Thế giới tuần qua: Không có hồi kết



Thế giới tuần qua: Không có hồi kết

Lục Kiếm 8:0 4/8/2019

“Chiến tranh” cũ tiếp diễn. “Chiến tranh” mới nảy sinh. Các nhà lãnh đạo vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.

Người biểu tình phản đối việc kết thúc thỏa thuận bằng cách giả trang Trump và Putin với bàn tay trên các nút khởi động vũ khí hạt nhân màu đỏ.

Mỹ rút khỏi hiệp ước tên lửa lớn

Theo Vox, ngày 2/8, Mỹ chính thức rút khỏi thỏa thuận Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung (INF), khởi động khả năng chạy đua vũ trang mới giữa Mỹ và Nga.

INF là hiệp ước được ký từ thời Chiến tranh Lạnh trong nỗ lực cải thiện mối quan hệ giữa hai nước Mỹ - Xô. Theo đó, tên lửa có tầm bắn 500-5.500 km đã bị cấm phát triển. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, Mỹ cáo buộc Nga đã vi phạm hiệp định, tuyên bố được các đồng minh NATO ủng hộ, bất chấp Nga bác bỏ.

Tháng 2/2019, Tổng thống Donald Trump cho biết: Mỹ sẽ rút khỏi INF nếu Nga không tuân thủ hiệp ước. Ngay sau đó, Tổng thống Vladimir Putin đã đình chỉ các nghĩa vụ của Nga đối với hiệp ước. Mỹ cũng lên kế hoạch tiếp tục thử nghiệm tên lửa ngay sau mùa hè này, mặc dù Nga không còn là mục tiêu chính. Có thể Mỹ đang nhắm đến Trung Quốc, đối thủ được ước tính có một trong những kho vũ khí tên lửa tiên tiến nhất thế giới.

Việc Mỹ từ bỏ hiệp ước đang gây lo ngại giữa các nước châu Á và châu Âu rằng: Chạy đua vũ trang có thể gây ra bất ổn chính trị ở nhiều quốc gia.

Cuộc chiến thương mại gMỹ - Trung

Ngày 1/8, thông qua Twitter, Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ áp thuế suất 10% lên 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc qua cổng hải quan Mỹ bắt đầu từ ngày 1/9, cáo buộc Bắc Kinh thất hứa trong khi các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra như việc mua nông sản chẳng hạn.

Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 diễn ra cuối tháng 6/2019.

Ảnh: Sheng Jiapeng/China News Service/VCG/Getty Images

Trước đó, ông Donald Trump đã kêu gọi thỏa thuận “đình chiến” sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 cuối tháng 6/2019. Nhưng nay, ông Trump lại nói rằng: Chính quyền của ông được bầu lên để thực hiện điều này, mặc dù các cuộc đàm phán “mang tính xây dựng” diễn ra tại Thượng Hải với Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin và Đại diện Thương mại Robert Lighthizer dẫn đầu phái đoàn Mỹ. Quyết định trên khiến thị trường dậy sóng với nhiều chỉ số giảm điểm.

Vẫn còn thời gian để đạt được thỏa thuận “đình chiến” trước khi thuế suất mới có hiệu lực. Nhưng một số người quan ngại rằng: Trung Quốc khó có thể đáp ứng yêu cầu của Donald Trump trong tháng tới. Các chuyên gia bắt đầu lo lắng rằng cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ không kết thúc sau vài tuần, thậm chí vài tháng, mà sẽ trở thành cuộc xung đột có thể kéo dài nhiều thập kỷ.

Động thái này diễn ra một ngày sau khi Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell cắt giảm lãi suất và mô tả cuộc chiến thương mại là một trong những mối đe dọa lớn nhất với nền kinh tế Hoa Kỳ.

Cuộc chiến thương mại Nhật - Hàn

Hàn Quốc và Nhật Bản đang ở trong cuộc chiến thương mại khốc liệt bắt nguồn từ cuộc xung đột lịch sử sâu sắc.

Theo CNN, trong động thái mới nhất, Nhật Bản đã loại bỏ Hàn Quốc ra khỏi “danh sách trắng” – “chứng nhận” đặc quyền thương mại cho các đối tác đáng tin cậy. Quyết định này được đưa ra sau khi Nhật Bản hạn chế xuất khẩu hóa chất quan trọng với ngành công nghiệp bán dẫn, chip nhớ và màn hình hiển thị.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe (trái) và Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in chụp ảnh cùng nhau tại Hội nghị G-20 cuối tháng 6/2018.

Điều gì đã gây ra sự rạn nứt? Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo cho biết: Nhật Bản hạn chế xuất khẩu vì quan ngại Hàn Quốc đang rò rỉ công nghệ nhạy cảm với Triều Tiên, điều mà Hàn Quốc kịch liệt phủ nhận.

Tuy nhiên, theo NYT, lý do thực sự đằng sau cuộc chiến thương mại mang tính chính trị hơn: Năm ngoái, một tòa án Hàn Quốc đã phán quyết rằng các công ty Nhật Bản phải bồi thường khi sử dụng lao động cưỡng bức trong quá trình thực dân hóa, cho dù Nhật Bản tuyên bố vấn đề đã được giải quyết trong hiệp ước khôi phục quan hệ năm 1969.

Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in cho biết: Các hạn chế xuất khẩu là nhằm trả đũa phán quyết của tòa án.

Cuộc chiến thương mại Nhật - Hàn có thể tác động trên phạm vi toàn cầu vì hai công ty Hàn Quốc là Samsung và SK Hynix kiểm soát 63% thị trường chip nhớ (iPhone cũng dùng chip của Hàn). Điều đó có nghĩa là các hạn chế thương mại của Nhật Bản có thể tác động đến chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Đây cũng có thể là cơ hội để Trung Quốc bước lên thị trường công nghệ: Tăng sản xuất chất bán dẫn vào năm 2025 là một trong những mục tiêu chính của nước này.

Kim Jong-un gửi thông điệp

Triều Tiên đã thử tên lửa thứ hai trong một tuần, dấu hiệu cho thấy sự không hài lòng với mối quan hệ Mỹ-Hàn đang gia tăng.

Theo AP, tên lửa được phóng vào sáng sớm ngày 31/7 theo giờ địa phương. Cũng ở vị trí tương tự, Triều Tiên đã bắn hai tên lửa tầm ngắn vào tuần trước đó.

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Donald Trump gặp nhau tại DMZ ngăn cách hai miền Triều Tiên hồi tháng 6/2019.

Ảnh: Dong-A Ilbo/Getty Images

Ngày 25/7 là lần đầu tiên Hàn Quốc chính thức cáo buộc Triều Tiên thử tên lửa đạn đạo kể từ năm 2017. Dù không phá vỡ bất kỳ hiệp ước nào với Mỹ, song Liên Hợp Quốc lại cấm Triều Tiên phóng bất kỳ tên lửa đạn đạo nào.

Theo CNN, các tên lửa gửi đi thông điệp: Triều Tiên muốn Hàn Quốc hủy cuộc tập trận chung hàng năm với Mỹ diễn ra trong tháng 8. Nước này cũng đe dọa đưa đàm phán với Mỹ vào dĩ vãng và tiếp tục thử các tên lửa nếu yêu cầu không được đáp ứng.

Đây là thời điểm tồi tệ đối với Chính quyền Donald Trump: Vụ phóng diễn ra cùng ngày Ngoại trưởng Mike Pompeo nói rằng ông hy vọng sẽ nối lại các cuộc đàm phán bị đình trệ với Triều Tiên. Tuy nhiên, có rất ít tiến bộ ngoại giao ngoài mấy bức hình bắt tay nhau.

Donald Trump đang mong muốn duy trì các kênh ngoại giao với Triều Tiên. Đó là lý do vì sao ông Donald Trump sẵn sàng nhìn theo cách khác trừ khi Triều Tiên thử vũ khí hạt nhân hoặc tên lửa tầm xa. Tổng thống Donald Trump nói rằng: Ba vụ thử tên lửa tầm ngắn của Triều Tiên trong tuần này không vi phạm thỏa thuận của ông với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại Singapore vào tháng 6/208, nhưng vẫn nói Kim “hãy làm điều đúng đắn” trong một loạt tweet ngày 2/8.

Một số nhà quan sát đánh giá điều đó là hợp lý bởi chính quyền cần thận trọng khi phản ứng với lời khiêu khích của Bình Nhưỡng. Tuy nhiên cũng có một số quan ngại: Doland Trump đang gửi thông điệp sai rằng Triều Tiên có thể làm bất cứ điều gì dưới mắt Trump.

Theo Axios, Tổng thống Mỹ đã nhiều lần xem thường các vụ thử tên lửa đang diễn ra của Triều Tiên kể từ cuộc gặp thứ ba diễn ra tại DMZ hồi tháng 6/2019. Ông Donald Trump tuyên bố các cuộc đàm phán hạt nhân bị đình trệ giữa Bình Nhưỡng và Washington sẽ được nối lại sau cuộc họp DMZ và thổi phồng tiến trình giữa hai nước.

Thảm họa sinh thái toàn cầu

Theo NPR, những đám cháy dữ dội bùng phát nhanh chóng qua Siberia và trở nên tồi tệ đến mức một số chuyên gia gọi đó là thảm họa sinh thái toàn cầu.

Ảnh: RT

Ngọn lửa đã tràn qua diện tích lớn hơn cả tiểu bang Massachusetts của Mỹ. Dù cháy rừng phổ biến ở Siberia trong khoảng thời gian này, nhưng quy mô lần này rất đáng báo động.

Nga đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong khu vực và gửi máy bay quân sự để dập lửa, cho dù một số chuyên gia chỉ trích chính phủ hành động quá muộn.

Có hai mối quan tâm lớn ở đây: Đám cháy quá lớn dẫn đến rủi ro về sức khỏe và tác động lên môi trường. Các muội than phát ra từ các đám cháy có thể lắng đọng trên băng Bắc Cực, tăng tốc độ băng tan rồi giải phóng nhiều khí nhà kính làm tăng tốc độ nóng lên toàn cầu.

Điều trớ trêu là chính sự nóng lên toàn cầu đã khởi động ngọn lửa, khi Siberia ấm hơn so với mọi năm. Khi nhiệt độ trung bình tăng, sóng nhiệt sẽ trở nên dài và dữ dội hơn. Siberia là ví dụ tiêu biểu về hậu quả.


Lục Kiếm