Thế giới tuần qua: Bức thư bí ẩn giữa lúc tế nhị



Thế giới tuần qua: Bức thư bí ẩn giữa lúc tế nhị

Lục Kiếm 7:0 12/1/2020

Mối quan hệ tế nhị giữa Mỹ và Iran, nội chiến ở Libya, hỏa hoạn ở Úc, khủng hoảng ở Venezuela, chính phủ mong manh ở Tây Ban Nha, lỗ hổng trong Boeing… tất cả tạo nên một tuần “khó ở”.

Thủ tướng Iraq Adel Abdul-Mahdi

Đã ký? Đã niêm phong? Đã giao?

Một bức thư nháp thông báo rút quân đội Hoa Kỳ khỏi Iraq đã không được gửi cho các quan chức Iraq do nhầm lẫn.

Thủ tướng Iraq Adel Abdul-Mahdi tuyên bố đã nhận được một bản sao bức thư có chữ ký, mà người ta cho rằng ông coi đó là tuyên bố chính thức về ý định của Hoa Kỳ.

Bức thư lưu hành sau một cuộc bỏ phiếu của Quốc hội Iraq vào hôm 5/1 trục xuất lính Mỹ khỏi nước này trong bối cảnh nhiều người tức giận trước cái chết của Tướng Iran Qassem Soleimani trong cuộc không kích của Mỹ.

Nghị quyết của Quốc hội là không ràng buộc nhưng đã khiến Tổng thống Donald Trump đe dọa Iraq bằng các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc nếu quân đội Mỹ bị trục xuất.

Việc giết chết Soleimani đã làm suy yếu các hoạt động của Hoa Kỳ trong khu vực, bao gồm cả cuộc chiến chống ISIS.

Báo cáo: Tên lửa tấn công máy bay Ukraine bị rơi ở Iran

Theo NYT, một đoạn video cho thấy máy bay chở khách Ukraine bị rơi không có người sống sót gần Tehran hôm 8/1 đã bị tên lửa Iran tấn công. Chính phủ Mỹ tin rằng chuyến bay của hãng hàng không quốc tế Ukraine bị rơi ở Iran là do bị hai tên lửa đất đối không của Iran đâm trúng.

Vụ tấn công có thể là vô ý, theo Thủ tướng Canada Justin Trudeau, dựa trên phân tích dữ liệu từ các vệ tinh, radar và các nguồn điện tử thường xuyên được thu thập bởi quân đội và tình báo Hoa Kỳ. Vụ tai nạn xảy ra chỉ vài phút sau khi cất cánh đã khiến 176 người chết, bao gồm 63 công dân Canada và 82 người Iran cùng phi hành đoàn 11 người Ukraine.

Tuy nhiên, Iran phủ nhận toàn bộ. Người phát ngôn của chính phủ Iran gọi các báo cáo là “lời nói dối lớn”. Các tuyên bố ban đầu của Iran đổ lỗi cho vấn đề kỹ thuật.

Tuy nhiên, nay thì Quân đội Iran thừa nhận trên truyền hình rằng đã “vô tình” bắn hạ chiếc Boeing 737-800 do đã đột ngột chuyển hướng bay tới “gần địa điểm quân sự nhạy cảm thuộc về Vệ binh Cách mạng”. Tuyên bố khẳng định tất cả các bên có liên quan gây ra thảm kịch đều sẽ bị đưa ra xem xét tại một cơ quan tư pháp quân sự và sẽ phải chịu trách nhiệm.

Vụ tai nạn xảy ra sau cuộc trả thù của Iran nhằm vào Mỹ, đáp trả cho cái chết của nhà lãnh đạo quân sự Qassem Soleimani. Iran đã phóng tên lửa nhằm vào hai căn cứ của Mỹ ở Iraq.

Hộp đen máy bay có chứa bản ghi buồng lái và các thông tin khác đã bị hổng trong vụ tai nạn. Tuy nhiên, theo Trudeau, Iran sẽ chia sẻ một số thông tin với các nhà điều tra Ukraine.

Nói không chiến tranh với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Trong bản khiển trách tổng thống của lưỡng đảng, Hạ viện đã bỏ phiếu hôm 9/1 để kiềm chế các quyền lực gây chiến của tổng thống và chấm dứt mọi hành động quân sự đối với Iran sau cuộc tấn công tên lửa vào tuần trước đã giết chết một vị tướng hàng đầu của Iran.

Các nhà lập pháp Dân chủ đã lập luận rằng Tướng Qassem Soleimani không đặt ra mối đe dọa trong tương lai gần đối với Hoa Kỳ và việc giết ông ta vượt quá giới hạn quyền lực của tổng thống.

Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh nhằm tái khẳng định quyền lực của Quốc hội và buộc tổng thống phải xin phép Quốc hội cho bất kỳ hành động gây chiến nào, trong trường hợp này là Iran. Tuy nhiên, nghị quyết được Hạ viện thông qua là không ràng buộc.

Thượng viện đã được thúc đẩy thông qua nghị quyết tương tự sau khi được nghe báo cáo về vụ tấn công. Thượng nghị sĩ Mike Lee và Rand Paul của Đảng Cộng hòa cho biết họ sẽ ủng hộ dự thảo do nghị sĩ Đảng Dân chủ Tim Kaine đưa ra. Tuy nhiên, sẽ cần ít nhất 4 phiếu bầu của Đảng Cộng hòa để được thông qua.

Không giống như nghị quyết của Hạ viện, dự thảo Kaine đưa ra có giá trị ràng buộc. Nhưng ngay cả khi nó được Thượng viện thông qua thì sẽ phải đối mặt với quyền phủ quyết - gần như chắc chắn - của tổng thống.

Năm ngoái, Hạ viện đã ủng hộ một biện pháp khác có thể hạn chế quyền lực của tổng thống trong cuộc chiến chống Iran. Việc sửa đổi đã thu hút được sự ủng hộ của lưỡng đảng, nhưng cuối cùng đã không thể trở thành Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng.

Nội chiến không có hồi kết ở Libya

Tướng Khalifa Haftar được sự ủng hộ của Nga

Mặc dù ủng hộ các phe khác nhau trong cuộc nội chiến đang diễn ra ở Libya, hôm 8/1, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã kêu gọi ngừng bắn trong cuộc xung đột giữa chính phủ được Liên Hợp Quốc ủng hộ và Tướng Khalifa Haftar.

Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng cường hiện diện ở Libya bằng cách triển khai quân đội ủng hộ Chính phủ Đoàn kết dân tộc (Government of National Accord - GNA). Tuy nhiên, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan duy trì lực lượng ở đó không phải để chiến đấu.

Tổng thống Trump rất quan tâm đến sự hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ. Hồi tuần trước ông cảnh báo Erdogan rằng sự can thiệp của nước ngoài đang làm phức tạp tình hình ở Libya.

Cho đến nay, có vẻ như có rất ít triển vọng về một thỏa thuận ngừng bắn: Haftar đã bác bỏ trong một tuyên bố hôm 9/1.

Các cuộc đụng độ có thể sẽ tiếp tục trong tương lai gần khi Lực lượng Vũ trang Ả rập Libya của Haftar cố gắng chiếm lấy thủ đô Tripoli.

Hỏa hoạn ở Úc

Nước Úc đa phải hứng chịu một loạt các vụ cháy rừng lịch sử. Hàng trăm triệu động vật đã chết, sẽ mất nhiều năm để môi trường phục hồi sau “chấn thương”.

Với thảm họa như vậy, ai sẽ cố tình gây ra? Cảnh sát đã buộc tội ít nhất 24 người ở New South Wales, nơi hỏa hoạn tồi tệ nhất. Trong hai tháng qua, cảnh sát New South Wales đã có hành động pháp lý chống lại 183 người vì các tội liên quan đến hỏa hoạn. Hầu hết là vi phạm lệnh cấm lửa hoặc liên quan đến những người vứt thuốc lá hoặc diêm.

Venezuela khủng hoảng sâu sắc

Cuộc khủng hoảng ở Venezuela đã đạt đến đỉnh điểm hỗn loạn trong cuộc đấu giữa các nhà lập pháp đối lập và các thành viên của quân đội.

Vào giữa năm 2019, lãnh đạo phe đối lập Juan Guaido đã cố gắng giành quyền lực từ Tổng thống Nicolas Maduro. Ông tuyên bố Maduro giành quyền lực bất hợp pháp.

Cuối tuần trước, các nhà lập pháp ủng hộ chính phủ đã chặn Guaido tham dự cuộc bỏ phiếu chọn lãnh đạo mới cho Quốc hội. Người ta cho rằng Guaido sẽ giành được chiếc ghế này. Nhưng thay vào đó, Luis Parra giành ghế Chủ tịch quốc hội. Parra vốn là đồng minh cũ của Guaido, nhưng đã đưa nhóm nghị sĩ của mình rời khỏi phe đối lập và gia nhập Đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất của Tổng thống Nicolas Maduro.

Hôm 7/1, Guaido và các nhà lập pháp đối lập khác đã bị chặn đứng trong tòa nhà Quốc hội bởi những người lính có trang bị. Guaido, 36 tuổi, cáo buộc đây là một cuộc “đảo chính nghị viện”, sau đó tự tổ chức cuộc bỏ phiếu khác tại một tòa soạn báo và cũng tự tuyên bố rằng mình vẫn là Tổng thống lâm thời kiêm Chủ tịch Quốc hội của Venezueala.

Tuy nhiên, Tổng thống Nicolas Maduro sau đó lên truyền hình thể hiện sự ủng hộ với Parra, tuyên bố “Guaido đã bị đuổi khỏi quốc hội bởi chính những thành viên phe đối lập”.

Hoa Kỳ đã lên tiếng ủng hộ Guaido, nói rằng ông là tổng thống hợp pháp duy nhất. Song các quốc gia khác thì bày tỏ báo động. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres hôm 6/1 kêu gọi các bên giảm căng thẳng, hướng đến giải pháp hòa bình và bền vững cho cuộc khủng hoảng chính trị.

Trùm một thời ra tòa

Harvey Weinstein (giữa) ra tòa

Bồi thẩm đoàn đã đưa ra lựa chọn cho phiên tòa xét xử vụ Harvey Weinstein cưỡng bức phụ nữ bắt đầu hôm 7/1 tại Manhattan, một ngày sau khi luật sư Los Angeles tuyên bố bốn tội nghiêm trọng mới chống lại ông trùm truyền thông một thời.

Thẩm phán James Burke đã từ chối yêu cầu của các luật sư của Weinstein, rằng việc lựa chọn bồi thẩm đoàn cần phải trì hoãn vì cáo buộc mới.

Weinstein đã khiến Burke giận dữ vì sử dụng điện thoại di động trong phòng xử án bất chấp lệnh của tòa án. Thẩm phán đe dọa tống giam Weinstein trong suốt thời gian tố tụng tại tòa vì hành vi vi phạm.

Người ta hầu như không thể chọn ra bồi thẩm đoàn mà chưa từng nghe những cáo buộc chống lại Weinstein. Nhưng bên công tố và bào chữa không cần điều đó, họ chỉ yêu cầu bồi thẩm đoàn phải tự đưa ra quyết định trước tòa.

Weinstein, người đã bác bỏ mọi cáo buộc tấn công tình dục, có thể phải đối mặt với án tù chung thân nếu bị kết tội tại New York. 

Trong số 8 cáo buộc được kiểm tra bởi văn phòng luật sư Los Angeles, có 2 cáo buộc đã bị luận tội và 3 thì đang xem xét.

Tháng trước, Weinstein và hơn 30 người tố cáo ông đã đạt được một thỏa thuận dự kiến trị giá khoảng 25 triệu USD. Theo các điều khoản của thỏa thuận, Weinstein sẽ không phải tự bỏ tiền túi ra, thay vào đó, công ty bảo hiểm đại diện cho công ty Weinstein phá sản sẽ chịu trách nhiệm thanh toán.

Lỗ hổng mới của Boeing

Boeing đã phát hiện ra một lỗ hổng mới trong “đội” 737 Max. Một cuộc kiểm toán an toàn do Cục Hàng không Liên bang (FAA) yêu cầu dường như cho thấy mối lo ngại mới: hệ thống dây điện trong phần máy bay điều khiển phần đuôi có thể quá gần nhau, có thể gây ra đoản mạch và trong trường hợp xấu nhất  là dẫn đến tai nạn.

Máy bay Boeing 737 Max đã bị “đóng băng” kể từ tháng 3/2019 sau hai vụ tai nạn khiến tổng cộng 346 người thiệt mạng.

Kiểm toán FAA là một phần của quá trình dài cần thiết để các máy bay được chứng nhận và sẵn sàng bay trở lại.

Tuy nhiên, phát ngôn viên của Boeing cho biết còn quá sớm để suy đoán liệu vấn đề này có thể dẫn đến việc phải thiết kế lại máy bay hay trì hoãn khả năng được cấp chứng chỉ bay lại hay không.

Một chính phủ liên minh, nếu anh giữ được

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez

Sau hai cuộc bầu cử quốc gia năm ngoái, Tây Ban Nha cuối cùng đã có một chính phủ hoạt động, đứng đầu là Thủ tướng Pedro Sánchez của Đảng Xã hội.

Sánchez lãnh đạo chính phủ tạm thời cho đến khi liên minh cánh tả có thể gắn kết với nhau. Đó là chính phủ liên minh đầu tiên trong lịch sử hiện đại ở Tây Ban Nha.

Tuy nhiên, liên minh giữa Đảng Xã hội và Đảng Podemos cánh tả vẫn chỉ đại diện cho con số mong manh. Tương lai của liên minh cần dựa vào sự hỗ trợ của các đảng nhỏ hơn.

Chủ nghĩa ly khai Catalan có thể đặt ra vấn đề cho chính phủ mới. Sánchez hứa sẽ đưa ra nghị quyết cho khu vực để đổi lấy các nghị sĩ Catalan từ bỏ phiếu bầu thành lập chính phủ riêng.

Brexit thẳng tiến

Brexit đang trên đường khởi hành. Hạ viện đã bỏ phiếu áp đảo ủng hộ thỏa thuận Brexit của Thủ tướng Boris Johnson, điều đó có nghĩa là con đường rời EU của nước này vào cuối tháng 1 đã trở nên rõ ràng.

Thỏa thuận của Johnson không quá khác biệt với bản của cựu Thủ tướng Anh Theresa May đã nhiều lần cố gắng vượt ải trước đó. Nhưng có khác biệt lớn trong cách thực thi: Đảng Bảo thủ của Johnson đã thắng được 365 trong số 659 ghế của Hạ viện, giải phóng mặt bằng cho kế hoạch Brexit của ông.

Vương quốc Anh sẽ chính thức rời khỏi EU vào ngày 31/1, nhưng sẽ không phải cứ thế mà “xách ba lô lên và đi”. Sau đó, Brexit sẽ tiến vào giai đoạn hai, hình thành thỏa thuận thương mại với EU vào cuối năm nay.


Lục Kiếm

Từ Khóa :