Thế giới tuần qua: Cuộc chiến ngai vàng, lạc đà cũng chết khát


Thế giới tuần qua: Cuộc chiến ngai vàng, lạc đà cũng chết khát

Lục Kiếm 0:10 25/6/2017

Tuần qua chứng kiến ít nhất hai cuộc soán vị. Một trong vương quốc dầu mỏ lớn nhất thế giới. Một ở startup giá trị hàng đầu thế giới. Ngoài ra là những gút mắc mà càng gỡ càng rối.

Travis Kalanick giờ đã thành cựu CEO của startup “siêu kỳ lân” (chỉ những startup có giá trị trên 10 tỷ USD) Uber

Ảnh: CNBC

Ai bị đá?

Sau nhiều tuần tranh cãi, CEO Travis Kalanick của Uber đã chính thức trở thành cựu CEO khi bị sa thải dưới danh nghĩa từ chức ngày 20/6 khi các nhà đầu tư muốn anh ta ra đi. Tuy nhiên, là người sáng lập và có nhiều cổ phiếu ở Uber, dĩ nhiên Kalanick vẫn có tên trong ban lãnh đạo của công ty.

Sau nhiều vụ tai tiếng, Uber mình đầy thương tích. Hầu như từ đầu năm 2017 đến nay, Uber đã hoạt động mà không có CEO, giám đốc tài chính, giám đốc điều hành hoạt động và giám đốc marketing. Một số người trong công ty nói với Washington Post rằng: Không thể tuyển dụng nhân tài mới khi mà Kalanick vẫn làm CEO. Các suy đoán về người thay thế đã được đưa ra. Trong đó có Thomas Staggs - Giám đốc điều hành hoạt động của Disney, Susan Wojcicki (CEO của YouTube) và Alan Mulally (cựu CEO Ford).

Uber từ lâu đã bị chỉ trích về văn hóa khắc nghiệt, đẩy nhanh phát triển thị trường vận tải khắp thế giới, song lại buông lỏng các cáo buộc về quấy rối tình dục. Gần đây nhất có David Bonderman đã rải trò đùa tình dục ngay giữa cuộc họp hội đồng nhằm giải quyết vấn đề quấy rối tình dục.

Công ty cam kết sẽ thay đổi, nhưng sẽ phải nhanh. Bởi đối thủ Lyft dường như kiểm soát tốt hơn vấn đề nhức đầu này. Thậm chí, họ còn tung ra bộ râu màu hồng gắn trên xe như thông điệp: “Đây là vùng đất mà nữ giới được tôn trọng”.

Cuộc chiến ngai vàng

Ngày 21/6, thế giới đã chứng kiến sự rung chuyển mạnh mẽ trong cấu trúc quyền lực ở Ả-rập Xê-út, khi vua Salman bin Abdul-Aziz phế truất thái tử và bổ nhiệm hoàng tử - ứng viên số 2 cho vị trí người thừa kế - thay thế. Ả-rập Xê-út là quốc gia theo chế độ quân chủ. Do đó, tất cả thay đổi quyền lực đều xảy ra trong gia đình hoàng gia.

Mohammed bin Salman (trái) sẽ thay thế Mohammed bin Nayef (phải) làm thái tử Ả-rập Xê-út

Ảnh: financialtribune.com

Như vậy, Mohammed bin Salman, 31 tuổi, sẽ nắm giữ quyền lực khi người cha, nay đã 81 tuổi, qua đời. Người cháu Mohammed bin Nayef, 57 tuổi, cựu thái tử, bị phế. (Trong cách đặt tên của người Ả-rập, tên chính đầu tiên, rồi đến tên cha, được nối bằng “bin”/“binti” - mang nghĩa là “con trai của ông…”/“con gái của ông…”)

Bin Nayef từng là Bộ trưởng Nội vụ và Phó Thủ tướng của Ả-rập Xê-út. Ông nổi tiếng cả trong nước và với người Mỹ, như một vị tướng chuyên loại bỏ các tế bào khủng bố của ISIS và al-Qaeda. Vì thế, ông từng bị ám sát năm 2009, nhưng thoát nạn.

Nhưng trong năm vừa qua, bin Nayef trở nên mờ nhạt, còn bin Salman ngày càng nổi bật. Con trai của nhà vua đang tiến hành chiến dịch quân sự chống lại phiến quân Houthi ở Yemen và giám sát nền kinh tế của đất nước này.

Vua Salman lên nắm quyền năm 2015, sau khi anh trai, (cựu) vương Abdullah qua đời. Đây là lần thứ hai kể từ đó, chế độ quân chủ đã không đi theo trật tự thừa kế ngai vàng truyền thống.

Sau khi lên nắm quyền, vua Salman đã thay đổi người thừa kế khi ông tuyên bố bin Nayef sẽ trở thành thái tử, chứ không phải người anh cùng cha khác mẹ của ông ta - Muqrin bin Abdul-Aziz (nếu theo đúng trật tự thì ông này mới là người thừa kế).

Thực tế người Mỹ, kể từ thời Obama, đã không thích bin Salman lắm. Họ tin rằng: Ông quá liều lĩnh, song lại lúng túng trong các cuộc xung đột tại Yemen và đánh bạc với nền kinh tế của đất nước. Nhưng họ thừa nhận không còn lựa chọn nào khác, vì quan ngại phe cánh theo chủ nghĩa cực đoan - theo NBC.

Sự “đổi ngôi” lần thứ hai này có ý nghĩa quan trọng với nền kinh tế của quốc gia dầu mỏ này khi đang phải chịu đựng tổn thất do giá dầu giảm. Bin Salman là người ủng hộ nỗ lực của OPEC để hạn chế sản lượng dầu trên toàn cầu như là cách để nâng giá trở lại.

Điều đó có nghĩa cuộc chiến ngai vàng ở Ả-rập Xê-út còn mang ý nghĩa toàn cầu, trong đó có Việt Nam, ít nhất trên phương diện kinh tế và năng lượng.

Tối hậu thư

Cũng trong lúc phế truất, Ả-rập Xê-út không quên gửi người hàng xóm “nhỏ” Qatar tối hậu thư với danh sách các công việc cần được hoàn thành trong 10 ngày.

Những chú lạc đà chờ bị trục xuất

 Ảnh: Reuters

Ả-rập Xê-út cùng Bahrain, Ai Cập và Các tiểu vương quốc Arập thống nhất muốn Qatar kết thúc quan hệ với Iran, đóng cửa tờ báo Al Jazeera, trả quân đội Thổ Nhĩ Kỳ về nước và phải cho bên ngoài kiểm tra hàng tháng để đảm bảo đất nước này đang thực hiện những điều đó.

Động thái được đưa ra sau vài tuần các nước này cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar, cáo buộc gia đình hoàng gia tài trợ cho khủng bố. Theo Politico, đúng là Qatar có dính dáng đến Hamas, nhưng nếu vậy thì Ả-rập Xê-út cũng chẳng vô tội.

Lý do cắt đứt quan hệ ngoại giao phức tạp hơn thế nhiều.

CNN cho rằng: Điều khiến Ả-rập Xê-út và các nước khác hành động như vậy là khi nhà lãnh đạo Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani của Qatar ca ngợi Israel và Iran, chỉ trích Tổng thống Donald Trump vì tuyên bố hùng hồn của ông về Iran. Tuy nhiên, các điều tra viên của Qatar và Mỹ cho biết: Câu chuyện là giả mạo và bị “gieo cấy” bởi các hacker Nga để gây rối ở Trung Đông.

Câu chuyện đó đã được tô đậm để bên ngoài nhận thức rằng: Qatar quá ấm cúng với Iran và không thực hiện cam kết ủng hộ các quốc gia vùng Vịnh khác.

Bên cạnh đó, Ả-rập Xê-út cũng không thích Al Jazeera, vốn phổ biến ở Trung Đông hay đưa tin về Trung Đông, bao gồm cả chỉ trích Ả-rập Xê-út cùng các quốc gia vùng Vịnh khác.

Không rõ chuyện gì sẽ xảy ra nếu Qatar không tuân thủ tối hậu thư. Nhưng đã có cuộc phong tỏa hàng nhập khẩu vào nước này. Mọi người không thể ra vào. Foreign Policy viết: Ngay cả những con lạc đà Qatar cũng bị đuổi ra khỏi Ả-rập Xê-út. Chúng đã chết đói, chết khát trong khi chờ đợi được qua biên giới.

“Hack” bầu cử

Wall Street Journals đưa tin: Ngày 22/6, các quan chức tình báo Mỹ cho hay lệnh tấn công không gian mạng trong cuộc bầu cử năm 2016 có thể bắt nguồn từ Tổng thống Nga Vladimir Putin. Họ cũng xác nhận rằng: Hệ thống bầu cử ở 21 bang đã bị hacker Nga tấn công. Danh sách các bang bị chính quyền từ chối tuyên bố.  Nhưng ít nhất đã có hai bang Arizona và Illinois thừa nhận hệ thống bỏ phiếu của họ đã bị tấn công.

Ảnh: ifyouonlynews.com

Số đó có thể cao hơn. Một cựu quan chức an ninh không gian mạng của FBI nói với TIME rằng: Người Nga đã cố gắng xâm nhập vào 50 bang với mức độ thành công khác nhau.

Không có gì nghi ngờ nếu sự can thiệp đó đã mang lại kết quả có lợi cho Donald Trump. Song điều người Mỹ quan tâm hơn là liệu Trump có làm việc với Nga để nhận được sự ủng hộ như vậy. Sau vụ bê bối hacker, quan hệ Mỹ-Nga đang xấu đi nhanh chóng. Đặc biệt là khi Quốc hội Mỹ cố gắng thúc đẩy biện pháp trừng phạt mới đối với Nga - động thái mà New York Times đánh giá là “thất vọng với chính quyền Trump”, cộng thêm leo thang căng thẳng ở Syria trong tuần qua.

Washington Post còn đưa thông tin bất lợi cho Donald Trump: Tổng thống có 5 triệu USD trong khu nhà ở trợ cấp lớn nhất của Mỹ nằm ở Brooklyn. Khi Tổng thống cắt giảm đáng kể các chương trình trợ cấp nhà ở cho người nghèo, ông ta giữ lại khoản tiền cho các chủ đất tư nhân như ông ta.

Căng thẳng leo thang

Ngày 18/6, quân đội Mỹ đã hạ một máy bay chiến đấu của Syria, khiến phi công thiệt mạng, lần đầu tiên kể từ cuộc nội chiến Syria bùng nổ năm 2011.

Diễn biến này không chỉ gia tăng căng thẳng với Chính phủ Syria mà còn với Nga.

Một chiến binh người Kurd nhìn một đám khói sau một cuộc không kích ở Syria

Ảnh: Reuters

Có rất nhiều người chơi trong cuộc chiến Syria. Nga, Iran, và nhóm chiên binh Hezbollah đang giúp đỡ chính quyền Bashar al-Assad. Lực lượng này tuyên bố đang chiến đấu với khủng bố, nhưng cũng gây thiệt mạng cho cả dân thường.

Mặt khác, Mỹ ủng hộ người Kurd, phe nổi dậy liên minh với Thổ Nhĩ Kỳ, Jordan, và các quốc gia vùng Vịnh.

New York Times đánh giá: Người Nga không hài lòng trước động thái gây căng thẳng này. Các quan chức Nga đe doạ sẽ nhắm vào các máy bay liên minh của Mỹ ở Syria và cũng cho biết đã cắt đứt quan hệ với đường dây nóng quân sự với Mỹ - vốn nhằm tránh các cuộc va chạm trên không.

Thái độ của Trump với Syria rõ ràng mạnh bạo hơn người tiền nhiệm Obama. Song người ta vẫn không thể nhận định được gì về chiến lược tổng thể của Trump. Bởi có rất ít sự giám sát của Quốc hội, hay công khai, thảo luận về vấn đề này.


Lục Kiếm