Thế giới tuần qua: Giữa muôn trùng vây



Thế giới tuần qua: Giữa muôn trùng vây

Lục Kiếm 7:20 29/9/2019

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang lâm vào cảnh khốn đốn. Người bạn đồng minh - Thủ tướng Israel - cũng trong tình cảnh “bi đát”. Người Afghanistan đi bầu cử trong tâm trạng nơm nớp. Người châu Âu đang đứng trước nguy cơ núi lở. Trong khi đó, cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung lại chưa hạ nhiệt như kỳ vọng.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ảnh: Saul Loeb/AFP/Getty Images

“Người thổi còi”

Tố cáo của “người thổi còi” trong vụ bê bối Trump-Ukraine đang diễn ra gồm hai phần chính. Một là, trong cuộc điện đàm với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 25/7, Tổng thống Trump đã cố gắng thu hút sự can thiệp của nước ngoài vào cuộc bầu cử năm 2020. Hai là, các quan chức cấp cao của Nhà Trắng đã cố gắng che đậy cuộc gọi - chuyển bản ghi âm sang một hệ thống lưu trữ được phân loại riêng biệt.

Theo AP, bản ghi nhớ mà Nhà Trắng phát hành hôm 25/9, tài liệu gồm năm trang được tập hợp bởi “những người có trách nhiệm” từ Hội đồng An ninh Quốc gia buộc phải công khai dưới súc ép, không phải là phiên bản ghi lại chính xác từng câu từng chữ của cuộc điện đàm.

Nhưng nó cũng cho thấy phần đầu cáo buộc của “người thổi còi” có vẻ đáng tin cậy. Trong đó, Zelensky đã yêu cầu Trump tăng viện trợ quân sự còn Trump đáp lại rằng muốn Zelensky “ưu đãi” - điều tra giả thuyết về việc thư từ qua lại giữa Đảng Dân chủ và người Ukraine, mối quan hệ của gia đình Biden với một công tố viên người Ukraine. Đến nay, chưa có bằng chứng nào về việc Joe Biden đã gây áp lực lên công tố viên điều tra vụ công ty khí đốt có liên quan đến con trai ông.

Còn cáo buộc về việc che đậy là mới. Giám đốc Tình báo Quốc gia Hoa Kỳ Joseph Maguire đã ra làm chứng trước Ủy ban Tình báo Hạ viện, mà ở đó Đảng Dân chủ đã dồn ép ông đến thế tiến thoái lưỡng nan. Trong suốt phiên điều trần kéo dài ba giờ, Maguire khẳng định rằng chính quyền Trump không yêu cầu ông giấu bản ghi nhớ.

Lời tố cáo có khả năng sẽ đổ thêm dầu vào vụ Hạ viện luận tội Tổng thống. Một cuộc thăm dò mới cho thấy Đảng Dân chủ đang có xu hướng thắng thế khi số người Mỹ ủng hộ luận tội nhiều hơn những người nói không.

Biden tiếp tục dẫn đầu các cuộc thăm dò trong cuộc bầu cử sơ bộ đến năm 2020, và ông được coi là một trong số ít ứng cử viên Dân chủ có thể sánh ngang với Tổng thống đương nhiệm trong cuộc bầu cử vào mùa thu năm tới.

Trong khi đó, Đặc phái viên Hoa Kỳ tại Ukraine Kurt Volker đã từ chức hôm 27/9, một ngày sau khi báo cáo tố về mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và Ukraine được công bố. Theo “người thổi còi”, Volker, cùng với Đại sứ Hoa Kỳ tại EU Gordon Sondland, đã gặp các quan chức Ukraine chỉ một ngày sau khi cuộc điện đàm diễn ra. Theo đó, Volker và Sondland đã cung cấp cho các quan chức Ukraine lời khuyên về cách “điều hướng” các yêu cầu của Trump.

CNN đã nhanh chóng đưa tin, Nhà Trắng không chỉ che đậy bản ghi cuộc điện đàm giữa Trump và Tổng thống Ukraine mà còn cả một số cuộc điện đàm với một số quốc gia khác như Nga và Ả Rập Xê Út.

An ninh là mối quan tâm hàng đầu

Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani

Ảnh: Haroon Sabawoon/Anadolu Agency/Getty Images

Ngày 28/9, Afghanistan tổ chức cuộc bầu cử dân chủ lần thứ tư để chọn ra tổng thống mới. Tổng thống đương nhiệm Ashraf Ghani có thể phải đối mặt với thách thức sau khi phải chật vật cải thiện tình hình kinh tế và an ninh của đất nước.

Với 16 ứng cử viên, mối quan tâm hàng đầu của cử tri Afghanistan có thể là mối đe dọa bạo lực từ Taliban. Nhóm phiến quân đã nói với các cử tri rằng hãy tránh xa các trạm bỏ phiếu trong ngày bầu cử.

Vì chính phủ chỉ kiểm soát hơn một nửa đất nước, nên chỉ có 5.000 địa điểm bỏ phiếu trên tổng số 7.400 điểm. Cùng với an ninh, gian lận là mối quan ngại hàng đầu.

Các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Taliban đã bị phá vỡ chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử, trong bối cảnh bạo lực đang gia tăng. Điều này có thể làm tăng thêm nỗi sợ hãi xung quanh cuộc bầu cử.

Mối đe dọa khí hậu trên ngọn núi cao nhất châu Âu

Ảnh: Pino Pacifico/REDA&CO/Universal Images Group/Getty Images

“Dòng sông băng” khổng lồ Mont Blanc ở biên giới Pháp-Ý đang trên bờ vực sụp đổ, khiến chính quyền phải đóng cửa các con đường và sơ tán người dân khỏi các thị trấn gần ngọn núi.

Ngọn núi này được hình thành từ khoảng 250.000 mét khối băng, gấp 100 lần kích thước của bể bơi tiêu chuẩn Olympic, đang dịch chuyển với tốc độ kỷ lục 50-60cm/ngày.

Trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York hôm 24/9, Thủ tướng Ý Giuseppe Conte đã cảnh báo về những nguy cơ của biến đổi khí hậu, và Mont Blanc chính là báo động “không thể thờ ơ” mà “làm rung chuyển tất cả chúng ta”.

Thông tin về Mont Blanc xuất hiện trong bối cảnh các cuộc biểu tình về khí hậu lớn nhất đang diễn ra trên khắp thế giới và chỉ vài ngày sau khi kết thúc Hội nghị Thượng đỉnh Hành động Khí hậu của Liên Hợp Quốc.

Các khối băng ở dãy Alps đang tan chảy và băng ở vùng cực cũng ngày càng vơi bớt do hậu quả của sự nóng lên toàn cầu. National Geographic đã đặt tên cho xu hướng này là “đại băng tan” (big thaw).

Chính trường Israel rối bời

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu

Ảnh: Jason Reed - Pool/Getty Images

Ayman Odeh, lãnh đạo của Lliên minh Arab Joint List gồm các đảng gốc Ả Rập, đã đề nghị với Tổng thống Israel Reuven Rivlin hôm 22/9 rằng Benny Gantz, lãnh đạo Đảng Blue and White Party theo đường lối trung dung và là đối thủ chính của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, thành lập chính phủ Israel mới.

Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1992, một đảng Ả Rập ở Israel đã đề nghị một trong những ứng cử viên cho chức Thủ tướng. Đề nghị Odeh đưa số thành viên Quốc hội ủng hộ Gantz lên 57, so với 55 cho Netanyahu. Vì Netanyahu và Gantz “sát sao” nhau trong cuộc bầu cử tuần trước, nên động thái của Odeh gần như đảm bảo rằng Gantz sẽ nhận được ủy quyền từ Rivlin để thành lập chính phủ.

Thực tế, Liên minh Arab Joint List khuyến nghị Gantz là một bước phát triển to lớn trong chính trị Israel và trong sự hội nhập của thiểu số dân Ả Rập trong xã hội Israel. Điều đó càng có ý nghĩa hơn khi xem xét rằng Gantz là cựu tham mưu trưởng của Lực lượng Quốc phòng Israel (IDF), và hai cánh tay đắc lực của ông cũng là cựu tham mưu trưởng của IDF.

Trong suốt nhiệm kỳ của mình, các chính sách của Netanyahu thường mâu thuẫn với các công dân gốc Ả Rập, chiếm khoảng 1/5 dân số Israel.

Mới mùa hè năm ngoái, Netanyahu đã thông qua một đạo luật gây tranh cãi, theo đó chỉ người Do Thái mới có quyền quyết định vận mệnh của đất nước Israel hay Israel là quốc gia của người Do Thái, trái với Tuyên bố độc lập của Israel, trong đó cam kết “đảm bảo bình đẳng xã hội và quyền chính trị cho toàn bộ người dân không kể tôn giáo, sắc tộc và giới tính”.

Dù đã có kết quả bầu cử nhưng chính trường Israel có lẽ còn lâu mới lặng sóng. Ông Netanyahu đang đứng trước nguy cơ bị truy tố với tội danh tham nhũng vào ngày 3/10, nếu không được ở lại chính phủ và thông qua đạo luật miễn trừ truy tố đối với Thủ tướng.

Nhà Trắng cân nhắc hạn chế Mỹ đầu tư vào Trung Quốc

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp gỡ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp tại Đại lễ đường Nhân dân ngày 9/11/2017 tại Bắc Kinh, Trung Quốc.

Ảnh: Thomas Peter/Pool/Getty Images

Theo Bloomberg, chính quyền Trump đang xem xét hạn chế dòng tiền từ Mỹ đổ vào Trung Quốc.

Nếu được thực hiện, động thái này sẽ làm leo thang cuộc chiến Mỹ-Trung đang vượt ra ngoài phạm vi thương mại và thuế quan.

Mặc dù nó sẽ là một cú đánh lớn đối Trung Quốc vào thời điểm họ đang mở cửa thị trường cho các nhà đầu tư nước ngoài, nhưng nó cũng gây khó chịu cho thị trường Mỹ: 156 công ty Trung Quốc có tổng vốn hóa thị trường là 1,2 nghìn tỷ USD đang được niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán lớn của Hoa Kỳ (theo FT).

Không rõ các biện pháp này có thể được thực hiện như thế nào khi đó là nước cờ “quá cứng” để đi và sẽ phải đối mặt với phản ứng dữ dội từ Phố Wall.


Lục Kiếm

Từ Khóa :