Thế giới tuần qua: “Ngược chiều vun vút”



Thế giới tuần qua: “Ngược chiều vun vút”

Lục Kiếm 8:30 22/9/2019

Trong khi thanh thiếu niên biểu tình phàn nàn “người lớn” làm quá ít trong cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu thì Tổng thống Trump có thể sẽ khiến càng “ít” hơn khi tìm cách phá vỡ quy định về tiêu chuẩn khí thải ở Mỹ - điều có thể ảnh hưởng đến những nơi khác trên toàn cầu. Những màn đe nẹt liên tục được “bắn tỉa”, Thủ tướng lão luyện của Israel đã nếm mùi thất bại, Thủ tướng Canada tìm cách “xoay trục”… tất cả tạo nên những cơn gió “ngược chiều vun vút”.

Ảnh minh họa: Sarah Grillo/Axios

Biểu tình vì môi trường

Ảnh: Spencer Platt/Getty Images

Ngày 20/9, người lớn thường không thể hành động đúng. Vì vậy, các sinh viên – nhiều người là thiếu niên – trên khắp thế giới đã xuống đường biểu tình phản đối cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn ra. Họ không chống lại việc bảo vệ môi trường, mà kêu gọi các quan chức được bầu hãy chịu trách nhiệm về mối đe dọa toàn cầu (nói cách khác, họ cảm thấy các nhà lãnh đạo làm chưa đủ).

Sự kiện này đã thu hút hàng trăm ngàn người biểu tình, mang theo thông điệp từ giận dữ tới khôi hài, kiểu “không có hành tinh B”, hay “hành tinh này còn nóng hơn cả bạn trai trong mộng của tôi”.

Một trong số những người đứng đầu nhóm biểu tình thiếu niên có Greta Thunberg, nhà hoạt động khí hậu 16 tuổi người Thụy Điển, đang lãnh đạo phong trào ở 150 quốc gia. Cuộc biểu tình lên đến đỉnh điểm ở New York nơi Thunberg dẫn đầu đoàn biểu tình.

“Chúng tôi không có tiếng nói hay quyền bỏ phiếu… Nhưng bạn có” ở Bogota, Colombia.

Ảnh: Mauricio Dueñas Castañeda/EPA

Hai ngày biểu tình được lên kế hoạch, 20 và 27/9, trùng với Hội nghị thượng đỉnh về Hành động Khí hậu của Liên Hợp Quốc diễn ra vào ngày 23/9. Người ta kỳ vọng ở đó, các nhà lãnh đạo sẽ tăng cường kiềm chế khí thải nhà kính theo thỏa thuận khí hậu Paris 2015.

Tổng thư ký LHQ António Guterres thừa nhận sự lãnh đạo của các nhà hoạt động trẻ, kêu gọi các chính phủ hành động ngay lập tức chống lại tình trạng khí hậu đã rơi vào trạng thái khẩn cấp. Ông tin rằng trong ngày 23/9, EU sẽ tuyên bố đạt được thỏa thuận “trung hòa carbon” đến năm 2050, theo thỏa thuận Paris.

Lội ngược dòng

Ảnh minh họa: Sarah Grillo/Axios

Dự kiến, Tổng thống Donald Trump và Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) sẽ tuyên bố bãi bỏ quy định hàng thập kỷ về việc cho phép California thiết lập các tiêu chuẩn khí thải ôtô chặt chẽ hơn so với yêu cầu của liên bang. Động thái này có thể tái cấu trúc ngành công nghiệp ôtô nước Mỹ và phản ứng của Mỹ đối với cuộc khủng hoảng khí hậu. Có vẻ, đây là một trong những nỗ lực của chính quyền Trump nhằm làm suy yếu các quy định giải quyết tình trạng nóng lên toàn cầu.

NPR đánh giá điều này sẽ làm trật bánh xu hướng sản xuất xe tiết kiệm nhiên liệu đang diễn ra khắp nơi. Nó không chỉ ảnh hưởng đến California mà còn 13 tiểu bang khác cũng như thủ đô Washington có quy định về khí thải. Nói chung, họ chiếm khoảng 1/3 doanh số bán ôtô của nước Mỹ và thật thú vị, chỉ có bang Pennsylvania ủng hộ Trump trong cuộc bầu cử 2016.

California tuyên bố sẽ chiến đấu chống lại nước đi mới của chính quyền liên bang, có thể là bằng cách đưa lên Tòa án tối cao.

Bộ Tư pháp đã tiến hành cuộc chiến chống lại các nhà sản xuất ôtô. Gần đây, họ đã tiến hành điều tra chống độc quyền nhằm vào Ford, Honda, BMW và Volkswagen, những công ty đã tạo ra một thỏa thuận tiêu chuẩn khí thải xe hơi với California.

Đây không phải là lần đầu tiên trong 30 ngày qua, chính quyền Trump đe dọa tiến trình thay đổi khí hậu. Vào cuối tháng 8, EPA đã tìm cách loại bỏ các yêu cầu của liên bang rằng các công ty dầu khí tự kiểm soát khí thải metan – một loại khí nhà kính phổ biến.

Một trong những động thái nổi tiếng của Tổng thống Trump là gọi biến đổi khí hậu là một trò “lừa đảo”. Nhưng chủ đề này đã trở thành tâm điểm cuộc tranh cử tổng thống năm 2020. Từ băng Greenland tan chảy đến cháy rừng Amazon rồi lũ lụt tàn phá các vùng đất nông nghiệp trên khắp nước Mỹ, đây là một năm kỷ lục về thảm họa môi trường.

“Hành vi gây chiến”

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Ảnh: Al Drago/Pool via Getty Images

Cuối tuần trước, Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Mike Pompeo đã bình luận về cuộc tấn công bằng máy bay không người lái chống lại Ả Rập Xê Út, gọi hành động (bị cáo buộc) của Iran là “hành vi gây chiến”. Tuần này, tối ngày 20/9, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Mark Esper tuyên bố Lầu Năm Góc sẽ triển khai lực lượng Hoa Kỳ đến Trung Đông để đáp trả các cuộc tấn công vào các điểm chế biến dầu của Ả Rập Xê Út.

Mặc dù phiến quân Houthi ở Yemen đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công, chính quyền Trump đã kịch liệt đổ lỗi cho Iran về sự sụt giảm lớn trong nguồn cung dầu toàn cầu, với việc Tổng thống tweet rằng “chúng tôi đang… lên đạn” chờ nhận dạng thủ phạm phù hợp.

Tuy nhiên, hôm 18/9, Tổng thống Trump đã rút lại lời đề nghị trả đũa đối với quốc gia Trung Đông này, cân bằng giữa “lựa chọn vũ lực” với đàm phán. Dự kiến, ông sẽ công bố một loạt các biện pháp trừng phạt mới trong hai ngày tới.

Theo CNN, Bộ trưởng Ngoại giao Iran, Javad Zarif, đã đe dọa thực hiện “chiến tranh toàn diện” trong trường hợp quân đội Mỹ hoặc Ả Rập Xê Út tấn công đất nước của ông, nói thêm rằng Iran sẵn sàng nói về chuyện tranh chấp với Ả Rập Xê Út và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất.

Hai cuộc bầu cử trong 5 tháng

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu

Ảnh: Ilia Yefimovich/Getty Images

Cuộc bầu cử hôm 17/9 đánh dấu lần thứ hai trong 5 tháng, ông Netanyahu phải đối mặt với các cử tri sau khi không thành lập được một liên minh cầm quyền.

Hồi tháng 4/2019, cả Đảng Likud và đảng Xanh và Trắng đối lập đã đạt được 35 ghế cho mỗi bên trong tổng số 120 ghế Quốc hội.

Kết quả cuối cùng: Netanyahu đã không giành được đa số ghế trong Quốc hội. Đảng Xanh và Trắng của Benny Gantz, 60 tuổi,  cựu chỉ huy quân sự nhưng lại là “tay chơi mới” trong làng chính trị, chiến thắng với 33 ghế, trong khi Đảng Likud của Thủ tướng chỉ có 31 ghế. Tổng kết, phe cánh tả chiếm 57 ghế, phe cánh hữu của Netanyahu chiếm 55 ghế.

Chiến dịch của Netanyahu đã bị sa lầy bởi nhiều vụ tham nhũng liên quan đến gian lận, hối lộ và vi phạm lòng tin, đe dọa chấm dứt con đường Thủ tướng nối dài của ông (Thủ tướng cầm quyền lâu nhất trong lịch sử Israel). Theo NPR, có thông tin nói rằng ông muốn giữ bằng được chiếc ghế để có thể thông qua đạo luật cho phép ông được miễn trừ khỏi mọi tội lỗi.

Nhưng Netanyahu đã chiến đấu đến lần “thở hổn hển” cuối cùng. Ông đã lên Twitter để kêu gọi cử tri chống lại một chính phủ cánh tả có thể hình thành với “các đảng Ả Rập”, trong khi các ứng viên bị cấm xuất hiện trên phương tiện truyền thông chính thống. Ông còn tuyên bố kế hoạch sáp nhập Thung lũng Jordan ở Bờ Tây đã thu hút nhiều người ủng hộ cánh hữu.

Mặc dù chính trị của Israel có tính bộ lạc cao, song lần này đã cho thấy cục diện mới. Nhà Trắng trong vài tuần tới sẽ phải tìm cách để làm quen với lực lượng cánh tả ở Israel, những người mà Mỹ gần như không đặt quan hệ.

Cố nắn trục

Ảnh: Jack Taylor/Getty Images

Ngày 20/9, Thủ tướng Canada Justin Trudeau cho biết chính phủ Đảng Tự do sẽ cấm vũ khí bán tự động kiểu quân đội và lập chương trình thu mua được tái đắc cử.

Thông báo được đưa ra khoảng một tháng trước cuộc bầu cử và vạch ra một sự tương phản rõ ràng với Đảng Bảo thủ về vấn đề này.

Nó cũng được đưa ra sau khi Trudeau mất nhiều ngày trời để giải thích về bức ảnh và đoạn video cho thấy ông từng hóa trang với khuôn mặt da nâu hoặc đen trong một bữa tiệc năm 2001. Bức ảnh xuất hiện lần đầu trên tạp chí TIME hôm 18/9. Hôm sau, hai bức ảnh khác Trudeau hóa trang mặt đen tại các sự kiện khác cũng bị rò rỉ. Thủ tướng cho biết ông không thể xác nhận liệu ông có hóa trang da đen trong sự kiện nào khác không.

Dù sao thì hình ảnh vị Thủ tưởng trẻ trung đẹp trai như tài tử đã bị sứt mẻ, và đó không phải là điều tốt cho cuộc bầu cử sắp diễn ra.

Trung Quốc bắt giữ cựu phi công Không quân Hoa Kỳ

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Một cựu đại tá Không quân Hoa Kỳ hiện đang làm việc cho FedEx đã bị Trung Quốc bắt giữ vì mang theo viên đạn phi kim loại được sử dụng trong súng hơi trong hành lý ký gửi.

Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết phi công, ông Todd A. Hohn, đã bị giam giữ vì nghi ngờ buôn lậu vũ khí và đạn dược. Ông được tại ngoại chờ xét xử nhưng không thể rời Trung Quốc cho đến khi cuộc điều tra kết thúc.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Washington và Bắc Kinh trong cuộc chiến thương mại kéo dài 15 tháng, và đang tiến hành đàm phán “đình chiến”. Việc giam giữ chắc chắn sẽ đổ thêm dầu vào lửa, vì Trung Quốc đã điều tra FedEx trong những tuần gần đây với lý do nghi ngờ vận chuyển vũ khí bất hợp pháp, bao gồm cả dao, đến Hồng Kông.

Trung Quốc có luật nghiêm khắc chống lại việc sở hữu đạn dược và vũ khí. Nhiều người kêu gọi đưa tên công ty vận chuyển vào danh sách “không đáng tin cậy”. Trung Quốc đã tăng cường các biện pháp an ninh ở sân bay, đặc biệt các chuyến đến-rời Hồng Kông.


Lục Kiếm

Từ Khóa :