Skip to main content

Kiện lên tòa án quốc tế: Bài học bảo vệ chủ quyền trước Trung Quốc

Kiện lên tòa án quốc tế: Bài học bảo vệ chủ quyền trước Trung Quốc

Ngày 25/12, tờ Phil Star đã đăng tải 27 câu hỏi và trả lời cho toàn dân tham khảo về lý do, tiến trình, hậu quả cũng như lời kêu gọi ủng hộ tổng thống, ủng hộ đất nước trong vụ kiện Trung Quốc.

Một trong những cơ sở pháp lý cho hành động khởi kiện Trung Quốc ra tòa án Liên Hiệp Quốc chính là ủy quyền hợp hiến của Tổng thống là luôn đứng về phía lợi ích quốc gia, bảo vệ lãnh thổ, lãnh hải khi đường yêu sách 9 đoạn của Trung Quốc đang bao trùm cả Biển Đông (còn gọi là Tây Philippines theo cách gọi của nước này). Trong đó việc tiếp cận theo UNCLOS là bước đi hòa bình, với một hy vọng hội đồng trọng tài sẽ đưa ra một quyết định yêu cầu Trung Quốc tôn trọng chủ quyền và quyền tài phán trên vùng biển đặc quyền kinh tế, thềm lục địa, vùng tiếp giáp lãnh hải; chấm dứt thực hiện các hành vi sai trái tại đây.
 
Quy trình của trọng tài bao gồm các thủ tục thông báo cho các bên tranh chấp (Bộ Ngoại giao Philippines đã thực hiện vào ngày 22/1), tiếp theo sẽ có trọng tài 5 thành viên trong tòa án trọng tài tiếp nhận các tài liệu giải trình của các bên. Dự tính quy trình này sẽ kéo dài 3-4 năm, trong đó theo Phụ lục VII của UNCLOS với một số điều ràng buộc sẽ tạo sức ép cho phía Trung Quốc sẽ không thể từ chối tham gia.      
 
Có thể thấy, ngay sau quyết định của Manila, cả Thượng viện và Hạ viện Philippines thóng nhất ủng hộ chính phủ. Không chỉ vậy cả những phe đối lập thiểu số của Hạ viện cũng khẳng định, sẽ đứng cùng tổng thống để bảo vệ chủ quyền tổ quốc.
 

Quyết định khởi kiện Trung Quốc của Philippines và các động thái kêu gọi người dân cũng như sự lớp lang trong tiến trình thực hiện là một bài học với các nước có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc. Cách làm này thể hiện thái độ rất dứt khoát nhưng vẫn đủ mềm mỏng bởi theo phân tích của giới chuyên môn, điều này sẽ tránh tổn hại kinh tế, thương mại, du lịch giữa hai nước hơn là các vụ xung đột trực tiếp trên biển. Không chỉ vậy, ở vị thế là một nước thành viên ASEAN, đây có thể là một chất xúc tác giúp cho tiến trình hoàn thiện COC trở thành một nhân tố cấp thiết cần hoàn hiện. Và điều quan trọng nhất, chính phủ Manila đang khơi dậy tinh thần dân tộc mà không tạo bầu không khí hiếu chiến – một hình ảnh đẹp trước cộng đồng quốc tế. Tờ Phil Star kêu gọi người Philippines đồng lòng với tổng thống để bảo vệ những giá trị đã được Hiến pháp khẳng định, để chứng minh lẽ phải thuộc về dân tộc, để bảo vệ lãnh thổ quốc gia đang bị thế lực ngoại xâm tìm cách chiếm đoạt.