Thế giới tuần qua: Tang thương



Thế giới tuần qua: Tang thương

Lục Kiếm 0:5 17/3/2019

Một trong những quốc gia an toàn nhất thế giới nay đã không còn bình yên. Máy bay của nhà sản xuất hàng đầu thế giới cũng không đảm bảo là an toàn. Những trường đại học danh tiếng đã tự “vấy bẩn” lên tiếng tăm của họ. Những “thời hạn chết” không giúp đi đến những thỏa thuận sáng suốt. Sức mạnh tập thể cũng có thể dễ dàng bị phủ quyết bởi một chữ ký.

Xả súng đẫm máu

Vụ xả súng hôm thứ sáu (15/3) tại nhà thờ Hồi giáo Al Noor và Linwood ở thành phố Christchurch, New Zealand đã giết chết ít nhất 49 người. Hàng chục người khác bị thương, nhiều người trong số họ bị thương nghiêm trọng và số người chết dự kiến sẽ còn tăng lên. Ba người đàn ông và một phụ nữ đã bị bắt, với một người đàn ông 28 tuổi bị buộc tội giết người. Thứ sáu là ngày lễ Hồi giáo. Tên của các nạn nhân vẫn chưa được tiết lộ.

Nghi phạm đã đăng trên Twitter và diễn đàn cực đoan 8Chan nội dung phân biệt chủng tộc trước khi nổ súng vào hai nhà thờ Hồi giáo. Hắn ta cung cấp một liên kết đến trang Facebook của mình, nơi phát trực tiếp cảnh tấn công. Để làm điều này, tay súng có thể đã gắn máy ảnh vào mũ. Các công ty công nghệ đã cố gắng phản hồi và xóa đoạn video dài 17 phút, nhưng điều này tỏ ra khó khăn vì nó còn được chia sẻ bởi các tài khoản khác.

Tuyên bố của tay súng đã đề cập đến Tu chánh án thứ hai của Mỹ. Luật về súng của New Zealand, một trong những quốc gia an toàn nhất thế giới, nghiêm ngặt hơn so với Mỹ. Mọi người phải có giấy phép được cấp sau một quy trình xem xét kỹ lưỡng. Và ngay cả khi họ có được giấy phép, thì không phải vũ khí nào cũng được sử dụng, một số cần phải có chứng thực của cảnh sát, đi cùng các quy tắc kiểm tra và bảo quản đặc biệt. Nhưng vẫn còn một số lỗ hổng. Các nhà điều tra đang xem xét loại vũ khí nào đã được sử dụng và làm thế nào kẻ tấn công có được chúng.

Các trang mạng xã hội đang cố gắng để xóa vĩnh viễn video và bản tuyên bố 74 trang của tay súng, được tái bản trên các trang tin và thậm chí có một số dịch vụ lưu trữ cho tải xuống. Điều này đặt ra câu hỏi về cách các nhà báo nên đưa tin có trách nhiệm như thế nào về một vụ tấn công đẫm máu, khi đăng tải lại nội dung “tuyên truyền giúp” tay súng.

41 người thiệt mạng ở nhà thờ Hồi giáo Al Noor và 7 người chết ở nhà thờ Hồi giáo Linwood, nơi một tín đồ đã lấy khẩu súng từ tay súng và mọi người chạy trốn ra một chiếc xe hơi bên ngoài. Các cảnh quay video cho thấy thoáng qua khuôn mặt của tay súng. Đây là vụ xả súng đầu tiên ở New Zealand từ năm 1997.

Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern tuyên bố đây là “một trong những ngày đen tối nhất của New Zealand”, và coi đây là một hành động khủng bố. Người ta cho rằng, tay súng đã lên kế hoạch nổ súng trong hai năm và tuyên bố rằng mình là người bảo vệ châu Âu và người da trắng chống lại dân nhập cư.

Rơi máy bay

Sự giống nhau giữa các vụ tai nạn hàng không chết người của hãng hàng không Ethiopia và Lion Air đều nằm ở chiếc máy bay Boeing 737 Max 8 của Mỹ.

Cơ quan quản lý hàng không Mỹ FAA cho biết những điểm tương đồng này được tìm thấy trong dữ liệu lượm lặt từ vệ tinh theo dõi.

Vì vậy, Boeing 737 Max sẽ bị loại bỏ khỏi bầu trời Mỹ, cũng như nhiều quốc gia khác, vô thời hạn, chờ kiểm tra các hộp đen của chuyến bay 302 của hãng hàng không Ethiopian Airlines. Điều đó sẽ diễn ra ở Paris, nơi các hộp đen được chuyển đến kiểm tra.

Mỹ là quốc gia cuối cùng áp đặt lệnh cấm đối với Max. Các quan chức Mỹ và Boeing đã ra sức bảo vệ cho mẫu máy bay, nhưng sau đó đã thay đổi hướng đi khi có thông tin mới xuất hiện.

Trong khi đó, thế giới tiếp tục tiếc thương cho các nạn nhân của thảm kịch quốc tế này, trong đó, có một người phụ nữ đi trên chuyến bay xấu số cùng gia đình đã gửi tin nhắn cho em gái, nói rằng cô cảm thấy “có điều chẳng lành”.

Biến đổi khí hậu

Hàng trăm học sinh tại hơn 1.700 địa điểm trên khắp thế giới đã nghỉ học vào hôm 15/3 để kêu gọi bảo vệ môi trường và chống lại biến đổi khí hậu. Nghiên cứu của Liên Hợp Quốc cho biết chỉ còn hai chục năm nữa để đảo ngược những tác động tai hại nhất của biến đổi khí hậu.

Chuyện này bắt đầu từ tháng 8/2018, khi Greta Thunberg, 16 tuổi, bắt đầu nghỉ học vào thứ sáu hàng tuần để phản đối bên ngoài tòa nhà Quốc hội Thụy Điển, nói rằng Chính phủ đã không làm đủ để theo kịp thỏa thuận khí hậu Paris. Tin tức về các cuộc biểu tình của cô đã được lan truyền và cô bắt đầu nói chuyện với các nhà đàm phán về khí hậu. Cô đã được đề cử cho giải Nobel Hòa Bình.

Thunberg đã truyền cảm hứng cho phong trào #FridaysForFuture trên toàn thế giới. Cuộc biểu tình khí hậu toàn cầu là một nhánh của phong trào này, đặt ra câu hỏi: Nếu biến đổi khí hậu toàn cầu là mối đe dọa sinh tồn lớn nhất của loài người, tại sao còn phải đi học? Sinh viên ở mỗi quốc gia có những nhu cầu khác nhau. Cuộc biểu tình ở Mỹ chủ yếu là đòi hỏi Chính phủ thông qua Thỏa thuận Xanh (Green New Deal).

Biến đổi khí hậu là một tình huống tuyệt vọng. Báo cáo năm 2018 của Liên Hợp Quốc đã cảnh báo thế giới cần phải có hành động ngay từ nay đến hết năm 2030 trước khi không thể đảo ngược sự nóng lên toàn cầu và hình thành các kiểu thời tiết nguy hiểm cho con người, đặc biệt là đe dọa nguồn cung ứng thực phẩm. Thunburg đã có một bài phát biểu trước LHQ vào tháng 12/2018 và yêu cầu các đại biểu hành động nhiều hơn.

Biểu tình ngày thứ sáu đánh dấu cuộc biểu tình về khí hậu lớn nhất từ trước đến nay. Thật khó để nhận định hành động này có tác động được gì không, nhưng chí ít, cũng có thể ảnh hưởng lên các thế hệ nắm quyền trong tương lai, chứ không phải là thế hệ cũ.

Phủ quyết

Ngày 14/3, Thượng viện Mỹ đã thông qua nghị quyết bác bỏ tuyên bố khẩn cấp của Tổng thống Trump về vấn đề biên giới phía nam. Trump đã gọi đây là hành động đào ngũ ủng hộ đối thủ Dân chủ của 12 nghị sĩ đảng Cộng hòa.

Đáp trả, ngày 15/3, Tổng thống Mỹ đã lần đầu tiên dùng quyền phủ quyết để bác bỏ dự luật vô hiệu hóa lệnh khẩn cấp quốc gia của Trump mà Thượng viện đã thông qua.

Về cơ bản, Trump có kế hoạch lấy được 6,7 tỷ USD từ ngân sách để xây bức tường biên giới Mỹ-Mexico như một giải pháp chặn nhập cư hoàn hảo. Chưa từng có tiền lệ về một tổng thống sử dụng quyền hành pháp để can thiệp vào quyền hạn chi tiêu của Quốc hội, đe dọa sự phân bổ quyền lực trong hệ thống chính trị Mỹ. Tổng thống Mỹ cũng hứa hẹn sẽ dùng quyền lực của mình để bác bỏ việc Thượng viện và Hạ viện thông qua chính sách rút Mỹ ra khỏi cuộc chiến ở Yemen do Saudi Arabia đứng đầu.

Bà Nancy Pelosi, người phát ngôn Dân chủ tại Hạ viện và là người lãnh đạo trong cuộc chiến ngăn chặn các kế hoạch bức tường biên giới của Trump, chỉ trích động thái mới của Tổng thống là biểu thị của “quyền lực vô luật pháp”.

Bà tuyên bố sẽ tổ chức bỏ phiếu để dập quyền phủ quyết này vào ngày 26/3, nhưng dự báo sẽ rất khó bởi để được thông qua phải đạt được ít nhất 2/3 số phiếu tán thành.

Trump đã làm cho an ninh biên giới trở thành một vấn đề trong nước quá mức trong nhiệm kỳ tổng thống của mình và nói rằng nó sẽ vẫn là trung tâm của chương trình nghị sự trong cuộc tái tranh cử năm 2020. Hầu hết những người Cộng hòa ủng hộ quan điểm của Trump rằng biên giới đang nằm ngoài tầm kiểm soát. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu hôm 14/3 cũng cho thấy nhiều người không hài lòng với việc Tổng thống thách thức quyền lực của Quốc hội - những người nhìn chung đánh giá Trump đang phóng đại những gì đang diễn ra ở biên giới.

Brexit

Ngày 12/3, Quốc hội Anh đã bác bỏ thỏa thuận Brexit của Thủ tướng Anh Theresa May bất chấp thời hạn 29/3 đang đến rất gần. Sự đồng thuận duy nhất là ở hai ngày sau đó, khi Quốc hội đồng ý… xin lùi thời hạn 29/3. Tuy nhiên, việc lùi này có thành công hay không thì còn phải chờ EU.

Thỏa thuận bị bác bỏ lần hai là kết quả vào phút chót trong cuộc gặp giữa bà May với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker hôm 11/3, bao gồm khung pháp lý cho “backstop của người Ireland”, nhưng vẫn bị bác bỏ.

Ireland nằm trong EU còn Bắc Ireland thì là một phần của Vương quốc Anh. Backstop sẽ đảm bảo không có rào cản vật lý nào được thiết lập giữa EU và Anh cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng giữa Brussels và London. Về cơ bản, Vương quốc Anh vẫn liên kết với liên minh hải quan EU trong một khoảng thời gian, nhưng những người có quan điểm cứng rắn về Brexit lo ngại backstop có thể kéo dài vô tận.

Những gì đang diễn ra ở Anh là thắng hay thua cho EU? Rất khó để nói. Brussels chủ yếu muốn duy trì backstop. Nhưng khi Anh đã quyết định trì hoãn Brexit, thì Vương quốc Anh sẽ tham gia cuộc bầu cử châu Âu vào tháng 5. Các nhà lãnh đạo của các nước thành viên EU sẽ họp vào tuần tới để thảo luận về các điều khoản khi trì hoãn như vậy.

Trong lúc đó, công dân Anh vẫn chuẩn bị cho trường hợp xấu nhất: Brexit mà không có thỏa thuận nào. Người dân đang dự trữ các mặt hàng thiết yếu, thực phẩm và thuốc men sau các cảnh báo về sự gián đoạn chuỗi cung ứng thậm chí có thể dẫn đến các vấn đề an ninh lương thực.

Triều Tiên

Triều Tiên có thể đình chỉ các cuộc đàm phán hạt nhân với Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Triều Tiên nói rằng nước này “không có ý định nhượng bộ trước yêu cầu của Mỹ” hoặc tiếp tục đàm phán.

Bà nói rằng Bình Nhưỡng thấy thất vọng về sự đổ vỡ trong các cuộc đàm phán trong hội nghị thượng đỉnh hồi tháng trước tại Việt Nam giữa nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Bà đổ lỗi cho phái đoàn Mỹ, nói rằng người Mỹ không linh hoạt và quá khắt khe.

Trong khi đó, Mỹ chưa đưa ra lời bình luận.

Bê bối giáo dục

Đại học Nam California cho biết tất cả các ứng viên liên quan đến vụ gian lận tuyển sinh đại học lớn nhất từng bị cáo buộc sẽ không được phép theo học tại trường.

Đây là phần mới nhất trong vụ bê bối nổ ra trên toàn quốc, trong đó 50 người, bao gồm các phụ huynh giàu có, nữ diễn viên, giảng viên và nhà quản lý giáo dục, bị buộc tội đã nhận hối lộ và gian lận trong các bài kiểm tra để đưa sinh viên vào các trường đại học hàng đầu.

Về cơ bản, vụ gian lận được tiến hành như sau: Phụ huynh trả tiền cho một tổ chức dự bị đại học để làm bài kiểm tra thay học sinh, hoặc sửa lại câu trả lời của họ. Tổ chức này cũng đã hối lộ các huấn luyện viên đại học để đưa người vào các trường như mong muốn dưới hình thức tuyển dụng những mầm tài năng về thể dục thể thao, ngay cả khi họ không hề biết chơi thể thao. Số tiền hối lộ tương đương với chi phí theo học đại học của một sinh viên trong suốt mấy năm. Những cái tên lớn nhất bị lôi vào bê bối này có nữ diễn viên Felicity Huffman (từng được đề cử Oscar) và Lori Loughlin.

Một cố vấn học tập cao cấp tại Đại học Minnesota nói rằng vụ bê bối gian lận này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.

Nhiều người da màu và những người có hoàn cảnh khó khăn nói rằng vụ bê bối cho thấy vấn đề không đe dọa đến sự công bằng của quá trình tuyển sinh đại học, mà là lợi thế của tiền bạc và quyền lực.


Lục Kiếm