị gửi đến một nhà lãnh đạo Bảo thủ khác nhưng không được chấp nhận.

Trong khi đó, trên mặt trận Brexit, dữ liệu mới từ Hiệp hội các nhà sản xuất và thương mại ôtô Anh cho thấy: Brexit có thể cắt giảm một nửa sản lượng xe hơi đang chững lại của Anh.

Còn Thủ tướng Anh hứa hẹn một cuộc bỏ phiếu mới về thỏa thuận Brexit của ông sẽ nhanh chóng được tiến hành và rất nhiều cam kết tài trợ nếu Đảng Bảo thủ giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử của Anh vào ngày 12/12. Đảng Bảo thủ của Johnson đã đưa ra tuyên ngôn tranh cử, trong đó có “bộ ba” là thuế thu nhập, bảo hiểm quốc gia và thuế VAT, chương trình chăm sóc trẻ em, hệ thống nhập cư theo điểm kiểu Úc, cộng với cam kết bổ sung thêm 20.000 cảnh sát và 50.000 y tá. Johnson cũng hứa hẹn thêm 1 tỷ bảng cho chăm sóc xã hội và kế hoạch trị giá 2 tỷ bảng để lấp đầy ổ gà trên khắp đất nước.

Theo cuộc thăm dò của YouGov, có vẻ Đảng Bảo thủ đang dẫn trước. Đây là cuộc thăm dò được xem là chính xác nhất ở Anh, bởi có tính đến các yếu tố địa phương để đưa ra các tính toán chi tiết nhất, cũng chính là cái tên duy nhất dự đoán chính xác rằng Theresa May sẽ mất đa số ủng hộ trong cuộc bầu cử gây sốc năm 2017.

Nếu Johnson thực sự kiếm được đa số trong 68 ghế như cuộc thăm dò trên đưa ra, thì ông sẽ đưa thỏa thuận Brexit của mình qua cửa Nghị viện.

Tuy nhiên, biên độ dao động là gần 5%, tức là phe đối lập vẫn có khả năng thắng. Vẫn còn hai tuần tranh cử nữa, và với những gì đang diễn ra, như vụ tượng băng chẳng hạn, bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra.

Khủng bố Anh

Cảnh sát vũ trang tuần tra sau vụ đâm chết người gần cầu London.

Ảnh: Ben Stanstall/AFP/Getty Images

Cảnh sát London cho biết họ đã bắn hạ một nghi phạm nam giới hôm 29/11 để đáp trả vụ đâm gần cầu London diễn ra vào khoảng 14h cùng ngày (giờ địa phương). Theo CNN trích dẫn lời từ cảnh sát, danh tính của người này là Usman Khan, 28 tuổi, bị kết án vào năm 2012 vì tội khủng bố và đã sống ở khu vực Staffordshire sau khi ra tù năm ngoái với một thiết bị theo dõi gắn ở mắt cá chân.

Cảnh sát cũng cho biết hai thành viên công vụ đã chết sau vụ tấn công, nhiều người bị thương và bị đâm, cho rằng nghi phạm đã đeo “thiết bị nổ giả mạo”.

Phát biểu trước cuộc họp của Ủy ban Phản ứng khẩn cấp của chính phủ Anh Cobra vào tối 29/11, Thủ tướng Anh Boris Johnson nói rằng điều quan trọng là phải thi hành án tù thích hợp: “Từ lâu tôi đã cho rằng việc cho những kẻ phạm tội nghiêm trọng và bạo lực ra tù sớm là sai lầm. Điều quan trọng là chúng ta phải thoát khỏi thói quen đó và thi hành các bản án thích hợp cho tội phạm nguy hiểm, đặc biệt là những kẻ khủng bố.”

Mức CO2 cao nhất lịch sử

Khói bay từ các ống khai tại một nhà máy nhiệt điện than ở Sơn Tây, Trung Quốc.

Ảnh: Kevin Frayer / Getty Images

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) báo cáo: Nồng độ CO2, khí hiệu ứng nhà kính, trong khí quyển đã đạt mức cao nhất từng được ghi nhận vào năm 2018. Họ cảnh báo: Nếu xu hướng tiếp tục, như dự đoán, tác động của biến đổi khí hậu sẽ còn nghiêm trọng hơn. Tổng thư ký WMO Petteri Taalas cho biết: “Lần cuối cùng Trái đất trải qua nồng độ CO2 tương đương là 3-5 triệu năm trước.”

Theo báo cáo, nồng độ CO2 trung bình trên toàn cầu đạt mức 407,8 phần triệu vào năm ngoái.  Điều đó có nghĩa là cứ 1 triệu phân tử khí trong khí quyển, gần 408 là CO2.

Nhà báo khoa học Andrew Freedman lưu ý: “CO2 là khí nhà kính tồn tại lâu nhất, với một phân tử duy nhất tồn tại trong không khí trong hàng trăm đến khoảng 1.000 năm. Việc tích tụ CO2 liên tục do các hoạt động của con người, như đốt nhiên liệu hóa thạch để lấy năng lượng, đang thúc đẩy nhiệt độ toàn cầu tăng lên và thúc đẩy các tác động có hại trên toàn thế giới.”

Nồng độ CO2 toàn cầu đã vượt đáng kể mức chuẩn 400 phần triệu kể từ năm 2015. Giám đốc điều hành Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) Inger Andersen cho biết: Dữ liệu WMO và những phát hiện sơ bộ trong Báo cáo Khoảng cách Phát thải của Liên Hợp Quốc năm 2019 “chỉ ra rõ ràng rằng trong giai đoạn quan trọng này, thế giới phải đưa ra hành động cụ thể và mạnh mẽ về vấn đề khí thải.”

Tuy nhiên, Tổng thư ký WMO Petteri Taalas bày tỏ quan ngại: “Không có dấu hiệu nồng độ khí nhà kính trong khí quyển tăng chậm lại, chứ đừng nói đến giảm xuống, bất chấp mọi cam kết theo Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu.”

Xu hướng dài hạn này tiếp tục có nghĩa là các thế hệ tương lai sẽ phải đối mặt với “nhiệt độ tăng, thời tiết khắc nghiệt hơn, vấn đề nước sạch, nước biển dâng, và gián đoạn hệ sinh thái biển và đất liền”, trừ khi có hành động quyết liệt, theo WMO.

Biểu tình về khí hậu

Trong khi một số người dành ngày Black Friday để mua sắm, nhiều người khác sẽ tham gia vào các cuộc biểu tình về khí hậu trên khắp thế giới.

Các cuộc biểu tình là một phần của “Thứ sáu vì Tương lai” (Fridays for Future), phong trào thanh niên lấy cảm hứng từ nhà hoạt động người Thụy Điển Greta Thunberg. Họ kỳ vọng tận dụng động lực của cuộc biểu tình hồi tháng 9, đã thu hút khoảng 7,5 triệu người trên toàn thế giới.

Một số người biểu tình liên kết với cả sự điên rồ của Black Friday: Một nhóm nói rằng họ đẩy xe mua hàng trống vào một cửa hàng ở New York để mời khách hàng tạm dừng mua hàng và xem xét tác động môi trường của chủ nghĩa tiêu dùng.

Sau các cuộc biểu tình này, phong trào đặt mục tiêu cho sự kiện tháng 12 trùng với hội nghị thượng đỉnh về môi trường COP25 tổ chức ở Madrid, Tây Ban Nha.

Người Palestine biểu tình phản đối Mỹ

Người Palestine ném đá vào lực lượng an ninh trong một cuộc biểu tình chống lại Israel và Mỹ tại Ramallah.

Ảnh: Anadolu Agency

Theo Al Jazeera, ngày 26/11, phản đối sự thay đổi trong chính sách của Hoa Kỳ đối với các khu định cư của Israel, người Palestine đã biểu tình trên khắp Bờ Tây.

Tuần trước, Ngoại trưởng Mike Pompeo tuyên bố Hoa Kỳ sẽ không còn coi các khu định cư của Israel ở Bờ Tây là vi phạm luật pháp quốc tế.

Fatah, một đảng chính trị của người Palestine ở Bờ Tây, đã tổ chức “ngày thịnh nộ” với hơn 2.000 người đã tập trung tại Ramallah để phản đối quyết định trên.

Mahmoud Aloul, một thành viên của Fatah, cho biết những người biểu tình hy vọng sẽ gửi đi thông điệp: Chính sách thiên vị Israel và sự ủng hộ của người Mỹ đối với các khu định cư của Israel và sự chiếm đóng của Israel khiến chúng tôi chỉ có một lựa chọn: Kháng cự.

Sự thay đổi chính sách của Hoa Kỳ không làm thay đổi các tiêu chuẩn pháp lý quốc tế, nhưng nó sẽ cản trở vai trò hòa giải hòa bình trong khu vực của Mỹ.


Lục Kiếm