Thế giới tuần qua: Những mối quan hệ nảy lửa



Thế giới tuần qua: Những mối quan hệ nảy lửa

Lục Kiếm 0:15 25/8/2019

Không rõ có phải dưới “sức nóng của biến đổi khí hậu” hay không mà những mối quan hệ tan rã hoặc rã nhanh hơn đã trở thành nét chính trong tuần qua, từ những liên minh cho đến mối quan hệ hai mặt, từ vùng đất tưởng như không thể cháy cho đến một đám tang thương đáng lý ra không nên xuất hiện trong thời điểm nhạy cảm.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Ảnh: Rebecca Zisser/Axios

Trung Quốc trả đũa Mỹ

Trung Quốc quyết định đánh 75 tỷ USD hàng hóa Mỹ kể từ ngày 1/9 và 15/12 cho thấy cuộc chiến thương mại giữa hai nước tiếp tục sôi sục. Theo đó, thuế quan tăng từ 5% lên 10% áp dụng cho hàng nhập khẩu đến từ Mỹ như đậu nành và dầu từ ngày 1/9/2019. Ngành công nghiệp ôtô cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề sau ngày 15/12 với thuế quan lên 25% đối với ôtô và 5% đôi với phụ tùng ôtô.

Động thái mới nhất của Trung Quốc là phản ứng trực tiếp với tuyên bố thuế 10% của Tổng thống Trump đối với 300 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc có hiệu lực từ ngày 1/9. Một số sản phẩm tiêu dùng như: iPhone, máy tính xách tay, đồ chơi... được hoãn đến ngày 15/12 để ngày lễ mua sắm mùa Giáng sinh của dân Mỹ không bị ảnh hưởng.

Đáp lại, ông Donald Trump đã yêu cầu các công ty Mỹ, thông qua Twitter, rằng họ phải tìm cách giải pháp thay thế mối quan hệ hợp tác với Trung Quốc, bao gồm di dời nhà máy về nước và làm sản phẩm ở Mỹ. Cảnh báo này của ông đã khiến thị trường chứng khoán lao dốc.

Đồng thời, hình phạt thêm cũng rất nhanh chóng được công bố sau tweet trên: 250 triệu USD hàng hóa từ Trung Quốc đang phải chịu mức thuế suất 25% sẽ tăng lên 30% từ ngày 1/10, còn mức thuế 10% áp lên 300 tỷ USD hàng hóa sẽ tăng lên 15%.

Cả Mỹ và Trung Quốc đều không được hưởng lợi từ cuộc xung đột: tăng trưởng sản xuất công nghiệp của Trung Quốc chậm nhất trong 17 năm qua, còn Mỹ cũng phải đối mặt với nền kinh tế chậm lại và quan ngại về cuộc suy thoái kinh tế sắp xảy ra. Nhưng theo Vox, đây cũng là hai nước ít bận tâm đến suy thoái nhất, bất chấp những dấu hiệu suy thoái đã xuất hiện ở Nhật, Đức, Anh, Brazil, Singapore...

Khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gây chiến, hệ lụy của cuộc xung đột rất sâu rộng. Thật không may, người ta chưa thể nhìn thấy thời điểm nào kết thúc trong tương lai.

Liên minh “như nằm trên thớt”

Theo NPR, Hàn Quốc có kế hoạch chấm dứt thỏa thuận chia sẻ thông tin tình báo quân sự với Nhật Bản, điều rất cần thiết trong việc giám sát Triều Tiên.

Thủ tướng Nhật Bản (trái) và Tổng thống Hàn Quốc tại Hội nghị thượng đỉnh APEC 2017.

Ảnh: Jorge Silva/AFP/Getty Images

Động thái này là dấu hiệu chua chát mới nhất trong mối quan hệ đồng mình giữa Hàn Quốc và Nhật Bản. Nhưng Hàn Quốc lại bác bỏ quyết định này là động thái chính trị mà chỉ nói rằng: Họ không còn tin tưởng chia sẻ với Nhật Bản thông tin quân sự nhạy cảm. Thỏa thuận, được ký kết năm 2016, đã được Mỹ thúc đẩy trong nỗ lực dùng sức ép từ ba bên để đối đầu lại mối đe dọa tiềm tàng từ Triều Tiên và Trung Quốc.

Căng thẳng leo thang giữa hai nước chủ yếu bị giới hạn trong cuộc chiến thương mại, bắt đầu khi Nhật Bản khiến Hàn Quốc khó nhập khẩu các công nghệ cần thiết cho ngành công nghiệp chip đang phát triển mạnh. Cuộc xung đột ấy đang lan sang vấn đề an ninh quốc gia khiến các quan chức Lầu Năm Góc phải lên tiếng cảnh báo.

Nguyên do của cuộc xung đột này liên quan đến sự chiếm đóng của Nhật Bản tại Hàn Quốc trong nhiều thập kỷ trước. Năm 2018, một tòa án Hàn Quốc đã ra phán quyết các công ty Nhật Bản phải bồi thường cho các công dân Hàn Quốc bị cưỡng bức lao động trong thời gian chiếm đóng - phán quyết khiến Nhật Bản tức giận và quyết định khởi động chiến tranh thương mại.

Mỹ đã tìm cách hòa giải, nhưng chiến lược “Nước Mỹ trên hết” đã làm suy yếu liên minh ở Đông Á.

Sự kết thúc của thỏa thuận chia sẻ tình báo quân sự cũng diễn ra trong bối cảnh các cuộc khiêu khích ngày càng tăng từ Triều Tiên khi Bình Nhưỡng đã tiến hành 7 vụ thử tên lửa chỉ trong một tháng.

Hiện tại, các quan chức Lầu Năm Góc đang kêu gọi Hàn Quốc suy nghĩ lại về quyết định của mình, với lý do lo ngại an ninh quốc gia. Một số người lo lắng rằng: Điều này có thể tạo ra sự rạn nứt trong liên minh Mỹ-Hàn. Song có vẻ, “mối quan hệ thù địch” này sẽ không dễ dàng được xoa dịu.

Thủ tướng Ý từ chức

Khủng hoảng chính trị ở Ý đã sâu sắc hơn khi Thủ tướng Giuseppe Conte từ chức, trong khi Bộ trưởng Nội vụ cực hữu Matteo Salvini tìm cách giành thêm quyền lực.

(Cựu) Thủ tướng Ý Giuseppe Conte (phải) bị Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Nội vụ Matteo Salvini (trái) thọc sườn.

Ảnh: Andreas Solaro/AFP/Getty Images

Salvini kêu gọi bỏ phiếu bất tín nhiệm chống lại Conte và nhanh chóng tiến hành bầu cử, chỉ trích (cựu) Thủ tướng không còn điều hành đất nước hiệu quả - chỉ 14 tháng kể từ thành lập chính phủ liên minh. Salvini tin rằng: Các cuộc bầu cử mới sẽ củng cố quyền lực của ông, vì nhóm dân túy cực hữu đã vô cùng nổi tiếng.

Bài phát biểu từ chức gay gắt của Conte trước Thượng viện Ý ngày 20/8 đã trực tiếp chỉ trích Salvini, người ngồi cạnh ông, rằng: Ông ta đã đưa đất nước vào tình trạng hỗn loạn để tư lợi.

Chính phủ liên minh của Ý ở trong tình trạng tưởng như sẽ không bao giờ xảy ra: Đảng Liên minh dân tộc và Phong trào Năm sao chống đối lại tạo thành liên minh. Nhưng đó lại là mối quan hệ gắt gỏng và thường xuyên mâu thuẫn. Cùng với nhau, họ cô lập nước Ý khỏi phần còn lại của châu Ấu: tố cáo EU, phỉ báng người di cư và đón lấy ảnh hưởng của Nga.

Tương lai của nước Ý giờ đây nằm ​​trong tay Tổng thống Sergio Mattarella. Ông có thể kêu gọi cuộc bầu cử sớm hoặc làm việc với các nhà lãnh đạo đảng để thành lập chính phủ liên minh mới.

Hai kịch bản có thể xảy ra: Phong trào Năm sao có thể thành lập chính phủ liên minh mới với đối thủ - Đảng Dân chủ trung tả hoặc Đảng của Salvini có thể giánh chiến thắng trong cuộc bầu cử với một vài đồng mình cánh hữu lẻ tẻ khác.

Tất cả bất ổn chính trị này xảy ra khi Ý đang cố gắng tìm cách thoát khỏi nợ nần cao. Tổng thống phải hành động nhanh chóng: Nếu nước này không phê duyệt cắt giảm ngân sách trước ngày 31/12, họ sẽ phải tăng thuế VAT với tất cả giao dịch để cân bằng sự bất ổn về tài chính hay nói cách khác là đánh vào ví của người dân Ý.

Amazon bùng cháy

Rừng nhiệt đới Amazon đang cháy với tốc độ kỷ lục. Nhiều người đổ lỗi cho Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro, người ủng hộ nạn phá rừng. Thời gian xảy ra hỏa hoạn là bất thường đối với một nơi gần như không bao giờ tự bốc cháy do mưa xối xả.

Ảnh: Bruno Kelly / Reuters

Các điều kiện đã chín muồi cho các đám cháy: Biến đổi khí hậu đã làm tăng nhiệt độ trung bình, hạn hán thường xuyên và dữ dội hơn, trong khi nạn phá rừng đang gia tăng nhanh chóng. Trong trường hợp này, tác động của con người không thể bị bỏ qua: “Đốt nương làm rẫy” được sử dụng phổ biến để giải phóng đất canh tác. Trong khi dó, nạn khai thác gỗ bất hợp pháp hoành hành và xua đuổi người bản địa.

Các nhà hoạt động môi trường đổ lỗi cho Bolsonaro vì đã buông lỏng kiểm soát khiến khu rừng dễ bắt cháy hơn. Lập trường “kinh doanh trên hết” đã khiến ông trở thành vị Tổng thống hào phóng của các nhà khai thác gỗ, nông dân và thợ mỏ - những người đóng góp chính cho việc phá rừng ở Amazon.

Tuy nhiên, Bolsonaro lại đưa ra cáo buộc bị trang Axios đánh giá là “ngớ ngẩn” rằng: các tổ chức phi chính phủ về môi trường đốt rừng để đả phá ông, tất cả nằm trong kế hoạch trả thù công phu vì ông đã cắt giảm tài trợ cho họ. Nhưng tiếc là ông Bolsonaro không thể đưa ra bất kỳ bằng chứng nào cho lời buộc tội này.

Rừng mưa nhiệt đới Amazon, nơi cung cấp 20% oxy cho Trái đất, rất cần thiết trong việc làm chậm lại biến đổi khí hậu, đã bị khai thác đến mức gần như không thể phục hồi. Newsweek bình luận: Các vụ cháy hiện nay mới chỉ là bản nháp thôi.

Đám cưới thành đám tang

Một kẻ đánh bom tự sát tại đám cưới ở thủ đô Kabul (Afghanistan) khiến ít nhất 63 người thiệt mạng và hơn 180 người bị thương. Đây là vụ tấn công nguy hiểm nhất ở thành phố này trong năm 2109, tính đến thời điểm hiện tại.

Người nhà khóc gần quan tài của nạn nhân vụ đánh bom vào một đám cưới ở thành phố Kabul, Afghanistan ngày 18/8/2019. Vụ đánh bom chết người này là lời nhắc nhở rõ ràng rằng: Đất nước mệt mỏi chiến tranh tiếp tục phải đối mặt với các mối đe dọa hàng ngày không chỉ từ Taliban mà còn từ một chi nhánh của ISIS, tổ chức nhận trách nhiệm về vụ tấn công.

Ảnh: AP/Rafiq Maqbool

Nhà nước Hồi giáo tự xưng (ISIS) đã lên tiếng nhận trách nhiệm về thảm kịch khiến cả cô dâu chú rể, may mắn còn sống sót, sốc nặng trước nỗi đau mất người thân và bạn bè. Cuộc tấn công diễn ra vào thời điểm đặc biệt tế nhị: Mỹ và Taliban đang hoàn tất thỏa thuận hòa bình và có nhiều hy vọng Mỹ sẽ bắt đầu rút quân vì Taliban đã đồng ý đàm phán với Chính phủ Afghanistan thân Mỹ.

Taliban đã phủ nhận mọi liên quan đến vụ đánh bom và lên án công khai, nhưng không phải ai cũng tin rằng tay của họ hoàn toàn sạch sẽ. Ngay cả khi Taliban vô tội, họ cũng phải chịu trách nhiệm cho một số vụ tấn công chết người ở Afghanistan đã không dừng lại ngay cả khi đang đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Taliban.

Tại sao ISIS tấn công? Dù sự hiện diện của ISIS vẫn còn khá nhỏ, nhóm đã liên tục chiến đấu với Taliban, đối thủ lớn hơn và lâu năm hơn. Nếu Taliban đạt được thỏa thuận với cả chính phủ Afghanistan và Mỹ, ISIS rất mong muốn đó là cơ hội để trở thành phe đối lập chính ở nước này và thu hút những người đào thoát Taliban - do đó mở rộng ảnh hưởng của họ.

Một số nhà phê bình cho rằng: Mỹ không nên rút khỏi Afghanistan vì điều đó có thể “nuôi dưỡng” các tổ chức khủng bố. Tuy nhiên, Chính quyền Trump vẫn lạc quan về thỏa thuận hòa bình: Đại diện đặc biệt Zalmay Khalilzad, nhà đàm phán hàng đầu của Mỹ, đã tweet rằng: Một thỏa thuận hòa bình sẽ giúp nước này trong trạng thái tốt hơn để đánh bại ISIS. Tổng thống Donald Trump rất mong muốn đạt được thỏa thuận trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2020. Vì vậy, các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục cho đến bây giờ.


Lục Kiếm